سیاست در افغانستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از سیاست افغانستان)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جمهوری اسلامی افغانستان
National emblem of Afghanistan.svg

سیاست و حکومت افغانستان


سیاست در افغانستان حکومت ریاستی با نظام جمهوری اسلامی[۱] و دموکراسی نیابتی[۲] است. رئیس‌جمهور رئیس دولت محسوب می‌شود که در حال حاضر محمد اشرف غنی رئیس‌جمهور این کشور است. در قانون اساسی که در ۱۴ جدی/دی ۱۳۸۲ تصویب شد، بر تفکیک اصل قوا تأکید شده، اما رئیس هر سه قوه مجریه، مقننه، قضایی نیز است.[۳] رئیس‌جمهور در افغانستان با رأی مستقیم مردم انتخاب می‌شود[۴] و هر شخص می‌تواند فقط برای دو بار رئیس‌جمهور افغانستان شود.[۵] رئیس‌جمهور افغانستان دو معاون دارد که همزمان با وی انتخاب می‌شوند.[۶] حکومت یا قوه اجرائیه افغانستان به سه بخش شورای وزیران، والی‌ها، ولسوال‌ها تقسیم شده‌است.[۳] قوه مقننه یا شورای ملی که در قانون اساسی به عنوان عالی‌ترین مرجع قانونگذاری تعریف شده[۷]، از دو مجلس نمایندگان (ولسی جرگه) و مجلس سنا (مشرانو جرگه) تشکیل شده‌است.[۸] اعضای مجلس نمایندگان با رای مستقیم مردم انتخاب می‌شود[۹] و اعضای مجلس سنا انتصابی هستند.[۱۰] دیوان عالی (ستره محکمه) عالی‌ترین ارگان قضایی در کشور است که در رأس قوه قضائیه قرار دارد. دیوان عالی افغانستان ۹ عضو دارد که تمامی آن توسط رئیس‌جمهور و با تأیید مجلس نمایندگان تعیین می‌شود.[۱۱] گردهمایی بزرگ افغانستان (لویه جرگه) در قانون اساسی به عنوان عالی‌ترین مظهر اراده مردم تعریف شده[۱۲] و تنها نهادی است که حق تعدیل قانون اساسی را دارد.[۱۳] شوراهای ولایتی، شوراهای ولسوالی و شهرداری‌ها از دیگر ارگان‌های محلی در افغانستان هستند که نقش نظارتی، مشورتی و اجرائی طبق صلاحیت‌هایی که در قانون برایشان تعریف شده دارد.[۳]

در نزدیک دو دههٔ گذشته سیاست افغانستان تحت تأثیر کشورهای ناتو، به ویژه ایالات متحده آمریکا، در تلاش برای تثبیت و دموکراتیزه کردن کشور بوده‌است. طبق قانون اساسی در افغانستان باید هفت انتخابات برگزار شود که شامل انتخابات‌های ریاست جمهوری، مجلس نمایندگان، شوراهای ولایتی، شوراهای ولسوالی‌ها/فرمانداری‌ها، شهرداری‌ها، شوراهای شهرداری‌ها و روستا می‌شود. اما تاکنون فقط برای ریاست جمهوری (۱۳۸۳ - ۱۳۸۸ - ۱۳۹۳)، مجلس نمایندگان (۱۳۸۴ - ۱۳۸۹ - ۱۳۹۷) و شوراهای ولایتی (۱۳۸۴ - ۱۳۸۸ - ۱۳۹۳) انتخابات برگزار شده‌است.[۱۴] متصدی انتخابات در افغانستان کمیسیون انتخابات است که ۹ عضو دارد و از سوی رئیس‌جمهور تعیین می‌شود.[۱۵]

محتویات

خلاصه تاریخ[ویرایش]

تاریخ افغانستان
"Interior of the palace of Shauh Shujah Ool Moolk, Late King of Cabul"
مرتبط:
آریانا · خراسان
خلاصهٔ تاریخ افغانستان

Wikipedia book کتاب · Category رده:تاریخ افغانستان · Portal درگاه

اداره دولت در افغانستان از لحاظ تاریخی شامل مبارزات قدرت‌ها، کودتاها، و انتقال متزلزل قدرت است. این کشور تاکنون توسط نظام‌های مختلف حکومتی از جمله پادشاهی، جمهوری، حاکمیت دینی، دیکتاتوری، کمونیستی اداره شده‌است. هرچند افغانستان از لحاظ قدمتی تاریخی، کشوری کهن به حساب می‌آید اما به عنوان یک کشور و یک ملت دارای تاریخ جدیدی است. میرویس خان هوتک که از قبیله غلجایی است، در سال ۱۷۰۹ میلادی سلطه گرگین خان گرجی را در قندهار پایان می‌دهد و سلسله هوتکیان را تشکیل می‌دهد.[۱۶] پسر وی محمود افغان پس از فوت پدرش توانست با حمله به اصفهان، شاه حسین صفوی را وادار به تسلیم کند و قدرت را در دست بگیرد. حکومت هوتکیان دوام چندانی نداشت و چند سال بعد توسط نادر شاه افشار سقوط کرد.[۱۶] احمدشاه درانی یکی از فرماندهان با نفوذ نادرشاه افشار، پس از فوت وی در سال ۱۷۴۷ اعلان تشکیل دولتی مستقلی در جغرافیای که اکنون در مرزهای ایران، افغانستان و پاکستان قرار دارد، می‌کند.[۱۷] انگلستان پس از جنگ دوم افغان و انگلیس در بین سال‌های ۱۸۷۸ تا ۱۸۸۰، افغانستان را به تسلط خود درمی‌آورد.[۱۸] پس از یک جنگ دیگر میان افغان و انگلیس، امان‌الله شاه توانست به نفوذ انگلستان پایان دهد و در سال ۱۹۱۹ اعلان استقلال کند.[۱۸] محمد داوود خان توانست از طریق کودتا نظام پادشاهی را در افغانستان برچیند و نظام جمهوری را روی کار آورد. خود محمد داوود خان نیز از طریق کودتای ۷ ثور ۱۳۵۷ کشته شد و حزب دموکراتیک خلق افغانستان قدرت را در دست گرفت.[۱۹] مردم افغانستان در اوایل حکومت دموکراتیک خلق در افغانستان دست به قیام‌های متعددی می‌زند که بعدها با ورود نیروهای شوروی به افغانستان منجر به بروز جنگ در افغانستان می‌شود.[۲۰]

هرچند شوروی نیروهای خود را در سال ۱۹۸۹ از افغانستان خارج می‌کند اما مجاهدین افغانستانی به جنگ علیه حکومت محمد نجیب‌الله ادامه می‌دهند و در سال ۱۹۹۲ وی را مجبور به استعفا می‌کنند.[۲۰] پس از محمد نجیب‌الله قدرت به دست مجاهدین می‌افتد و دولت اسلامی افغانستان به رهبری برهان‌الدین ربانی ربانی روی کار می‌آید. به دلیل اختلافات میان رهبران مجاهدین در دولت اسلامی، جنگ‌های داخلی افغانستان شروع می‌شود.[۲۱] در سال ۱۹۹۶ گروه طالبان ظهور می‌کند. محمد عمر رهبر این گروه در نشستی در قندهار، خود را به عنوان امیرالمؤمنین معرفی می‌کند و در سال ۱۳۷۵ کابل را تسخیر می‌کند.[۲۲] در بین سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ میلادی جنگ‌هایی بین نیروهای ائتلاف شمال و طالبان رخ می‌دهد و طالبان تا قبل از حمله آمریکا به افغانستان حدود ۹۵٪ خاک افغانستان را در اختیار داشته باشد. در سال ۲۰۰۱ آمریکا به همراه نیروهای ائتلاف به افغانستان حمله می‌کند و با کمک نیروهای ائتلاف شمال دولت طالبان را سرنگون می‌کند.[۲۳] در اواخر سال ۲۰۰۱ حامد کرزی در کنفرانس بن به عنوان رئیس‌جمهور موقت تعیین می‌گردد.[۲۴] در سال ۲۰۰۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان به تصویب می‌رسد و در سال بعد اولین انتخابات ریاست جمهوری در افغانستان برگزار می‌شود. حامد کرزی در انتخابات ۱۳۸۸ برای بار دوم به عنوان رئیس‌جمهور تعیین می‌گردد.[۲۵] محمداشرف غنی در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۹۳ قدرت را از حامد کرزی می‌گیرد و به عنوان سیزدهمین رئیس‌جمهور افغانستان تعیین می‌شود. عبدالله عبدالله در توافق‌نامه‌ای با محمد اشرف غنی، دولت وحدت ملی را تشکیل داده و به عنوان رئیس اجرائیه کشور منصوب می‌شود.[۲۶]

تاریخ از دوره طالبان[ویرایش]

پس زمینه نظام فعلی[ویرایش]

حامد کرزی در کنار فیصل احمد شینواری و دیگران، پس از پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۳. آخرین شاه افغانستان، محمد ظاهرشاه در گوشه راست تصویر نشسته‌است.

افغانستان یک نظام جمهوری اسلامی که از سه شاخه (قوه مجریه، قوه مقننه، و قوه قضائیه) تشکیل شده که در تعامل و تحت نظارت یکدیگرند. کشور به ریاست جمهوری محمد اشرف غنی، که در سال ۱۳۹۳ جایگزین حامد کرزی شد، رهبری می‌شود. کرزی قبل از انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان سال ۱۳۸۳ رهبری کشور را در دولت موقت و دولت انتقالی افغانستان بر عهده گرفته بود. منتقدان کرزی درحالی‌که طرفدارانش وی را بخاطر ارتقاء آشتی ملی و اقتصاد افغانستان، می‌ستودند بخاطر ناتوانی در مقابل فساد اداری و مبارزه با تولید مواد مخدر در افغانستان مورد انتقاد قرار می‌دادند.

