پرش به محتوا

دیک چینی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
دیک چِیْنی
Dick Cheney
پرترهٔ رسمی، ۲۰۰۳
چهل و ششمین معاون رئیس‌جمهور آمریکا
دوره مسئولیت
۲۰ ژانویه ۲۰۰۱ – ۲۰ ژانویه ۲۰۰۹
رئیس‌جمهورجرج دابلیو بوش
پس ازال گور
پیش ازجو بایدن
۱۷مین وزیر دفاع ایالات متحده آمریکا
دوره مسئولیت
۲۰ مارس ۱۹۸۹ – ۲۰ ژانویه ۱۹۹۳
رئیس‌جمهورجرج هربرت واکر بوش
قائم‌مقامDonald J. Atwood Jr.
پس ازFrank Carlucci
پیش ازلس آسپین
ویپ اقلیت مجلس
دوره مسئولیت
۳ ژانویه ۱۹۸۹ – ۲۰ مارس ۱۹۸۹
رهبررابرت میشل
پس ازترنت لات
پیش ازنوت گینگریچ
رئیس کنفرانس جمهوریخواه مجلس
دوره مسئولیت
۳ ژانویه ۱۹۸۷ – ۳ ژانویه ۱۹۸۹
رهبرRobert H. Michel
پس ازجک کمپ
پیش ازJerry Lewis
عضو مجلس نمایندگان ایالات متحده
از وایومینگ حوزهٔ کلی
دوره مسئولیت
۳ ژانویه ۱۹۷۹ – ۲۰ مارس ۱۹۸۹
پس ازTeno Roncalio
پیش ازCraig L. Thomas
۷مین رئیس ستاد کارکنان کاخ سفید
دوره مسئولیت
۲۱ نوامبر ۱۹۷۵ – ۲۰ ژانویه ۱۹۷۷
رئیس‌جمهورجرالد فورد
پس ازدونالد رامسفلد
پیش ازهامیلتون جوردن
اطلاعات شخصی
زاده
ریچارد بروس چینی

۳۰ ژانویهٔ ۱۹۴۱
لینکلن، نبراسکا، ایالات متحده
درگذشته۳ نوامبر ۲۰۲۵ (۸۴ سال)
ویرجینیای شمالی، ایالات متحده
حزب سیاسی جمهوری‌خواه
همسر(ان)لین وینسنت (ا. ۱۹۶۴)
فرزندان
تحصیلات
امضا
صدای دیک چینی
چینی در مورد نخستین روز جلسه رسیدگی به ایران–کنترا
تاریخ ضبط ۵ مه ۱۹۸۷

ریچارد بروس چِیْنی (انگلیسی: Richard Bruce Cheney؛ ۳۰ ژانویه ۱۹۴۱ – ۳ نوامبر ۲۰۲۵) سیاستمدار و بازرگان آمریکایی بود که به‌عنوان چهل‌وششمین معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۹ در دولت جرج دابلیو. بوش خدمت کرد. دوران معاونت او اغلب قدرتمندترین معاونت ریاست‌جمهوری در تاریخ آمریکا خوانده می‌شد و بسیاری از تحلیلگران و تاریخ‌نگاران بر این باور بودند که او نخستین معاون رئیس‌جمهوری بود که نفوذ و قدرتش از رئیس‌جمهور وقت فراتر رفت.[۱][۲] پیش‌تر، چینی رئیس دفتر کاخ سفید در دولت جرالد فورد، نمایندهٔ حوزهٔ انتخابیهٔ سراسری وایومینگ در مجلس نمایندگان آمریکا (۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹) و هفدهمین وزیر دفاع ایالات متحده آمریکا در دولت جرج اچ. دابلیو. بوش بود. بسیاری او را معمار اصلی جنگ عراق می‌دانستند.[۳]

دیک چینی پیرو سیاست جنگ‌های پیشگیرانه، استفاده بی‌محابا از قدرت نظامی و بدبینی عمیق نسبت به مذاکره و دیپلماسی بود. او باور داشت که امنیت آمریکا را در نمایش مداوم قدرت و نه در گفتگو و مصالحه بدست می‌آید. طرفدارانش او را سیاستمداری می‌دانند که با واقع‌گرایی سختگیرانه، آمریکا را در برابر تهدیدهای سده جدید ایمن کرد. در حالی که منتقدان وی معتقدند سیاست‌ها و تصمیمات او، به ویژه جنگ عراق، نه‌تنها چهره آمریکا را در جهان تغییر داد، بلکه توازن قدرت در خاورمیانه را به سود ایران عوض کرد.[۴]

