پروانه (خواننده)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
پروانه
نام اصلی بتول رضایی
نام مستعار خانم موچول، پروانه
تولد ۱۲۸۹، تهران
ملیت ایرانی
مرگ ۱۳۱۲، تهران
سبک‌(ها) موسیقی سنتی ایرانی
ساز(ها) تار، سه‌تار

بتول رضایی یا پروانه یا خانم موچول (زادهٔ ۱۲۸۹ خورشیدی - درگذشتهٔ ۱۳۱۲ خورشیدی)[۱] نوازندهٔ سه‌تار، تار و خوانندهٔ موسیقی دستگاهی ایرانی بود. او نخستین کسی است که صدای ساز سه‌تار را ضبط کرد و نخستین کسی است که همزمان با آن نیز آواز خوانده‌است.[۲][۳] او مادر دیگر خوانندهٔ ایرانی خاطره پروانه بود.[۴]

زندگی[ویرایش]

پروانه در تهران به دنیا آمد ولی اجدادش از قشقایی‌های شیراز بودند. پروانه در دربار قاجار نزد اکرام‌الدوله آواز فراگرفت و مدتی هم شاگرد رضا قلی خان نوروزی بود. او در زمستان ۱۳۰۶[۵] حدود ۱۰ صفحه ضبط کرد که در دومین اثرش در گوشه‌های زابل و منصوری صدای سه‌تار و آوازش را ضبط کرد. همسرش خیاطی از خاندان شیخ‌الاسلامی قزوین بود و به سل مبتلا بود پروانه نیز بر اثر سل در سال ۱۳۱۲ درگذشت و در گورستان ابن‌بابویه در جنوب تهران دفن شده‌است.[۲]

تنها فرزند او دختری به نام اقدس بود که بعدها با نام هنری «خاطره پروانه» مانند مادرش به آواز پرداخت.[۴][۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]