انتخابات شورای ملی افغانستان در سال‌های ۱۳۸۴، ۱۳۸۹ و ۱۳۹۷ برگزار شد. از میان نمایندگان منتخب، افرادی با ایدئولوژی‌های مجاهد، بنیادگرایی اسلامی، اصلاح‌طلبی، نیز به چشم می‌خورد. حدود ۲۸٪ نمایندگان پارلمان را زنان تشکیل می‌داد، حدود ۳ درصد بیشتر از حداقل ۲۷٪ درصدی که در قانون اساسی تعیین شده‌است. این امر افغانستان را به عنوان یکی از برجسته‌ترین کشورها در خصوص حضور زنان در مجلس قانون‌گذاری تبدیل کرد.

ریاست دیوان عالی افغانستان (قوه مقننه) بر عهده سید یوسف حلیم است که در سال ۱۳۹۳ جایگزین عبدالسلام عظیمی شد.

ائتلاف شمال و دولت طالبان[ویرایش]

در ۶ مهر/میزان ۱۳۷۵ دولت اسلامی افغانستان به رهبری برهان‌الدین ربانی بدست نیروهای طالبان سقوط کرد.[۲۷] سازمان ملل امارت اسلامی افغانستان، را به رسمیت نشناخت و به جای آن دولت اسلامی را به عنوان دولت در تبعید به رسمیت شناخت. سازمان همکاری اسلامی صندلی افغانستان را در این سازمان خالی گذاشت تا مشکلات با حل و فصل بین نیروهای متخاصم از طریق مذاکرات حل شود. طالبان تا قبل از سقوط در سال ۱۳۸۰ حدود ۹۵٪ افغانستان را تحت کنترل داشت و تنها سه کشور عربستان سعودی، امارات متحده عربی و پاکستان دولت طالبان را به رسمیت می‌شناختند. ۵٪ دیگر خاک افغانستان در اختیار نیروهای ائتلاف شمال بود.

اقدام نظامی ایالات متحده و متحدانش[ویرایش]

پس از آنکه طالبان از تحویل دادن اسامه بن لادن به حکومت ایالات متحده آمریکا بخاطر دخالت و نقش داشتن وی در حملات ۱۱ سپتامبر در نیویورک و واشینگتن، دی.سی.، امتناع کرد، یک ائتلاف بین‌المللی به رهبری ایالات متحده تشکیل شد و طی عملیاتی که عملیات آزادی بلندمدت، شناخته می‌شود با حملات هوایی در شمال و حملات نیروهای ائتلاف شمال در زمین، حکومت طالبان را در ۲۶ عقرب/آبان ۱۳۸۰ سرنگون شد.[۲۷]

کنفرانس بن[ویرایش]

در ۶ قوس/آذر ۱۳۸۰، تعدادی از رهبران و سیاستمداران برجسته افغانستانی، تحت نظر سازمان ملل برای تصمیم‌گیری در خصوص حکومت پس از طالبان در آلمان گردهم آمدند.[۲۸] این گردهمایی منجر به تصویب توافقنامه‌ای برای تشکیل دولت موقت برای شش ماه و متشکل از ۳۳ عضو، به رهبری یک رئیس‌جمهور موقت شد تا پس از آن در یک گردهمایی، دولت انتقالی افغانستان تشکیل شود تا قدرت را به مدت ۲ سال در اختیار بگیرد و پس از تصویب قانون اساسی انتخابات برگزار شود. بعضی از مفاد توافقنامه بن پس از تصویب قانون اساسی منقضی شده اما با این حال، این توافقنامه راه را برای تشکیل نظام دموکراتیک در افغانستان فراهم کرد.[۲۹][۳۰][۳۱]

آیساف و نیروهای امنیتی افغانستان[ویرایش]

شورای امنیت سازمان ملل متحد اجازه تشکیل نیروهای بین‌المللی کمک به امنیت (آیساف) را برای کمک به تأمین امنیت مردم افغانستان را داد. اعضای نیروهای مسلح ایالات متحده آمریکا و ناتو که به افغانستان فرستاده شده بودند، شروع به آموزش نیروهای مسلح و پولیس ملی این کشور کردند و در مبارزات علیه شورشیان و در بازسازی افغانستان شرکت داشتند.[۲۳]

قانون اساسی جدید و انتخابات ملی[ویرایش]

ساختار دولت انتقالی در ۲۰ جوزا/خرداد ۱۳۸۱ اعلام شد. در گردهمایی بزرگ اضطراری، دولت انتقالی افغانستان تشکیل شد که موظف بود ظرف ۱۸ ماه قانون اساسی جدید را تصویب و در ۲۴ ماه یک انتخابات سراسری برای تشکیل دولت برگزار کند. شورای ملی بعدها جایگزین گردهمایی بزرگ (لویه جرگه) شد.[۳۲][۳۳]

بر اساس توافق بن، کمیسیون تشکیل قانون اساسی برای مشورت با مردم و تشکیل پیش نویس قانون اساسی تأسیس شد. جلسه اول گردهمایی تصویب قانون اساسی در ۲۳ قوس/آذر ۱۳۸۲ برگزار شد.[۲۳] طبق قانون اساسی جدید یک دولت ریاست جمهوری با مجلس دوگانه شامل مجلس نمایندگان و مجلس سنا تشکیل شد.

انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۳ در ۱۷ میزان/مهر ۱۳۸۳ برگزار شد و بیش از ۱۰ میلیون شهروند افغانستان برای رای دهی ثبت نام کردند. بسیاری از کاندیداهای انتخاباتی مخالف حامد کرزی سعی داشتند انتخابات را تحریم کنند. زیرا آن‌ها از بی نظمی ترس داشتند، با این حال کرزی این بیانیه را به رسانه‌ها تحویل داد:

"اکنون برای تحریم انتخابات دیر شده‌است، هنگامی که میلیون‌ها شهروند افغانستان از خانه‌هایشان بیرون آمده و در برف و باران رای دادند… ما باید به اراده مردم احترام بگذاریم. من بسیار خوشحال هستم که با کمک خداوند در سراسر کشور مردم با شوق و اشتیاق به پای صندوق‌های رای رفتند و رای دادند. این نشان از درک سیاسی مردم افغانستان و اراده آنها برای داشتن آینده‌ای از صلح و آرامش است."[۳۴]

— حامد کرزی، ۱۸ میزان/مهر ۱۳۸۳

کمیسیون مستقل انتخابات شواهدی از تقلب پیدا کرد، اما تصریح کرد که بر نتیجه انتخابات تأثیری نداشته و حامد کرزی با کسب ۵۵٫۴٪ آراء کل برنده این انتخابات شد.[۳۵] دوره اول ریاست جمهوری حامد کرزی در ۱۷ قوس/آذر ۱۳۸۳ شروع شد. این اولین انتخابات ملی کشور پس از انتخابات مجلس سال ۱۹۶۹ میلادی بود.

در ۲۷ سنبله/شهریور ۱۳۸۴ انتخابات مجلس برگزار شد؛ شورای ملی افغانستان پس از اعلام نتایج انتخابات افتتاح شد. در قوس/آذر همان سال، صبغت‌الله مجددی به عنوان رئیس مجلس سنا با ۱۰۲ کرسی و یونس قانونی نیز به عنوان رئیس مجلس نمایندگان با ۲۴۹ کرسی تعیین شدند.

قوه اجرائیه[ویرایش]

ارگ در کابل محل زندگی و کار رئیس‌جمهور افغانستان

در قانون اساسی افغانستان قدرت زیادی به رئیس‌جمهور محول شده‌است؛ رئیس‌جمهور به عنوان رئیس کشور، فرمانده کل قوا نیروهای مسلح شناخته می‌شود. رئیس‌جمهور می‌تواند والیان هر ولایت و اعضای هیئت دولت افغانستان را با تأیید مجلس نمایندگان انتخاب کند.[۳۶][۳۷] رئیس‌جمهور از طریق انتخابات و به همراه دو معاون انتخاب می‌شود، هر فرد می‌تواند فقط برای دو بار رئیس‌جمهور شود.[۴][۵][۶]

ریاست جمهوری حامد کرزی[ویرایش]

رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا جرج دابلیو بوش همراه حامد کرزی در کابل در ۱۰ حوت/اسفند ۱۳۸۴. روابط افغانستان با آمریکا پس از سال ۲۰۰۱ و در دولت حامد کرزی بهبود یافته‌است.

حامد کرزی از جدی/دی ۱۳۸۰ تا ۲۸ جوزا/خرداد ۱۳۸۱ به عنوان رئیس دولت موقت فعالیت کرد. وی سپس از ۲۸ جوزا/خرداد ۱۳۸۱ تا ۱۷ قوس/آذر ۱۳۸۳ به عنوان رئیس‌جمهور دولت انتقالی فعالیت کرد و در سال ۱۳۸۳ و با اعلان نتایج انتخابات، به‌طور رسمی رئیس‌جمهور افغانستان شد.[۲۵]

دوره اول[ویرایش]

ایالات متحده کشور مقدم در بازسازی و دموکراتیزه کردن افغانستان است. روابط افغانستان و آمریکا در اواخر سال ۱۳۸۰ و بخصوص پس از تشکیل دولت حامد کرزی بهبود یافته‌است. روابط خارجی افغانستان با دیگر کشورهای عضو ناتو و کشورهای منطقه در این دوره بهبود یافته‌است.