زندگی سیاسی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

چینی که زاده لینکلن، نبراسکا بود بیشتر در سامنر، نبراسکا، و کسپر، وایومینگ بزرگ شد.[۵] او بی‌ای را از دانشگاه ییل و کارشناسی ارشد علوم سیاسی را از دانشگاه وایومینگ دریافت کرد. او در دولت فورد از ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۷ رئیس دفتر رئیس‌جمهور ایالات متحده شد. در ۱۹۷۸ از حوزه انتخابیه کلی وایومینگ به مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا انتخاب شد و تا ۱۹۸۹ نماینده بود. او در دوران ریاست جمهوری جورج بوش پدر، وزیر دفاع ایالات متحده آمریکا شد و تا ۱۹۹۳ در این سمت بود. در دوره ریاست جمهوری بیل کلینتون او از ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۰ رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل ارشد اجرایی هالیبرتون بود.

در ژوئیهٔ ۲۰۰۰ جرج دابلیو بوش، نامزد جمهوری‌خواهان، چینی را به‌عنوان معاون خود در انتخابات ریاست‌جمهوری برگزید. آن‌ها در برابر ال گور، معاون وقت رئیس‌جمهور و سناتور جو لیبرمن پیروز شدند. در انتخابات ۲۰۰۴ نیز بوش و چینی با شکست جان کری و جان ادواردز برای دور دوم انتخاب شدند. در دوران معاونت، چینی نقشی کلیدی و پشت‌پرده در واکنش دولت بوش به حملات ۱۱ سپتامبر و هماهنگی جنگ علیه تروریسم ایفا کرد. او از حامیان اولیه حمله به عراق بود و ادعا کرد رژیم صدام حسین دارای سلاح‌های کشتار جمعی و روابط عملیاتی با القاعده است. ادعاهایی که هرگز اثبات نشدند. او همچنین بر جامعهٔ اطلاعاتی فشار می‌آورد تا گزارش‌هایی همسو با توجیهات دولت برای حمله به عراق ارائه دهد. چینی به‌خاطر حمایت از شنود آژانس امنیت ملی، پشتیبانی از برنامهٔ بازجویی‌های پیشرفته (که به‌عنوان شکنجه شناخته می‌شد) و سیاست‌های ضدتروریسم دولت بوش به‌شدت مورد انتقاد قرار گرفت.[۶][۷][۸][۹] او در سال ۲۰۰۴ با موضع بوش علیه ازدواج همجنس مخالفت کرد.[۱۰] هرچند تأکید داشت که این موضوع باید در صلاحیت ایالت‌ها باشد.[۱۱]

چینی در پایان دوران معاونت خود یکی از نامحبوب‌ترین چهره‌های سیاسی آمریکا بود و میزان محبوبیتش به ۱۳ درصد سقوط کرد.[۱۲] در حالی که پس از حملات ۱۱ سپتامبر محبوبیت او به ۶۸ درصد رسیده بود. پس از خروج از قدرت، او به منتقد رهبران جمهوری‌خواه معاصر از جمله دونالد ترامپ تبدیل شد و در انتخابات ۲۰۲۴ از رقیب دموکرات ترامپ، کامالا هریس حمایت کرد.[۱۳] چینی در ۳ نوامبر ۲۰۲۵ بر اثر عوارض ناشی از ذات‌الریه و بیماری عروقی درگذشت.

چینی در کتاب استثنایی: چرا جهان به یک آمریکای قدرتمند احتیاج دارد؟[۱۴] که گفته می‌شود در نگارش آن لیز چینی (دختر دیک چینی) همکاری نموده، ضمن تأیید دوباره برنامه شکنجه زندانیان در دولت بوش پسر، باراک اوباما را رئیس‌جمهوری ضعیف نامید.

