جابر عناصری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جابر عناصری اردبیلی
زمینهٔ کاری دکتری فلسفه، شاهنامه‌پژوه، ایران‌شناس و پدر تعزیه‌شناسی آکادمیک ایران
زادروز ۱۳۲۴
اردبیل
پدر و مادر علی عناصری
مرگ ۲۸ فروردین ۱۳۹۵–۷۱ سال
تهران
ملیت ایرانی
محل زندگی اردبیل، تهران
۲ فرزند (یک پسر و یک دختر)
جایگاه خاکسپاری بهشت زهرا


جابر عَناصِری (۱۰ اردیبهشت ۱۳۲۴ شمسی در اردبیل - ۲۸ فروردین ۱۳۹۵ در تهران) شاهنامه‌پژوه، ایران‌شناس، تعزیه‌شناس ایرانی و دکترای فلسفه از دانشگاه تهران است.

استاد معظم دکتر جابر عناصری.jpg

پیشینه[ویرایش]

جابر عناصری در سال ۱۳۲۴ در محله معمار اردبیل به دنیا آمد. پدرش کربلایی علی عناصری از شبیه‌خوانان بود. جابر عناصری تحصیلات مقدماتی را در شهر اردبیل و تحصیلات متوسطه را در دارالفنون تهران با کسب مقام اول در رشته ادبی در میان تمامی دانش آموزان ایران به انجام رساند و سپس وارد دانشگاه تهران شد و تا سطح دکتری فلسفه و علوم تربیتی در ایران و کسب تخصص در مردم شناسی در انگلستان (دانشگاه لندن) به تحصیل ادامه داد.

فعالیت‌های علمی[ویرایش]

عناصری ۴۱ سال در دانشگاه‌های تهران به عنوان استاد به تدریس و تحقیق اشتغال داشت و بیش از چهل کتاب در زمینه فرهنگ ایران به رشته تحریر درآورد. وی صدها دانشجو تربیت کرده‌است و طرف مراکز فرهنگی بخاطر فعالیت‌هایش در عرصه هنر تعزیه و شبیه‌خوانی لوح ویژه «پدر تعزیه» دانشگاهی ایران را دریافت نموده‌است.

برخی از نقطه نظرات جابر عناصری[ویرایش]

  • «هیچ باغبانی در باغ خود خار پرورش نمی‌دهد.»
  • «مدال خادمی دربار اباعبدالله الحسین (ع) برای استاد از مدالهای رنگین دنیوی با ارزش تر است.»
  • «دانش آموز همانند فرزند برای معلم است. برای اینکه پدر جسم و معلم روح فرزند را پرورش می‌دهد.»
  • «من شاگرد مکتب سیدالشهدا هستم»
  • «به هر چه رسیده ام از عنایت و توجه حضرت عباس (ع) بوده‌است»
  • «استاد اخلاق بودن برایم مهمتر از استاد درس بودن در دانشگاه است»
  • «اولین استاد اخلاق و اسوه ام مرحوم پدرم علی عناصری بود»
  • «بهترین الگو در طول تحصیلات دانشگاهی‌ام استاد گرانقدرم دکتر محمد معین بوده‌است»
  • «والایی یک ملت به بزرگی قهرمانانش بستگی دارد»
  • «ملتی نگون‌بخت است که قدر زحمتکشان خود را نشناسد»
  • «الگوی آزاد زیستن و آزادگی را از آقایم حضرت حسین بن علی (ع) آموخته ام»
  • «در زندگی کاری نکردم که بعدها پشیمان شوم». «در عمرم پیرو مولایم علی (ع) بودم»
  • «من که در دانشوری از لطف حیدر لایقم در سپهر نکته سنجی من مَه دانشورم»

۷۰ سال فرهنگی زندگی کردم. ۵۰ سال با فرزندان مردم زندگی کردم. ۱۷۰۰ رساله، ۵۶ کتاب چاپ شده و بیش از ۱۰۰۰ مقاله. سعی کردم کارهایم را به درستی انجام بدهم. در بخشی از وصیت‌نامه ۳۱ صفحه‌ای وی آمده‌است: «که مراسمی برگزار نشود. بی نام و نشان دفن شوم. هزینه مراسم را به مؤسسه دارالایتام حضرت علی (ع) تهران پرداخت کنند».