پس از پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۳ و با خارج کردن بسیاری از رهبران ائتلاف شمال از کابینه خود، تصور می‌شد که کرزی در سال ۱۳۸۴ راه اصلاح طلبانه‌تر را دنبال می‌کند اما وی ثابت کرد که بسیار محتاط است. از زمان تصدی دولت جدید در سال ۱۳۸۳، اقتصاد افغانستان به سرعت در حال رشد است و درآمد دولت سالانه افزایش می‌یابد، هرچند هنوز هم به شدت وابسته به کمک‌های خارجی است. در طول حکومت حامد کرزی، نارضایتی عمومی در خصوص فساد و تلفات غیر نظامیان در مبارزه با شورشیان افزایش یافت.[۲۵][۲۳]

دوره دوم[ویرایش]

سه ماه پس از انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان سال ۱۳۸۸، حامد کرزی به‌طور رسمی برنده این انتخابات شد.[۳۸][۳۹] دولت اوباما از کرزی خواست تا افراد بیهوده و فاسد را در کابینه دولت خود قرار ندهد، این در حالی بود که افراد بانفوذ و قدرتمند که به پیروزی وی در انتخابات کمک کرده بودند، خواستار جایگاهی در دولت وی بودند.[۴۰] به گفته تحلیلگران فهرست وزیرانی که حامد کرزی به پارلمان ارائه کرده بود «دلگرم کننده نبوده» اما منعکس‌کننده سیاست واقعی بود. اندکی بیش از نیمی از وزیران دولت دوم حامد کرزی در سمت قبلی خود باقی مانده بودند یا در دولت قبلی وی حضور داشتند.[۴۱] در جدی/دی ۱۳۸۸ مجلس نمایندگان افغانستان ۱۷ تن از وزیران پیشنهادی حامد کرزی را رای عدم اعتماد دادند و فقط ۷ نماینده توانستند رای تأیید صلاحیت را از پارلمان کسب کنند. رابطه رئیس‌جمهور آمریکا باراک اوباما با کرزی در ابتدا بسیار بزرگ نبود اما پس از مرگ اسامه بن لادن و ترور بردارش احمد ولی کرزی کمی بهبود یافت. باراک اوباما در بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۲ دو سفر رسمی به افغانستان داشت. پس از آنکه کرزی از امضاء توافق‌نامه امنیتی میان افغانستان و آمریکا امتناع کرد، در اوایل ۲۰۱۳ روابط دوباره کاهش یافت.[۲۵]

ریاست جمهوری اشرف غنی[ویرایش]

پس از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در سال ۱۳۹۳ محمداشرف غنی به عنوان رئیس‌جمهور و عبدالله عبدالله به عنوان رئیس اجرائیه طی یک توافق تعیین شد و یک روز بعد، دولت جدید توافقنامه امنیتی دو جانبه میان آمریکا و افغانستان را امضا کرد.[۴۲]

نکات اصلی توافقنامه تشکیل دولت وحدت ملی[ویرایش]

  • برگزاری گردهمایی بزرگ اضطراری برای تعدیل قانون اساسی.
  • اصلاح نظام انتخاباتی
  • توزیع شناسنامه‌های الکتریکی
  • ایجاد پست ریاست اجرائیه
  • طی توافق‌نامه تشکیل دولت وحدت ملی ۱۳ وزیر از ۲۵ وزیر کابینه از طرف اشرف غنی و ۱۲ وزیر دیگر از سوی عبدالله تعیین می‌گردد.[۴۳] رئیس‌جمهور، ریاست کابینه را بر عهده خواهد داشت. کابینه طبق توافق‌نامه متشکل از رئیس‌جمهور و معاونان وی، ریاست اجرائیه و معاونان وی، وزیران و مشاور ارشد رئیس‌جمهور می‌باشد. ریاست اجرائیه نیز ریاست شورای وزیران را بر عهده خواهد داشت.[۴۴][۴۵]

هیئت کنونی دولت افغانستان[ویرایش]

منصب شخص حزب از
ریاست جمهوری
رئیس‌جمهور اشرف غنی مستقل ۷ میزان/مهر ۱۳۹۳
معاون اول رئیس‌جمهور عبدالرشید دوستم جنبش ملی اسلامی افغانستان ۷ میزان/مهر ۱۳۹۳
معاون دوم رئیس‌جمهور سرور دانش حزب وحدت اسلامی افغانستان ۷ میزان/مهر ۱۳۹۳
رئیس اجرائیه عبدالله عبدالله جمعیت اسلامی افغانستان ۷ میزان/مهر ۱۳۹۳
معاون اول رئیس اجرائیه محمد خان حزب اسلامی ۷ میزان/مهر ۱۳۹۳
معاون دوم رئیس اجرائیه محمد محقق حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان ۷ میزان/مهر ۱۳۹۳
وزرا
وزیر دفاع طارق شاه بهرامی ۵ ثور/اردیبهشت ۱۳۹۶
وزیر امور خارجه صلاح‌الدین ربانی جمعیت اسلامی افغانستان ۲۲ جدی/دی ۱۳۹۳
وزیر امور داخله ویس احمد برمک ۲۲ اسد/مرداد ۱۳۹۶
وزیر مالیه اکلیل احمد حکیمی ۲۲ جدی/دی ۱۳۹۳
وزیر اقتصاد محمد مصطفی مستور ۱۵ اسد/مرداد ۱۳۹۶
وزیر عدلیه عبدالبصیر انور ۲۲ جدی/دی ۱۳۹۳
وزیر اطلاعات و فرهنگ حسینه صافی ۲۵ جوزا/خرداد ۱۳۹۷
وزیر معارف میرویس بلخی ۵ حمل/فروردین ۱۳۹۷
وزیر تحصیلات عالیه نجیب الله خواجه عمری ۱ قوس ۱۳۹۶
وزیر تجارت و صنایع همایون رسا ۲۲ جدی/دی ۱۳۹۳
وزیر انرژی و آب محمدگل خلمی ۱۳۹۷
وزیر حمل و نقل و هوانوردی محمد حمید طهماسی ۳ اسد/مرداد ۱۳۹۶
وزیر فواید عامه یما یاری ۱۵ اسد/مرداد ۱۳۹۶
وزیر امور زنان دلبر نظری ۲۲ جدی/دی ۱۳۹۳
وزیر ارشاد، حج و اوقاف فیض محمد عثمانی ۲۲ جدی/دی ۱۳۹۳
وزیر صحت عامه فیروزالدین فیروز ۲۲ جدی/دی ۱۳۹۳
وزیر زراعت، آبیاری و مالداری نصیر احمد درانی ۳۱ شهریور/سنبله ۱۳۹۶
وزیر معادن نرگس نهان ۷ حمل/فروردین ۱۳۹۶
وزیر مخابرات و تکنولوژی معلوماتی شهزادگلآریوبی ۱۵ اسد/مرداد ۱۳۹۶
وزیر احیا و انکشاف دهات مجیب الرحمان کریمی ۳۰ شهریور/سنبله ۱۳۹۶
وزیر کار، امور اجتماعی، شهدا و معلولین فیض الله ذکی ۳۱ حمل/فروردین ۱۳۹۶
وزیر امور سرحدات و قبایل گل آغا شیرزی ۳ اسد/مرداد ۱۳۹۶
وزیر شهرسازی و مسکن روشان ولس‌مل ۲۳ جوزا/خرداد ۱۳۹۷
وزیر مبارزه علیه مواد مخدر سلامت عظیمی ۲۲ جدی/دی ۱۳۹۳
وزیر امور مهاجرین و عودت‌کنندگان حسین عالمی بلخی حزب اعتدال افغانستان ۲۲ جدی/دی ۱۳۹۳
رئیس اداره امنیت ملی محمد معصوم استانکزی ۲۲ جدی/دی ۱۳۹۳
مشاور امنیت ملی حمدالله محب ۴ شهریور/سنبله ۱۳۹۷
تا تاریخ ۲۱ عقرب/آبان ۱۳۹۷.[۴۶][۴۷]

قوه مقننه[ویرایش]

فوزیه گیلانی، یکی از چندین نماینده زن در پارلمان افغانستان.

طبق ماده ۸۱ قانون اساسی افغانستان شورای ملی جمهوری اسلامی افغانستان به حیث عالی‌ترین ارگان تقنینی در افغانستان تعریف شده‌است. تاکنون شانزده دوره شورای ملی در افغانستان تشکیل شده‌است. اولین دوره شورای ملی پس از سقوط طالبان در در سال ۱۳۸۴ تشکیل شد. دو دوره دیگر شورای ملی در سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۷ برگزار شد. طبق قانون انتخابات افغانستان هر ولایت یک حوزه انتخاباتی است که کرسی‌های پارلمان بنا به نسبت جمعیت هر ولایت بین آنان تقسیم شده‌است. رای‌دهندگان تنها یک رای غیرقابل انتقال دارند.[۴۸]

مجلس سنا ۱۰۲ عضو دارد. یک سوم اعضای این مجلس توسط رئیس‌جمهور، یک سوم دیگر توسط شوراهای ولایتی و یک سوم باقی مانده دیگر توسط شوراهای محلی انتخاب می‌شود.