رئیس ستاد کارکنان کاخ سفید

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

چینی از دسامبر ۱۹۷۴ تا نوامبر ۱۹۷۵ دستیار رئیس‌جمهور و معاون رئیس ستاد کارکنان کاخ سفید در زمان جرالد فورد بود.[۱۵][۱۶][۱۷] وقتی دونالد رامسفلد به عنوان وزیر دفاع منصوب شد، چینی رئیس ستاد کارکنان کاخ سفید و جانشین رامسفلد شد.[۱۸] او بعداً مدیر ستاد انتخاباتی فورد در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۹۷۶ بود.[۱۹]

چینی در سال ۱۹۷۶ (رئیس دفتر رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا)

وزیر دفاع (۱۹۸۹–۱۹۹۳)

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
پرتره رسمی در وزارت دفاع ۱۹۸۹–۱۹۹۳

رئیس‌جمهور جورج اچ. دبلیو. بوش بلافاصله پس از آنکه سنای ایالات متحده نتوانست جان تاور را برای وزارت دفاع تأیید کند،[۲۰] چینی را برای این سمت نامزد کرد. سنا با رأی ۹۲ به صفر[۲۰] چینی را تأیید کرد و او از مارس ۱۹۸۹ تا ژانویه ۱۹۹۳ در آن سمت خدمت کرد. او حمله ایالات متحده به پاناما و عملیات طوفان صحرا در خاورمیانه را هدایت کرد. در سال ۱۹۹۱ مدال آزادی ریاست‌جمهوری توسط بوش به او اهدا شد.[۲۱][۲۲] بعداً در همان سال، جایزه سناتور جان هاینز ایالات متحده را برای بزرگ‌ترین خدمات عمومی توسط یک مقام منتخب یا منصوب شده دریافت کرد. جایزه‌ای که سالانه توسط جوایز جفرسون اهدا می‌شود.[۲۳]

معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده (۲۰۰۱–۲۰۰۹)

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

ایران

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

او سیاست‌های جمهوری اسلامی را ترکیبی خطرناک از سه عنصر ۱) تلاش برای رسیدن به فناوری هسته‌ای، ۲) حمایت از گروه‌های نیابتی و ۳) کنترل تنگه هرمز می‌دانست. او می‌گفت تهدید از سوی ایران قابل مدیریت نیست و باید پیش از رسیدن به اوج از بین برود. این دیدگاه سبب شد که او همیشه گزینه نظامی را بخشی جدایی‌ناپذیر از سیاست خارجی آمریکا در برابر ایران تلقی کند و مذاکره با ایران تنها زمانی معنا دارد که طرف مقابل بداند اگر از خواسته‌های آمریکا تخطی کند، هزینه نظامی خواهد داد. دیک چنی چنی بارها کوشید جورج بوش را به حمله نظامی علیه ایران متمایل کند. اما بوش در نهایت چنین تصمیمی نگرفت که باعث بروز اختلاف میان آنها شد.[۴]

او باور داشت کنار زدن صدام حسین و استقرار نیروهای آمریکا در عراق، ایران را در تنگنای استراتژیک قرار خواهد داد که چنین نشد.[۴]

دیک چینی از سرسخت‌ترین مخالفان برجام بود. او معتقد بود که این توافق نه‌تنها تهدید هسته‌ای ایران را دفع نمی‌کند بلکه به ایران زمان و مشروعیت می‌دهد تا ظرفیت هسته‌ای خود را در آینده گسترش دهد.[۴]

درگذشت

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

دیک چینی ۳ نوامبر ۲۰۲۵ در ۸۴ سالگی بر اثر بیماری ذات‌الریه و بیماری قلبی و عروقی درگذشت.[۲۴]

در فرهنگ عامه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در سال ۲۰۱۸ فیلم سینمایی معاون به نمایش درآمد که در آن کریستین بیل نقش دیک چینی و امی آدامز نقش لین چینی را ایفا نمود. این فیلم به‌طور اجمالی زندگی دیک چینی و شیوه ورود او به جهان سیاست و آشنایی با دونالد رامسفلد و همچنین ورود وی به کابینه جرج بوش پسر را روایت می‌کند.

