سغدیانه

سغدیانه
شاه بزرگ شاه شاهان فرعون مصر شاه کشورها
شاهنشاه هخامنشی
سلطنت	۴۲۴ – ۴۲۳ پ. م (تقریباً هفت ماه)
تاج‌گذاری	۴۲۴ پ. م
پیشین	خشایارشای دوم
جانشین	داریوش دوم
فرعون مصر
سلطنت	۴۲۴ – ۴۲۳ پ. م (تقریباً هفت ماه)
پیشین	خشایارشای دوم
جانشین	داریوش دوم
درگذشته	۴۲۳ پ. م
پدر	اردشیر یکم
مادر	آلوگونه

سُغدیانه (به یونانی باستان: Σογδιανός) پسر اردشیر یکم از همسری به نام آلوگونه بود که در میانه سال‌های ۴۲۴ تا ۴۲۳ پ.م به مدت کوتاهی بر شاهنشاهی هخامنشی حکومت کرد. دوره سلطنت کوتاه او بیشتر از نوشته‌های کتزیاس شناخته شده است.

نام

نام این پادشاه در منابع یونانی به شکل (یونانی باستان: Σογδιανός) نوشته شده است که احتمالاً شکل یونانی‌شدۀ نام سغدیانه در زبان پارسی باستان است.

سلطنت

با توجه به اینکه آخرین داده موجود که مربوط به دوران اردشیر یکم هخامنشی است، مربوط به ۲۴ دسامبر ۴۲۴ پیش از میلاد است، احتمالاً او مدت کوتاهی پس از آن درگذشته است. پس از مرگ وی هرج و مرج در دربار ایران برقرار شد.

نخست خشایارشای دوم، پسر رسمی اردشیر یکم از ملکه هخامنشی داماسپیا، خود را شاه خواند. او که پیش از مرگ پدرش به عنوان ولیعهد برگزیده شده بود، تنها در پارس به رسمیت شناخته شد. دوم سغدیانوس بود که تنها ایلامیان او را به عنوان شاهنشاه هخامنشی پذیرفتند و سومین نفر اوخوس (یا همان داریوش دوم) بود. اوخوس از مادری بابلی متولد شده بود، همچنین باخواهر ناتنی هر سه برادر، یعنی پروشات نیز ازدواج کرده بود. قدیمی‌ترین نوشته‌ای که از اُخُس به عنوان داریوش دوم نام برده است، مربوط به دهم ژانویه ۴۲۳ پیش از میلاد است. به نظر می‌رسد که مادها، بابلی‌ها و مصری‌ها او را به عنوان جانشین اردشیر یکم به رسمیت شناخته‌اند.

با این حال، این بحران چندان طولانی نشد. تنها پس از چهل و پنج روز از زمانی که خشایارشای دوم خودش را شاهنشاه نامیده بود، در زمان مستی به دستور سغدیان کشته شد. احتمالاً طرفداران خشایارشا پس از این اتفاق سغدیان را به عنوان شاهنشاه خود قبول کرده‌اند. شش ماه و پانزده روز بعد، سغدیان توسط برادر ناتنی‌اش، اوخوس دستگیر شد.

اوخوس که حالا با نام داریوش دوم شناخته می‌شد، دستور داد تا سغدیان را به وسیله خفگی در خاکستر اعدام کنند، زیرا او چندی پیش به برادرش وعده داده بود که با شمشیر، سم و گرسنگی کشته نخواهد شد. داریوش دوم تا سال ۴۰۴ پیش از میلاد و به مدت ۱۹ سال بر شاهنشاهی هخامنشی حکومت کرد.

منبع‌شناسی

مقالهٔ اصلی: منبع‌شناسی تاریخ ماد و هخامنشی

منابع اندکی به زندگی و دوران سلطنت این پادشاه پرداخته‌اند و مهم‌ترین آنها نوشته‌های کتزیاس است. از آنجا که کتزیاس مدت زیادی را به عنوان پزشک مخصوص در دربار داریوش دوم حاضر بود، می‌توان به اسناد گفته شده توسط او دربارهٔ زندگانی سغدیانه تکیه کرد.

جستارهای وابسته

• فهرست شاهنشاهان هخامنشی