وظایف شورای ملی[ویرایش]

وظایف شورای ملی افغانستان در ۹۰ قانون اساسی شرح داده شده‌است. طبق این ماده قانون شورای ملی وظایف همچون تصویب، تعدیل یا لغو قوانین یا فرامین تقنینی، تصویب برنامه‌های توسعه‌ای، تصویب بودجه دولتی و اجازه اخذ یا اعطای قرضه، ایجاد، تعدیل یا الغای واحدهای اداری، تصدیق معاهدات و میثاقهای بین‌المللی یا فسخ الحاق افغانستان به آن.[۴۹][۵۰][۵۱] در قانون اساسی مجلس نمایندگان سه وظیفه خاص دارد که شامل: استیضاح وزرا، اتخاذ تصمیم راجع به برنامه‌های توسعه‌ای و بودجهٔ دولتی، تأیید یا رد مقرری‌ها مطابق به احکام قانون اساسی.[۵۲][۵۳][۵۴]

سهمیه بندی اعضا[ویرایش]

مجلس نمایندگان[ویرایش]

اعضای مجلس نمایندگان (ولسی جرگه) توسط مردم و از طریق انتخابات آزاد و برای یک دوره پنج ساله انتخاب می‌شود، در فرد می‌تواند بدون محدودیت برای هر تعداد دوره مجلس خود را کاندید کند. اعضای مجلس نمایندگان به تناسب جمعیت هر حوزه تقسیم شده تعداد آنان حداکثر به ۲۵۰ نماینده می‌رسد. حداقل ۲۷٪ از سهمیه کرسی‌های پارلمان به زنان اختصاص داده شده و کوچی‌ها ۱۰ نماینده و سیک‌های افغانستان نیز ۱ نماینده در مجلس نمایندگان دارند.[۵۵] اعضای پارلمان از طریق انتخابات تک رای غیرقابل انتخاب به پارلمان راه می‌یابند و هر کاندیداهایی که بیشترین آراء را در انتخابات کسب کند به مجلس راه می‌یابند.[۴۸]

مجلس سنا[ویرایش]

اعضای مجلس سنا ۱۰۲ تن است که تمامی آنان انتصابی می‌باشند. یک سوم اعضای مجلس سنا را شوراهای ولایتی (برای ۴ سال) - یک سوم دیگر را شوراهای ولسوالی (برای ۳ سال) و یک سوم باقی مانده توسط رئیس‌جمهور (برای ۵ سال) انتخاب می‌شود. رئیس‌جمهور باید ۲ تن را به نمایندگی از معیوبین و معلولین، ۲ تن از کوچی‌ها تعیین کند و نیمی از افراد منتصب از طرف رئیس‌جمهور را باید از بین زنان انتخاب شوند.[۵۶] افراد انتصابی عضویت خود را در شوراهای دیگر از دست می‌دهد و طبق قانون شخص دیگری جایگزین آنان می‌شود.[۲۵] به دلیل آنکه تاکنون در افغانستان انتخابات شوراهای ولایتی برگزار نشده‌است، شوراهای ولایتی به جای شوراهای ولسوالی نماینده برای مجلس سنا انتخاب می‌کند.[۳۶]

جدول سهمیه‌بندی[ویرایش]

سهمیه هر ولایت در دو مجلس شورای ملی افغانستان
نام ولایت مجلس نمایندگان سهمیه

زنان

مجلس سنا نام ولایت مجلس نمایندگان سهمیه

زنان

مجلس سنا
اروزگان ۳ ۱ ۲ فاریاب ۹ ۳ ۲
بادغیس ۴ ۱ ۲ فراه ۵ ۱ ۲
بامیان ۴ ۱ ۲ قندوز ۹ ۲ ۲
بدخشان ۹ ۲ ۲ قندهار ۱۱ ۳ ۲
بغلان ۸ ۲ ۲ کابل ۳۳ ۹ ۲
بلخ ۱۱ ۳ ۲ کاپیسا ۴ ۱ ۲
پروان ۵ ۲ ۲ کنر ۴ ۱ ۲
پکتیا ۵ ۱ ۲ لغمان ۴ ۱ ۲
پکتیکا ۴ ۱ ۲ لوگر ۴ ۱ ۲
پنجشیر ۲ ۱ ۲ ننگرهار ۱۴ ۴ ۲
تخار ۹ ۲ ۲ نورستان ۲ ۱ ۲
جوزجان ۵ ۱ ۲ نیمروز ۲ ۱ ۲
خوست ۵ ۱ ۲ وردک ۵ ۲ ۲
دایکندی ۴ ۱ ۲ هرات ۱۷ ۵ ۲
زابل ۳ ۱ ۲ هلمند ۸ ۲ ۲
سرپل ۵ ۱ ۲ کوچی ۱۰ ۳ ۲
سمنگان ۴ ۱ ۲ معلولین ---- --- ۲
غزنی ۱۱ ۳ ۲ سیک ۱ --- ---
غور ۶ ۲ ۲
منابع:سهمیه کرسی‌های ۳۴ ولایت در انتخابات پارلمانی نکاتی که باید درباره نظام انتخاباتی افغانستان بدانید

قوه قضائیه[ویرایش]

در قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان دیوان عالی تعریف شده‌است. دیوان عالی (ستره محکمه) بالاترین نهاد قضایی کشور و آخرین دادگاه است. اعضای دیوان عالی که نه نفر است، توسط رئیس‌جمهور منصوب و با تأیید پارلمان تعیین می‌شود.[۵۷] دادگاه‌های پایین‌تر از دادگاه‌های ابتدائی و دادگاه‌های استیناف تشکیل شده‌است. دادگاه‌های استیناف تصمیمات و رای‌های دادگاه‌های پایین‌تر که مورد اعتراض قرار گرفته را مورد بررسی قرار داده و می‌تواند تمامی تصمیمات و قرارهای محاکم ابتدائی را تصحیح، نقض، تعدیل، تأیید یا لغو کند.[۵۸] در صورت درخواست تجدید نظر می‌توان تصمیمات دادگاه‌های استیناف را به دیوان عالی فرستاد. دادگاه‌های ابتدائی در تمامی شهرها وجود دارد و دارای شاخه‌های متعددی دارند که همه پرونده‌های اصلی را مورد آزمایش قرار می‌دهد. شاخه‌ها شامل بخش‌های جنایی، مدنی، مذهبی، اداری، کار و خانواده و نظامی هستند. دادگاه‌های دادرسی در پایین‌ترین سطوح در نهاد قانون گذاری کشور قرار دارد که موارد کمی و کیفی را مورد بررسی قرار می‌دهند.

ادارات محلی[ویرایش]

ولایت[ویرایش]

طبق ماده یکصد و سی و ششم قانون اساسی، اداره جمهوری اسلامی افغانستان بر اساس واحدهای ادارات مرکزی و ادارات محلی بر اساس قانون تنظیم می‌گردد. واحد ادارهٔ محلی ولایت است.[۵۹] دولت با حفظ اصل مرکزیت برای تسریع و بهبود امور اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و سهمگیری بیشتر مردم در توسعه ملی برخی صلاحیت‌های لازم را بر اساس قانون در اختیار ادارات محلی قرار می‌دهد.[۶۰] در راس هر ولایت یک والی قرار دارد که توسط رئیس‌جمهور تعیین می‌گردد.

شوراهای ولایتی[ویرایش]

هر ولایت افغانستان یک شورای ولایتی دارد که اعضا آن توسط انتخابات آزاد و با رای مردم برای مدت ۴ سال تعیین می‌گردد.[۶۱] شوراهای ولایتی به منظور تأمین اهداف توسعه دولت و بهبود امور به نحوی که در قانون تصریح گردیده در مسائل مربوط به ولایت مشورت می‌دهد و وظایف خود را در همکاری با اداره محلی اجرا می‌کند.[۶۲][۶۳]

تعداد اعضا شوراهای ولایتی[ویرایش]

اعضای شوراهای ولایتی[۶۳]
ولایت تعداد کل ولایت تعداد کل ولایت تعداد کل
اروزگان ۹ جوزجان ۱۵ قندهار ۱۵
بادغیس ۹ خوست ۱۵ کابل ۳۳
بامیان ۹ دایکندی ۹ کاپیسا ۹
بدخشان ۱۵ زابل ۹ کنر ۹
بغلان ۱۵ سرپل ۱۵ لغمان ۹
بلخ ۱۹ سمنگان ۹ لوگر ۹
پروان ۱۵ غزنی ۱۹ ننگرهار ۱۹
پکتیا غور ۱۵ نورستان ۹
پکتیکا ۹ فاریاب ۱۵ نیمروز ۱۹
پنجشیر ۹ فراه ۹ وردک ۱۵
تخار ۱۵ قندوز ۱۵ هرات ۱۹
هلمند ۱۹

شوراهای ولسوالی[ویرایش]

شوراهای ولسوالی و روستاها طبق ماده یکصد و چهلم قانون اساسی برای تنظیم امور و تأمین اشتراک فعال مردم در ادارهٔ محلی مطابق با احکام قانون تشکیل می‌شود. اعضای این شوراها از طریق انتخابات و از طرف مردم محل برای مدت ۳ سال انتخاب می‌گردد. سهم‌گیری کوچی‌ها در این شوراها مطابق به احکام قانون تنظیم می‌گردد.[۶۴]

شاروالی/شهرداری[ویرایش]

شاروالی‌ها برای اداره امور شهری مطابق ماده یکصد و چهل و یکم قانون اساسی تشکیل می‌شود. شاروال/شهردار و اعضای شاروالی/شهرداری از طریق انتخابات آزاد تعیین می‌شود.[۶۵]

انتخابات[ویرایش]

بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان، هفت انتخابات سراسری باید برگزار شود که شامل انتخابات‌های ریاست جمهوری، مجلس نمایندگان، شوراهای ولایتی، شوراهای ولسوالی‌ها/فرمانداری‌ها، شهرداری‌ها، شوراهای شهرداری‌ها و روستا است. اما تاکنون فقط برای ریاست جمهوری، مجلس نمایندگان و شوراهای ولایتی انتخابات برگزار شده و برای چهار مورد دیگر انتخابات برگزار نشده‌است.[۶۶]

ریاست جمهوری ۱۳۸۳[ویرایش]

اولین انتخابات ریاست جمهوری در ۱۸ میزان/مهر ۱۳۸۳ برگزار شد و حامد کرزی توانست حداکثر آراء را برای پیروزی در این انتخابات کسب کند.[۶۷][۶۸][۶۹][۷۰][۷۱][۷۲][۷۳][۷۴]

     حامد کرزی با کسب ۵۵٫۴٪ کل آراء توانست در همان دور اول، پیروز انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۳ شود.