پانویس

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ "Cheney: A VP With Unprecedented Power". NPR. January 15, 2009. Archived from the original on February 18, 2009. Retrieved January 13, 2013.
  2. ↑ Reynolds, Paul (October 29, 2006). "The most powerful vice-president ever?". United Kingdom: BBC News. Archived from the original on November 29, 2010. Retrieved January 13, 2013.
  3. ↑ Page, Joey Garrison and Susan. "Dick Cheney, powerful VP who pushed Iraq invasion, dies at 84. Live updates". USA TODAY.
  4. 1 2 3 4 رضا سپهری-روزنامه‌نگار (۱۴ آبان ۱۴۰۴). «دیک چنی؛ «قدرتمندترین معاون رئیس‌جمهور آمریکا» که می‌گفت باید به ایران حمله کرد». بی‌بی‌سی فارسی.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. ↑ Cheney: The Untold Story of America's Most Powerful and Controversial Vice President, p. 11
  6. ↑ "Prewar Iraq Intelligence: A Look at the Facts". NPR.org. NPR. November 23, 2005. Archived from the original on March 29, 2008. Retrieved January 13, 2013.
  7. ↑ "Cheney Pushed U.S. to Widen Eavesdropping". The New York Times. May 14, 2006. Archived from the original on February 21, 2014. Retrieved January 13, 2013.
  8. ↑ "Cheney offended by Amnesty criticism Rights group accuses U.S. of violations at Guantanamo Bay". CNN. May 21, 2005. Archived from the original on October 12, 2008. Retrieved January 13, 2013.
  9. ↑ Rosenberg, Carol (December 4, 2019). "What the C.I.A.'s Torture Program Looked Like to the Tortured". The New York Times. Retrieved September 7, 2024.
  10. ↑ "Cheney at odds with Bush on gay marriage – politics". NBC News. August 25, 2004. Archived from the original on October 30, 2020. Retrieved December 29, 2016.
  11. ↑ Kaufman, Marc and Allen, Mike. “Cheney splits with Bush on gay marriage ban”, The Washington Post via The Boston Globe (August 25, 2004).
  12. ↑ Friedersdorf, Conor (August 30, 2011). "Remembering Why Americans Loathe Dick Cheney". The Atlantic. Archived from the original on November 18, 2017. Retrieved March 4, 2024.
  13. ↑ Lebowitz, Megan (September 7, 2024). "Former Vice President Dick Cheney says he will vote for Harris". NBC News. Retrieved September 9, 2024.
  14. ↑ Exceptional: Why the World Needs a Powerful America
  15. ↑ "Photographs – Richard Cheney as an Assistant to President Ford". www.fordlibrarymuseum.gov. Archived from the original on May 17, 2021. Retrieved October 27, 2020.
  16. ↑ "Richard Cheney as an Assistant to President Ford". Gerald R. Ford Presidential Library and Museum. August 26, 2002. Archived from the original on September 24, 2015. Retrieved September 14, 2015.
  17. ↑ "New Aide to Ford Rumsfeld Protege". The New York Times. Archived from the original on March 4, 2022. Retrieved April 15, 2021.
  18. ↑ McCollough, Lindsay G. (Producer); Gellman, Barton (Narrator). The Life and Career of Dick Cheney. The Washington Post (Narrated slideshow). Retrieved December 18, 2007.
  19. ↑ "People in the News: Dick Cheney". Chiff.com. Archived from the original on October 29, 2005. Retrieved January 1, 2008.
  20. 1 2 Taggart, Charles Johnson (1990). "Cheney, Richard Bruce". 1990 Britannica Book of the Year. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc. p. 85. ISBN 0-85229-522-7.
  21. ↑ "The Board of Regents". Smithsonian Institution. Archived from the original on February 9, 2008. Retrieved January 1, 2008.
  22. ↑ "Dick Cheney Fast Facts". CNN. September 21, 2013. Archived from the original on February 11, 2020. Retrieved January 5, 2020.
  23. ↑ "Jefferson Awards Foundation". Jeffersonawards.org. Archived from the original on November 24, 2010. Retrieved December 29, 2016.
  24. ↑ «دیک چنی، معاون سابق رئیس‌جمهور آمریکا درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۳ آبان ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۱۳ آبان ۱۴۰۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
چینی درحال تماشای حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر, در سال ۲۰۰۱

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=دیک_چینی&oldid=44478294»