استاد جابر عناصری.jpg


سخنرانی‌های جابر عناصری[ویرایش]

عناصری از همان دوران تحصیل دانشگاهی در حوزه‌های مختلف مردم‌شناسی، آیین‌شناسی و تعزیه‌شناسی پژوهش‌های مختلفی انجام می‌داد و با توجه به این پژوهش‌ها و تحقیقات به ویژه بعد از اتمام تحصیلات دکترا در دانشگاه لندن، اولین سخنرانی عناصری در مورد مردم‌شناسی و تئاتر را در فروردین ماه ۱۳۵۸ شمسی ایراد می‌کند. این سخنرانی در تماشاخانه سنگلج با حضور برخی چهره‌های هنری همچون علی نصیریان برگزار شد. این سخنرانی‌ها در سایر مراکز علمی فرهنگی و هنری تا سال‌های واپسین زندگی وی ادامه داشت.

برخی از مهم‌ترین سخنرانی‌های وی:

  • سخنرانی دهه محرم در میدان نقش جهان (۱۳۷۳)
  • سخنرانی در تالار وزارت کشور به مناسبت بزرگداشت جهان پهلوان تختی (۱۳۸۱)
  • سخنرانی‌های متعدد در حوزه‌های هنری مراکز استانها
  • سخنرانی در مراسم بزرگداشت محتشم کاشانی در شهر کاشان
  • انجمن هنرهای نمایشی دانشگاه آزاد اسلامی بوشهر (۱۳۹۱)
  • بزرگداشت فردوسی در فرهنگسرای رویش (۱۳۹۲)
  • جشنواره میلاد سرخ اردبیل (۱۳۹۲)


بزرگداشت مقام جابر عناصری[ویرایش]

اولین آیین نکوداشت جابر عناصری در ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۶ در خانه موزه استاد معین (تهران، محله چهارصد دستگاه) برگزار شد. این مراسم با عنوان "اردیبهشت یادها" به مناسبت سالگرد تولد عناصری و محمد معین و هفته بزرگداشت معلم با سخنرانی‌هایی از خانواده و شاگردان دو استاد همراه بود. همچنین نمایشگاه عکسی از جابر عناصری در محل خانه موزه انجام پذیرفت.

در مردادماه ۹۶، آزمون عملی رشته هنرهای نمایشی دانشگاه تهران با نام و یاد وی و بیان خاطراتی تنی چند از دانشجویان دیروز او و با حضور داوطلبان این رشته در تالار اجتماعات دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران انجام شد.

موضوع سخنراني استاد در مورد اخلاق در شاهنامه فردوسي
موضوع سخنراني استاد در مورد اخلاق در شاهنامه فردوسي

قطعه شعر عارفانه‌ای از جابر عناصری در مدح حسین بن علی[ویرایش]

جبرئیلا، جبرئیلا،

رفتن در کربلا کار من است

خوردن جام بلا کار من است

می دانی کیستم،

جبرئیلا، من حسینم، من حسینم، من حسین

کربلایی علی عناصری (۱۲۷۰-۱۳۴۷) شمسی

درگذشت[ویرایش]

دستخط و امضاي استاد جابر عناصري.jpg

عناصری که به گفته یکی از دوستان نزدیکش، واپسین سال‌های زندگی را با دل‌شکستگی و عزلت گذرانده بود، ساعت ۹ و۳۰ دقیقه صبح روز ۲۸ فروردین ۱۳۹۵ در سن ۷۱ سالگی بعد از کسالت یک ماهه در منزل شخصی در محله یوسف آباد تهران درگذشت و همان روز در قطعه‌ای عمومی در بهشت زهرا (قطعه ۳۰۲ جدید) به خاک سپرده شد. گفته شده‌است که وی وصیت کرده بود که آیین دفنش به سادگی برگزار شده و مراسم ختمی برای او گرفته نشود و هزینه‌های مربوطه به مرکزی خیریه اهداء شود.[۱] آئین خاکسپاری وی نیز تنها با حضور ۹ نفری که در وصیت‌نامهٔ وی نامشان آورده شده، برگزار گردید.

منابع[ویرایش]