ویرایش • بحث  خلاصه نتایج انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در تاریخ ۱۸ مهر/میزان ۱۳۸۳[۷۵]
کاندیداها نامزد حزب/حزب قومیت آراء %
حامد کرزی مستقل پشتون ۴٬۴۴۳٬۰۲۹ ٪۵۵٫۴
یونس قانونی حزب افغانستان نوین تاجیک ۱٬۳۰۶٬۵۰۳ ٪۱۶٫۳
محمد محقق مستقل/حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان هزاره ۹۳۵٬۳۲۵ ٪۱۱٫۷
عبدالرشید دوستم مستقل/جنبش ملی اسلامی افغانستان ازبک‌ها ۸۰۴٬۸۶۱ ٪۱۰٫۰
لطیف پدرام کنگره ملی تاجیک ۱۱۰٬۱۶۰ ٪۱٫۴
مسعوده جلال مستقل تاجیک ۹۱٬۴۱۵ ٪۱٫۱
اسحاق گیلانی همبستگی ملی پشتون ۸۰٬۰۸۱ ٪۱٫۰
احمدشاه احمدزی مستقل/حزب اتحاد اسلامی افغانستان پشتون ۶۰٬۱۹۹ ٪۰٫۸
عبدالستار سیرت مستقل ازبک‌ها ۳۰٬۲۰۱ ٪۰٫۴
همایون شاه آصفی مستقل/National Unity Party پشتون ۲۶٬۲۲۴ ٪۰٫۳
غلام فاروق نجرابی حزب استقلال افغانستان تاجیک ۲۴٬۲۳۲ ٪۰٫۳
سید عبدالهادی دبیر مستقل تاجیک ۲۴٬۰۵۷ ٪۰٫۳
عبدالحفیظ منصور مستقل/جمعیت اسلامی افغانستان تاجیک ۱۹٬۷۲۸ ٪۰٫۲
عبدالهادی خلیلزی مستقل پشتون ۱۸٬۰۸۲ ٪۰٫۲
میر محفوظ ندایی مستقل پشتون ۱۶٬۰۵۴ ٪۰٫۲
محمد ابراهیم رشید مستقل پشتون ۱۴٬۲۴۲ ٪۰٫۲
وکیل منگل مستقل پشتون ۱۱٬۷۷۰ ٪۰٫۱
عبدالحسیب آرین مستقل تاجیک ۸٬۳۷۳ ٪۰٫۱
مجموع آرا صحیح (مشارکت ۷۰٪) ۸٬۰۲۴٬۵۳۶ ٪۱۰۰٫۰
آرا باطل ۱۰۴٬۴۰۴
کل آرا ۸٬۱۲۸٬۹۴۰

پارلمانی ۱۳۸۴[ویرایش]

اولین انتخابات پارلمانی در نظام جدید در ۲۷ سنبله/شهریور ۱۳۸۴ برگزار شد. نتایج اولیه این انتخابات در ۱۷ میزان/مهر و نتایج نهایی در ۲۱ عقرب/آبان همان سال اعلام شد. از آنجایی که تمامی نامزدها توسط حزب ثبت نشده بودند و به عنوان غیر حزبی انتخاب شده بودند، تجزیه و تحلیل بر اساس حزب امکان‌پذیر نبود. مشارکت در این انتخابات حدود ۵۰٪ تخمین زده می‌شود.

ویرایش • بحث  خلاصه نتایج انتخابات ۲۷ سنبله/شهریور ۱۳۸۴ مجلس نمایندگان نتایج انتخابات
کاندیدا کرسی
بی‌طرف ۲۴۹
کل ۲۴۹

شوراهای ولایتی ۱۳۸۴[ویرایش]

ریاست جمهوری ۱۳۸۸[ویرایش]

انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۸۸ را می‌توان به فقدان امنیت، کاهش رای‌دهندگان، تظاهرات گسترده رای‌دهندگان، ارعاب و سایر تقلب انتخاباتی توصیف کرد.[۷۶][۷۷][۷۸]

رای‌گیری همزمان با انتخابات شوراهای ولایتی در تاریخ ۲۹ اسد/مرداد ۱۳۸۸ برگزار شد. اما در طول یک دوره طولانی، شمارش آراء و بررسی تقلب، حل نشده باقی ماند.[۷۹]

دو ماه بعد تحت فشار آمریکا و متحدانش، دور دوم رای دهی در ۱۶ عقرب/آبان بین حامد کرزی و رقیب اصلی او عبدالله عبدالله اعلام شد. در ۱۰ عقرب/آبان عبدالله عبدالله اعلان کرد که بنا به دلایل آنکه خواسته‌هایش برای تغییرات در کمیسیون مستقل انتخابات بوجود نیامده و برگزاری «انتخابات شفاف امکان‌پذیر نیست» از ادامه حضور در کارزارهای انتخاباتی انصراف می‌دهد و در فردای آن ۱۱ عقرب/آبان مقامات کمیسیون مستقل انتخابات، دور دوم را لغو کرد و حامد کرزی به عنوان رئیس‌جمهور افغانستان برای ۵ سال دیگر اعلان شد.[۷۷][۷۸]

بیلبورد تبلیغاتی حامد کرزی در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸ در ولایت قندهار. وی پیروز این انتخابات بود.
ویرایش • بحث  خلاصه نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان (۱۳۸۸) در تاریخ ۲۹ اسد/مرداد ۱۳۸۸
کاندیدا حزب آراء %
حامد کرزی مستقل ۲٬۲۸۳٬۹۰۷ ۴۹٫۶۷
عبدالله عبدالله جبهه ملی (افغانستان) ۱٬۴۰۶٬۲۴۲ ۳۰٫۵۹
رمضان بشردوست مستقل ۴۸۱٬۰۷۲ ۱۰٫۴۶
محمداشرف غنی مستقل ۱۳۵٬۱۰۶ ۲٫۹۴
میرویس یاسینی مستقل ۴۷٬۵۱۱ ۱٫۰۳
شهنواز تنی حزب جنبش صلح افغانستان ۲۹٬۶۴۸ ۰٫۶۴
فروزان فنا مستقل ۲۱٬۵۱۲ ۰٫۴۷
عبدالسلام راکتی مستقل ۱۹٬۹۹۷ ۰٫۴۳
حبیب منگل مستقل ۱۸٬۷۴۶ ۰٫۴۱
معتصم بالله مذهبی مستقل ۱۸٬۲۴۸ ۰٫۴۰
لطیف پدرام حزب کنگره ملی افغانستان ۱۵٬۴۶۲ ۰٫۳۴
محمد سرور احمدزی مستقل ۱۴٬۲۷۳ ۰٫۳۱
سید جلال کریم مستقل ۱۳٬۴۸۹ ۰٫۲۹
شهلا عطا مستقل ۱۰٬۶۸۷ ۰٫۲۳
محبوب الله کوشانی حزب آزادگان افغانستان ۱۰٬۲۵۵ ۰٫۲۲
عبدالغفور زوری مستقل ۹٬۲۸۶ ۰٫۲۰
رحیم جان شیرزاد مستقل ۷٬۱۹۷ ۰٫۱۶
ذبیح الله قاضی نورستانی حزب عدالت و ترقی افغانستان ۶٬۲۸۴ ۰٫۱۴
عبدالجبار ثابت مستقل ۶٬۱۹۰ ۰٫۱۳
محمد هاشم توفیقی مستقل ۵٬۰۴۳ ۰٫۱۱
بسم الله شیر مستقل ۴٬۵۵۰ ۰٫۱۰
غلام فاروق نجرابی مستقل ۴٬۵۲۸ ۰٫۱۰
عبدالحسیب آرین مستقل ۴٬۴۷۲ ۰٫۱۰
معین الدین الفتی مستقل ۳٬۵۱۸ ۰٫۰۸
گل احمد یما مستقل ۳٬۲۲۱ ۰٫۰۷
غلام محمد ریگی مستقل ۳٬۱۸۰ ۰٫۰۷
محمد اکبر اوریا مستقل ۲٬۹۹۱ ۰٫۰۷
بشیر احمد بیژن حزب کنگره ملی افغانستان ۲٬۴۵۷ ۰٫۰۵
سنگین محمد رحمانی مستقل ۲٬۴۳۴ ۰٫۰۵
هدایت امین ارسلا محاذ ملی اسلامی افغانستان ۲٬۳۴۶ ۰٫۰۵
عبدالمجید صمیم مستقل ۲٬۱۹۸ ۰٫۰۵
ضیاء الحق حافظی مستقل ۱٬۶۷۹ ۰٫۰۴
آراء صحیح ۴٬۵۹۷٬۷۲۷ ۱۰۰٫۰۰
آراء باطل ۲۲۵٬۳۶۳ ۴٫۶۷
کل آراء ۴٬۸۲۳٬۰۹۰ ۱۰۰٫۰۰
منبع: IEC

شوراهای ولایتی ۱۳۸۸[ویرایش]

انتخابات شوراهای ولایتی سال ۱۳۸۸ همزمان با انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ برگزار شد. در این انتخابات بیش از ۳۳۰۰ تن خود را کاندید کرده بودند.[۸۰] در این انتخابات در مجموع پنج میلیون و ۷۸۶ هزار و ۱۱۷ برگه رای وارد صندوق‌ها شده بود که از این میان ۵ میلیون و ۵۷۰ هزار ۸۹۸ برگه رای صحیح و ۲۱۵ هزار و ۲۰۱۹ برگه رای باطل اعلام شده بود.[۸۱]

جان کری وزیر امور خارجه آمریکا در تاریخ ۲۱ سرطان/تیر ۱۳۹۳ با کاندیداهای پیشتاز انتخابات ۱۳۹۳، عبدالله عبدالله در سمت چپ و محمداشرف غنی در سمت راست در سفارت آمریکا در کابل. در حال حل و فصل و توافق بر سر انتخابات.

ریاست جمهوری ۱۳۹۳[ویرایش]

سومین انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در حمل/فروردین و جوزا/خرداد ۱۳۹۳ برگزار شد که در نتیجه آن محمداشرف غنی به عنوان سیزدهمین رئیس‌جمهور افغانستان تعیین شد.

عبدالله عبدالله در دور اول انتخابات با کسب ۴۵٪ آراء پیشتاز بود اما در دور دوم اوضاع برعکس شد و اینبار اشرف غنی توانسته بود اکثریت رای‌ها را کسب کند. در دور دوم یک میلیون رای بیشتر از دور نخست به صندوق‌ها ریخته شده بود و اعتراض تیم عبدالله را برانگیخت. عبدالله با اعلام تقلب در انتخابات خواستار مداخله سازمان ملل شد و ارتباط خود را با کمیسیون انتخابات قطع کرد و نتایج اولیه انتخابات که آراء اشرف غنی ۱۳٪ بیشتر از وی بود را نپذیرفت و اعلان کرد که نزدیک ۲٫۵ میلیون رای ساختگی است. بعدها با مشارکت جان کری و توافق دو نامزد قرار شد که با هماهنگی دو ستاد بازشماری آراء صورت بگیرد و آراء ناپاک جدا شوند و پس از آن دولت وحدت ملی تشکیل شود و برنده به عنوان رئیس‌جمهور و نفر دوم به عنوان رئیس شورای وزیران انتخاب شود و اعضای کابینه بین دو تیم تقسیم شود.[۲۶] چند ساعت پس از این توافق‌نامه کمیسیون مستقل انتخابات، اشرف غنی را به عنوان پیروز انتخابات اعلام کرد.[۸۲]

شوراهای ولایتی ۱۳۹۳[ویرایش]

همزمان با انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در سال ۱۳۸۳، انتخابات شوراهای ولایتی نیز برگزار شد. مردم افغانستان در ۱۹٬۷۸۴ محل رای دهی به نامزدان شوراهای ولایتی رای دادند. در این انتخابات ۲٬۵۹۱ تن خود را نامزد کرده بودند که در این میان ۲۹۶ تن از نامزدها را زنان تشکیل می‌داد. پس از بررسی ۶ میلیون و ۹۷۹ هزار و ۹۲ رای، کمیسیون مستقل انتخابات شش میلیون و ۲۳۳ هزار و ۵۱ رای را معتبر اعلام کرد و در نتیجه ۴۵۸ تن توانستند برای ۳۴ شورای ولایتی انتخاب شوند که در این میان ۹۷ تن از آنان را زنان تشکیل می‌داد.[۸۳][۸۴]

پارلمانی ۱۳۹۷[ویرایش]

سومین انتخابات مجلس افغانستان پس از ۳ سال تأخیر در سال ۱۳۹۷ برگزار شد. پس از انتخابات جنجال‌برانگیز سال ۱۳۹۳ ریاست جمهوری، حول اصلاحات قانون انتخابات منجر به تأخیر در برگزاری این انتخابات شد. اعضای راه یافته در این دوره از انتخابات دوره هفدهم مجلس را در افغانستان تشکیل می‌دهد.[۸۵] انتخابات در روز ۲۸ و ۲۹ میزان/مهر ۱۳۹۷، در ۳۲ ولایت افغانستان برگزار شد. انتخابات در قندهار یک هفته دیرتر به دلیل نگرانی از نبود امنیت پس از ترور عبدالرازق اچکزی، فرمانده پولیس این ولایت برگزار شد.[۸۶] اما هیچ راهکاری برای برگزاری انتخابات در غزنی پیدا نشد و کمیسیون مستقل انتخابات نیز اعلان نکرد که انتخابات در این ولایت کی برگزار می‌شود.[۸۷] در این انتخابات حدود ۴ میلیون نفر شرکت کردند.[۸۸]

احزاب سیاسی[ویرایش]

نزدیک به ۶۳ حزب رسمی در افغانستان در حال فعالیت هستند و برخی از مطرح‌ترین آن‌ها شامل لیست زیر است:

  • حزب سوسیال دموکرات افغانستان (افغان ملت): یکی از احزاب مطرح سیاسی در افغانستان است، این حزب مرام پشتونوالی دارد و در سال ۱۳۴۴ و در زمان ظاهر شاه تأسیس شده‌است. این حزب در سال ۱۳۸۳ به‌طور رسمی در وزارت عدلیه ثبت شده‌است.[۸۹] رهبری این حزب بر عهده انور الحق احدی می‌باشد و در انتخابات ۱۳۸۸ از حامد کرزی[۹۰][۹۱] و در انتخابات سال ۱۳۹۳ از محمد اشرف غنی حمایت کردند.[۹۲]
  • حزب اسلامی: یکی از احزاب قدرتمند در افغانستان می‌باشد که در سال ۱۳۴۸ توسط گلبدین حکمتیار تأسیس شد و طرفداران فراوانی در میان قوم پشتون دارد. گلبدین حکمتیار رهبر این حزب در دولت اسلامی افغانستان سمت نخست‌وزیری را داشت. این حزب همواره با نظام‌های حاکم در حال جنگ بوده و پس از سقوط طالبان نیز به عنوان یک مخالف جنگید. اما در میزان/مهر ۱۳۹۵ گلبدین حکمتیار، رهبر حزب توافق صلح با اشرف غنی را امضا کرد.[۹۳] چند تن از اعضای این حزب پس از سقوط طالبان از حزب اصلی جدا شدند و این حزب را در سال ۱۳۸۴ به رهبری عبدالهادی ارغندیوال ثبت کردند.[۸۹] حزب اسلامی شاخه ارغندیوال در سال ۱۳۸۸ از حامد کرزی و در انتخابات ۱۳۹۳ از عبدالله عبدالله حمایت کردند.[۸۹] محمد خان معاون اول ریاست اجرائی کشور، به نمایندگی از حزب اسلامی شاخه ارغندیوال در حکومت حضور دارد. هم‌اکنون بین گلبدین حکمتیار و عبدالهادی ارغندیوال بر سر رهبری این حزب اختلاف وجود دارد. این حزب در سال ۱۳۸۳ به نام ارغندیوال ثبت شده اما پس از توافقنامه صلح حکمتیار و دولت افغانستان برخی افراد حزب خواهان رهبری این حزب بدست حکمتیار هستند.[۹۴][۹۵][۹۶]
  • جمعیت اسلامی افغانستان: یکی از احزاب با نفوذ در افغانستان است که در سال ۱۳۵۵ توسط برهان‌الدین ربانی تأسیس شد. برهان‌الدین ربانی رهبر این حزب پس از سقوط حکومت حزب دموکراتیک خلق افغانستان و پس از دوره شش‌ماهه صبغت‌الله مجددی به عنوان رئیس‌جمهور افغانستان تعیین شد و در زمان حکومت طالبان، سازمان ملل وی را به عنوان رئیس‌جمهور دولت در تبعید به رسمیت می‌شناخت.[۸۹] وی در ۲۱ جدی/دی ۱۳۸۰ قدرت را به کرزی واگذار کرد.[۲۵] رهبری این حزب پس از ترور برهان‌الدین در ۲۹ سنبله/شهریور ۱۳۹۰ به فرزندش صلاح‌الدین ربانی سپرده شد.[۹۷]
  • محاذ ملی اسلامی افغانستان: این حزب در سال ۱۳۵۷ توسط پیر سید احمد گیلانی تأسیس شد. این حزب از حامیان حامد کرزی بود و در انتخابات ۱۳۹۳ از اشرف غنی حمایت کرد.[۹۸][۹۹] پس از درگذشت پیر سید احمد گیلانی در سال ۲ بهمن/دلو ۱۳۹۵ رهبری این حزب به فرزندش سید حامد گیلانی سپرده شد.[۱۰۰]
  • تنظیم دعوت اسلامی افغانستان: این حزب توسط عبدالرب رسول سیاف تأسیس شد و توانستن در سال ۱۳۸۴ مجوز فعالیت را از وزارت عدلیه افغانستان اخذ کند. رسول سیاف در انتخابات ۱۳۹۳ شرکت کرد و توانست ۷٫۰۴٪ آراء را کسب کند.[۱۰۱]
  • حزب وحدت اسلامی افغانستان: این حزب در سال ۱۳۶۸ و با ائتلاف ۸ حزب و تنظیم شیعه مذهب و هزاره تأسیس شد. محمد اکبری اولین رهبر این حزب بود و پس از آن عبدالعلی مزاری در نخستین کنگره حزب در سال ۱۳۷۰ تعیین شد. این حزب در سنبله/شهریور ۱۳۷۳ و پس از اختلافات میان مزاری و اکبری منشعب شد. پس از کشته شدن مزاری در سال ۱۳۷۳ رهبری این حزب بر عهده کریم خلیلی است.[۱۰۲] پس از سقوط طالبان، کریم خلیلی رهبر این حزب در دوره‌های اول و دوم ریاست جمهوری حامد کرزی به عنوان معاون دوم در دولت حضور داشت. در انتخابات ۱۳۹۳ کریم خلیلی از اشرف غنی حمایت کرد و سرور دانش به نمایندگی از این حزب هم‌اکنون در دولت وحدت ملی حضور دارد. این حزب از زمان تشکیل تاکنون به ۵ حزب انشعاب یافته‌است.[۸۹]انشعابات حزب وحدت اسلامی:
  • جنبش ملی اسلامی افغانستان: این حزب در سال ۱۳۷۰ توسط عبدالرشید دوستم تأسیس شد و بیشتر طرفداران این حزب را مردمان ازبک‌ها و ترکمن‌های افغانستان تشکیل می‌دهد. عبدالرشید دوستم رهبر این حزب در انتخابات سال ۱۳۸۳ توانست ۱۰٪ کل آراء را کسب کند.[۱۰۷] در انتخابات ۱۳۹۳، دوستم در تیم اشرف غنی حضور یافت و هم‌اکنون در سمت معاون اول ریاست جمهوری افغانستان فعالیت می‌کند.[۸۹]
  • حزب انسجام ملی افغانستان: این حزب در سال ۱۳۸۶ به رهبری صادق مدبر تأسیس شده‌است. بیشتر طرفداران این حزب را مردمان هزاره تشکیل می‌دهد.
  • حرکت اسلامی افغانستان: این حزب در سال ۱۳۵۸ به رهبری محمدآصف محسنی تأسیس شد. پس از سقوط طالبان، محمد آصف محسنی از فعالیت‌های سیاسی این حزب کناره‌گیری کرد. پس از کناره‌گیری محسنی درون حزب انشعاباتی صورت گرفت و این حزب به دو شاخه سید محمدعلی جاوید و سید حسین انوری تقسیم شد. شاخه سید محمدعلی جاوید مدتی تحت رهبری وی فعالیت می‌کرد اما مدتی بعد، عبدالغنی کاظمی رهبری آن را بر عهده گرفت. شاخه انوری نیز پس از درگذشت وی در ۱۵ سرطان/تیر ۱۳۹۵ دچار اختلافات و انشعابات شد.[۸۹]
  • حزب کنگره ملی افغانستان: این حزب در سال ۲۰۰۴ توسط لطیف پدرام تأسیس شد. برجسته‌ترین خواسته این حزب، فدرالیسم شدن افغانستان است.[۱۰۸] رهبر این حزب با حضور در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۸۳ توانست در جایگاه پنجم قرار بگیرد.[۱۰۷]
  • حزب جبهه ملی نجات افغانستان: این حزب در سال ۱۳۵۷ در پاکستان شکل گرفت و رهبری آن بر عهده صبغت‌الله مجددی قرار دارد. مجددی رهبر این حزب پس از سقوط محمد نجیب‌الله در طی توافقنامه پیشاور برای شش ماه ریاست کشور را برای دوره‌ای موقت بر عهده داشت.[۱۰۹] حامد کرزی رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، در گذشته عضویت این حزب را در اختیار داشت. مجددی رهبر این حزب پس از سقوط طالبان در دوره‌ای رئیس مجلس سنا افغانستان بود و در انتخابات ریاست جمهوری از حامد کرزی و اشرف غنی به حساب می‌آمد.[۸۹][۱۱۰][۱۱۱]

مشارکت‌های بین‌المللی[ویرایش]

افغانستان عضو سازمان‌های زیر است:



جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ماده اول قانون اساسی جمهور اسلامی افغانستان
  2. ماده چهارم قانون اساسی افغانستان
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ «ساختار سیاسی افغانستان چقدر دموکراتیک است؟». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۱۴. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ماده شصت و یکم قانون اساسی افغانستان
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ماده شصت و دوم قانون اساسی
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ماده شصتم قانون اساسی
  7. ماده هشتاد و یکم قانون اساسی افغانستان
  8. ماده هشتاد و دوم قانون اساسی افغانستان
  9. ماده هشتاد و سوم قانون اساسی افغانستان
  10. ماده هشتاد و چهارم قانون اساسی افغانستان
  11. فصل هفتم قانون اساسی افغانستان - قضا
  12. ماده یکصد و دهم قانون اساسی افغانستان
  13. ماده یکصد و یازدهم قانون اساسی افغانستان
  14. «انتخابات شوراهای محلی افغانستان کی برگزار می‌شود؟». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۱۴. 
  15. بی‎بی‌سی، زینب محمدی. «همه چیز در مورد انتخابات افغانستان». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۱۴. 
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ «هوتکیان - تاریخ ما»(fa-IR)‎. به کوشش تاریخ ما. 2017-03-11. بازبینی‌شده در 2018-11-12. 
  17. «افغانستان در مسیر تاریخ». www.esalat.org. بازبینی‌شده در 2018-11-12. 
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ «جنگ انگلیس و افغانستان - تاریخ ما»(fa-IR)‎. به کوشش تاریخ ما. 2017-06-26. بازبینی‌شده در 2018-11-12. 
  19. «نگاهی به زندگی داوود خان». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۱۲. 
  20. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ «روز شمار: اشغال افغانستان از سوی اتحاد جماهیر شوروی». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۱۲. 
  21. «‭BBC ‮فارسی‬ - ‮افغانستان‬ - ‮ربانی:از اتهام 'جنایتکار جنگی' تا فرشته صلح‬». بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۱۲. 
  22. «کابل ساعت 5 عصر به دست طالبان سقوط کرد!!». www.afghanpaper.com. بازبینی‌شده در 2018-11-12. 
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ ۲۳٫۲ ۲۳٫۳ Behnegarsoft.com. «پیام آفتاب - سقوط طالبان و تشکیل دولت حامد کرزی»(fa)‎. به کوشش پایگاه خبری پیام آفتاب. 2016-01-25. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  24. "Afghanistan's turbulent history". BBC News. 21 November 2008. 
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ ۲۵٫۲ ۲۵٫۳ ۲۵٫۴ ۲۵٫۵ «حکومت سیزده ساله کرزی»(fa-IR)‎. به کوشش BBC News فارسی. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  26. ۲۶٫۰ ۲۶٫۱ «متن موافقتنامه تشکیل دولت وحدت ملی در افغانستان». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۸. 
  27. ۲۷٫۰ ۲۷٫۱ بی‌بی‌سی، وحید پیکان. «آن روز 'ورود طالبان به کابل' مهمترین خبر جهان بود». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۸. 
  28. (www.dw.com)، Deutsche Welle. «سالروز سقوط طالبان در کابل | DW | 12.11.2007». DW.COM. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۸. 
  29. «افغانستان؛ از کنفرانس بن تا امروز». بی‌بی‌سی فارسی. ۹ خرداد ۱۳۹۳. 
  30. «افغانستان؛ دستاوردها و چالشهای 'نشست بن'». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۴ آذر ۱۳۸۸. 
  31. «پس از موافقتنامه بن؛ نگاهی به آنچه گذشت». دویچه وله. ۲۰۱۱. 
  32. «پس از موافقتنامه بن؛ نگاهی به آنچه گذشت». دویچه وله. ۲۰۱۱. 
  33. «چگونگی تصویب قانون اساسی». وبگاه رسمی سرور دانش. 
  34. Deutsche Welle - Polls Closed in Afghan Elections - October 10, 2004
  35. BBC News - Karzai declared Afghan president - November 3, 2004
  36. ۳۶٫۰ ۳۶٫۱ «ساختار دولت جمهوری اسلامی افغانستان | Pajhwok Election site». elections.pajhwok.com. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  37. «قانون اساسی افغانستان - وزارت عدلیه - جمهوری اسلامی افغانستان». moj.gov.af. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۸. 
  38. Karzai Agrees to Nov. 7 Runoff in Afghanistan
  39. Hamid Karzai agrees to run-off amid fears of more violence and fraud
  40. Karzai hält an seinen Vertrauten fest
  41. Afghan Cabinet Nominations Show Little Change
  42. Mending Alliance, U.S. and Afghanistan Sign Long-Term Security Agreement
  43. واشینگتن، اکمل داوی -. «کابینه نو افغانستان – ۱۳ وزیر از غنی، ۱۲ از عبدالله». به کوشش صدای امریکا. بازبینی‌شده در 2018-11-10. 
  44. «متن موافقتنامه تشکیل دولت وحدت ملی در افغانستان». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۱۰. 
  45. متن کامل توافق‌نامه حکومت وحدت ملی. ۱۳۹۳. 
  46. «کابینه دولت وحدت ملی افغانستان معرفی شد». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۲۳. 
  47. ایران, پایگاه اطلاع رسانی شبکه خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی. «عبدالله و اشرف غنی سوگند یاد کردند». پایگاه اطلاع رسانی شبکه خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. بازبینی‌شده در 2018-11-23. 
  48. ۴۸٫۰ ۴۸٫۱ «نکاتی‌که باید دربارهٔ نظام انتخاباتی افغانستان بدانید»(en-GB)‎. به کوشش BBC News فارسی. 2018-10-09. بازبینی‌شده در 2018-10-30. 
  49. «خانه ملت: معرفی مختصر شورای ملی افغانستان». حقوق‌دانان. ۲۰ آبان ۱۳۹۰. 
  50. ایوب آروین. «شورای ملی افغانستان اختیارات و ساختار». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۲ دی ۱۳۸۸. 
  51. قانون اساسی افغانستان. ماده نودم. 
  52. «خانه ملت: معرفی مختصر شورای ملی افغانستان». حقوق‌دانان. ۲۰ آبان ۱۳۹۰. 
  53. ایوب آروین. «شورای ملی افغانستان اختیارات و ساختار». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۲ دی ۱۳۸۸. 
  54. قانون اساسی. ماده نود و یکم. 
  55. ماده هشتادم قانون اساسی افغانستان. صفحه ۴۲. 
  56. ماده هشتاد و چهارم قانون اساسی افغانستان. صفحه ۴۳. 
  57. ماده صد و شانزدهم قانون اساسی افغانستان. 
  58. «محاکم استیناف - ستره محکمه». supremecourt.gov.af. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۸. 
  59. ماده یکصد و سی و ششم قانون اساسی افغانستان. صفحه ۷۲. 
  60. ماده یکصد و سی و هفتم. صفحه ۷۳. 
  61. ماده یکصد و سی و هشتم قانون اساسی افغانستان. صفحه ۷۳. 
  62. ماده یکصد و سی و نهم قانون اساسی افغانستان. صفحه ۷۳. 
  63. ۶۳٫۰ ۶۳٫۱ بی‌بی‌سی، زینب محمدی. «جایگاه شوراهای ولایتی در افغانستان». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۱۱. 
  64. ماده یکصد و چهلم قانون اساسی افغانستان. صفحه ۷۲. 
  65. ماده یکصد و چهل و یکم قانون اساسی افغانستان. صفحه ۷۴. 
  66. «انتخابات شوراهای محلی افغانستان کی برگزار می‌شود؟». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۹. 
  67. Joint Electoral Management Body – Profile, J. Ray Kennedy Archived September 3, 2009, at the Wayback Machine.
  68. Afghanistan on tenterhooks[پیوند مرده]
  69. Andrew North (July 24, 2004). "Afghan candidate list published". BBC News. Retrieved 2010-01-25. Zakim Shah, the chairman of the joint electoral management body, said 23 people had met the Monday deadline to register for the October poll. 
  70. Afzal Khan (July 11, 2004). "Afghanistan Postpones Elections For All The Wrong Reasons". 1 (49). Eurasia Daily Monitor. Retrieved 2010-01-25. 
  71. Simon Jeffreys (August 11, 2004). "Rumsfeld visits Afghanistan for talks". The Guardian. Retrieved 2010-01-25. 
  72. "Afghan presidential poll on October 9". Daily Times (Pakistan). July 10, 2004. Archived from the original on June 6, 2011. Retrieved 2010-01-25. But parliamentary polls, which were meant to have been held at the same time, will be delayed until April, Zakim Shah, the chairman of the Joint Electoral Management Body (JEMB), said in an announcement on state-run Kabul TV. 
  73. "18 out of 23 candidates qualified for Afghan presidential race". Xinhua. August 10, 2004. Retrieved 2010-01-25. 
  74. Adam Jay (November 3, 2004). "Karzai confirmed as Afghan president". The Guardian. Retrieved 2010-01-25. 
  75. «نتايج نهايی شمارش آراء انتخابات افغانستان». بی‌بی‌سی فارسی. 
  76. Afghan commission orders first ballots invalidated
  77. ۷۷٫۰ ۷۷٫۱ Karzai Gets New Term as Afghan Runoff is Scrapped
  78. ۷۸٫۰ ۷۸٫۱ Obama calls Afghan election 'messy' but upholds its final outcome
  79. Mixed Turnout, Violence Seen On Afghan Election Day, As Vote Count Begins
  80. «نتایج انتخابات شورای ولایتی 30 ولایت اعلان گردید». به کوشش رادیو آزادی. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  81. «نتایج اولیه انتخابات شوراهای ولایتی». www.afghanpaper.com. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  82. «کمیسیون انتخابات دکتور اشرف غنی را به حیث برنده انتخابات اعلام کرد». www.bakhtarnews.com.af. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  83. «نتایج نهایی انتخابات شوراهای ولایتی افغانستان اعلام شد». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۸. 
  84. (www.dw.com)، Deutsche Welle. «نتایج انتخابات شوراهای ولایتی افغانستان اعلام شد | DW | 25.10.2014». DW.COM. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۸. 
  85. «انتخابات ولسی جرگه در ۲۸ میزان سال جاری برگزار می‌شود»(fa-IR)‎. به کوشش خبرگزاری افق. 2018-04-01. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  86. (www.dw.com)، Deutsche Welle. «برگزاری انتخابات پارلمانی پس از یک هفته تأخیر در قندهار | DW | 27.10.2018». DW.COM. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۸. 
  87. «آغاز سومین دوره انتخابات مجلس افغانستان با سه سال تاخیر». fa.alalam.ir. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  88. «پایان انتخابات افغانستان؛ چهار میلیون رای با ۳۲ کشته»(en-GB)‎. به کوشش BBC News فارسی. 2018-10-21. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  89. ۸۹٫۰ ۸۹٫۱ ۸۹٫۲ ۸۹٫۳ ۸۹٫۴ ۸۹٫۵ ۸۹٫۶ ۸۹٫۷ ۸۹٫۸ «9 حزب مشهور افغانستان؛ جریان‌هایی که بیش‌تر در زمان جهاد علیه شوروی شکل گرفته‌اند | خبرنامه». به کوشش خبرنامه. 2017-01-31. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  90. 8صبح، روزنامه. «شماری از اعضای افغان ملت از اشرف غنی احمدزی حمایت کردند». 8am.af. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  91. «انورالحق احدی؛ رهبر حزب سوسیال دموکرات افغانستان». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۸. 
  92. «سه حزب سیاسی از اشرف غنی احمدزی نامزد ا نتخابات حمایت می‌کنند». www.pajhwok.com. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  93. «توافق‌نامه صلح اجرایی شد؛ حزب اسلامی دیگر دشمن نیست | خبرنامه». به کوشش خبرنامه. 2016-09-29. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  94. «اختلاف‌ها میان حزب اسلامی به رهبری حکمتیار و ارغندیوال | طلوع‌نیوز»(fa)‎. به کوشش طلوع‌نیوز. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  95. admin. «آتش اختلاف بین ارغندیوال و حکمتیار و دودی که به چشم دیگران رفت!»(fa-IR)‎. به کوشش خبرگزاری آریانا نیوز. 2017-11-29. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  96. «خبرگزاری رشد، اختلاف بین حکمتیار و ارغندیوال شروع شد». www.roushd.com. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  97. «اعضای رهبری جمعیت اسلامی برگزیده شدند | طلوع‌نیوز»(fa)‎. به کوشش طلوع‌نیوز. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  98. «خبرگزاری فارس - اعلام حمایت «حزب محاذ ملی» افغانستان از نامزدی «اشرف غنی احمدزی»»(fa-IR)‎. به کوشش خبرگزاری فارس. 2014-02-13. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  99. «حمایت احزاب"حرکت انقلاب اسلامی"و"محاذ ملی افغانستان" از اشرف غنی احمد زی». afghanistan.shafaqna.com. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  100. پرس وپال: گفتگوی ویژه با سید حامد گیلانی رهبر حزب محاذ ملی | طلوع‌نیوز, retrieved 2018-10-28 
  101. «خبرگزاری فارس - هر کدام از کاندیداهای ریاست جمهوری افغانستان چقدر رای آوردند؟»(fa-IR)‎. به کوشش خبرگزاری فارس. 2014-05-15. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  102. Behnegarsoft.com. «پیام آفتاب - حزب وحدت اسلامی افغانستان»(fa)‎. به کوشش پایگاه خبری پیام آفتاب. 2018-03-14. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  103. Behnegarsoft.com. «پیام آفتاب - حزب وحدت ملی اسلامی افغانستان»(fa)‎. به کوشش پایگاه خبری پیام آفتاب. 2007-12-05. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  104. Behnegarsoft.com. «پیام آفتاب - حزب وحدت اسلامی ملت افغانستان»(fa)‎. به کوشش پایگاه خبری پیام آفتاب. 2007-12-05. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  105. Behnegarsoft.com. «پیام آفتاب - حزب اقتدار ملی افغانستان»(fa)‎. به کوشش پایگاه خبری پیام آفتاب. 2007-11-19. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  106. «داکتر سید علی کاظمی، رهبر حزب اقتدار ملی افغانستان:بازگشایی پرونده حادثه بغلان‌سبب تقویت وحدت ملی خواهد شد – هفته نامه اقتدار ملی». eqmweekly.com.af. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  107. ۱۰۷٫۰ ۱۰۷٫۱ «BBC Persian». www.bbc.com. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۸. 
  108. بی‌بی‌سی، عنایت فانی. «لطیف پدرام: تنها راه حل افغانستان فدرالیسم است». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۸. 
  109. Behnegarsoft.com. «پیام آفتاب - حضرت صبغت الله مجددی»(fa)‎. به کوشش پایگاه خبری پیام آفتاب. 2014-12-09. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  110. «مجددی: دربارهٔ حمایت از کرزی 'استخاره کردم'». BBC News فارسی. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۸. 
  111. «بنابر نتیجه استخاره از اشرف غنی حمایت می‌کنم». www.afghanpaper.com. بازبینی‌شده در 2018-10-28. 
  112. “Afghanistan becomes member of World Trade Organization (WTO)”. Pajhwok Afghan News. 2015-12-17. Retrieved 2018-11-10. 

پیوند به بیرون[ویرایش]