ارمنستان غربی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
پراکندگی ارمنی‌ها در اوایل سده ۱۷ در درون مرزهای ترکیه کنونی:[۱]
  با اکثریت ارمنی
  با جمعیت قابل ملاحظه‌ای از ارمنی ها



ارمنستان غربی (Արեւմտեան Հայաստան،Arevmdian Hayasdan) اصطلاحی است که به بخش‌های شرقی کشور ترکیه (در گذشته امپراتوری عثمانی) که در قسمت‌هایی از سرزمین تاریخی ارمنیان بوده‌است اطلاق می‌شود. ارمنستان غربی همچنین به ارمنستان بیزانس اشاره دارد که بدنبال تقسیم ارمنستان بزرگ بین امپراتوری بیزانس و ایران در سال ۳۸۷ میلادی تشکیل شد.[۲][۳] ارمنستان غربی به بخشی از فلات مرتفع ارمنستان و منطقه‌ای از کرانهٔ رودخانهٔ کورا و ساحل دریای سیاه، به سمت ارمنستان کوچک که این منطقه را به نام ناحیه آناتولی شرقی[یادداشت ۱] تغییر نام دادند و همچنین ترکیه عثمانی یا ارمنستان عثمانی هم می‌نامند.[۴] در سده ۱۶میلادی توسط امپراتوری عثمانی اشغال شد.[۵] در طول سده ۱۹میلادی توسط امپراتوری روسیه، شش ولایت ارمنی ترکیه اشغال شد. از سال ۱۸۹۰میلادی تا ۱۹۲۳میلادی توسط دولت عثمانی (نسل‌کشی ارمنی‌ها) و بعد از تأسیس رژیم جمهوری ترکیه توسط مصطفی کمال آتاتورک به‌طور سیستماتیک ارمنیان از ساکن در سرزمین‌های آبا و اجدادی خود اخراج یا کشته شده‌اند[۶] و ارمنیان با سیاست دولت کمالی مبنی بر ایجاد وطن خالص تُرک در نواحی شرقی ترکیه که هنوز تعدادی از ارمنی‌ها در آنجا ساکن بودند روبرو شدند و این سیاست را آتاتورک در همان اوایل ایجاد نظام جمهوری با مهاجرت دادن تُرک‌های ساکن بلغارستان و یوگسلاوی به مرزهای شرقی آناتولی برای تقویت تُرک‌های آن نواحی عملی کرد.[۷][۸] میراث فرهنگی ارمنیان در ترکیه به‌طور عمده نابود شد.[۹] اگرچه عملاً هیچ ارمنی در آن منطقه زندگی نمی‌کند ولی تعداد نامعلومی از افراد با اصلیت ارمنی در ترکیه وجود دارند که امروزه از تبار خود آگاه نبوده و چیزی حدود ۳۰۰۰۰۰ نفر هستند که ارامنهٔ نهانی هستند که مسیحیان کریپتو یا پنهان نامیده می‌شوند.[۱۰][۱۱]

تاریخ[ویرایش]

موقعیت جغرافیائی اولین جمهوری ارمنستان (رنگ نارنجی)


لایحهٔ قانون (تهجیر) که در ۱۹۱۵م از طرف طلعت پاشا، تدوین و به مجلس مبعوثان (پارلمان) عثمانی ارائه شد درواقع، زمینهٔ حقوقی این نقشهٔ پلید دولتی بود. براساس مفاد این لایحه می‌بایست روند کوچ اجباری ارمنیان از ارمنستان غربی و سایر مناطق همجوار، که از زمان جنگ جنگ روسیه و عثمانی (۱۸۷۷-۱۸۷۸) آغاز شده بود و نیز روند کشتار جمعی آنان در همین مناطق، که از ۱۸۹۴م شروع شده بود، تسریع می‌شد.

ارمنستان غربی دروازهٔ راهیابی به شرق و تصرف سرزمین‌های توران برای حکومت عثمانی بود و از همین رو، مسئله ارمنی ماهیتاً (خط قرمز) پان‌ترکیسم محسوب می‌شد.

تاریخ‌نگاری رسمی ترکیه موجودیت ارمنستان غربی را در سرحدات فعلی جمهوری ترکیه به شدت نقض می‌کند و نظریه‌های کاملاً نادرستی از جمله (اصرار بر ریشه‌های ترکی امپراتوری اورارتو)، (غیر بومی بودن ملت ارمنی در ارمنستان غربی) و (مهاجرت ارمنیان به آناتولی در هزارهٔ اخیر) را پیش می‌کشد.

ساختار اداری و اقتصادی ارمنستان غربی[ویرایش]

ساختار اداری ارمنستان غربی متأثر از تشکیلات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی امپراتوری عثمانی دستخوش تحولات فراوانی شد و وضعیت خاصی برای ساکنان این سرزمین به وجود آمد. بر اساس این تغییرات سرزمین ارمنستان غربی به پاشانشین‌های مختلفی تقسیم و در رأس تمامی این تقسیم‌ها فردی با عنوان پاشا تعیین شد که مسئولیت ادارهٔ این بخش‌ها را به‌طور رسمی بر عهده می‌گرفت.[۱۲]بر مبنای این تقسیم‌ها از نیمهٔ نخست قرن نوزدهم میلادی تا ۱۸۳۰م شهرها و روستاهای ارمنستان غربی و برخی شهرهای ارمنی‌نشین در محدودهٔ پاشانشین‌های کارین، داروینک، کارس، واسپوراکان، تیگراناکرت، ماژاک، سباستیا و آخالتسیخه[یادداشت ۲] قرار می‌گرفت و برخی مناطق ارمنی‌نشین نیز در حدود پاشانشین ترابزون واقع می‌شد. شهرها و روستاهای ارمنی‌نشین کیلیکیه نیز درمحدودهٔ پاشانشین‌های آدانا و ماراش قرار گرفتند.

موقعیت و جمعیت شش ولایت ارمنی بر اساس گفته‌های اسقف ارمنی قسطنطنیه در سال ۱۸۸۲م، جمعیت ارمنیان شش ولایت ارمنی را ۱٬۶۳۰٬۰۰۰ نفر تخمین زده شده‌است



این تقسیم‌ها از ۱۸۳۶م به بعد تا پایان قرن نوزدهم میلادی با تغییر و تحولات فراوانی همراه بود. پاشانشین‌ها به ولایت‌ها تبدیل شدند و در محدودهٔ جغرافیایی آن‌ها تغییراتی به وجود آمد که بارها حدود مرزهای نواحی مختلف ارمنستان غربی، اعم از شهرها و روستاها، را در محدودهٔ ولایت‌های مختلف تغییر داد.

اگرچه قالب تقسیمات کشوری یاد شده و حدود جغرافیایی آن در طی قرن نوزدهم میلادی، تحت تأثیر وقایع و رخدادهای متعدد، بارها دچار تغییراتی شد اصول ادارهٔ آن با تحولات چندانی همراه نبود و ساکنان ارمنی به منزلهٔ رعایای امپراتوری عثمانی موظف به اطاعت از تمامی قوانین و اصول به نسبت سختی بودند که برای آن‌ها تعیین شده بود.

در طی نبردهای روسیه و عثمانی، ارمنیان ساکن این نواحی سختی‌ها و دشواری‌های اقتصادی بسیاری را، که ناشی از شرایط جنگی حاکم بود، پشت سر گذاردند و صدمات جبران‌ناپذیری را متحمل شدند. از این رو، وضعیت برای ادامهٔ بقا سخت شد و در نهایت، خیل عظیمی از روستاییان و شماری از ساکنان شهرهای این نواحی به سوی ارمنستان شرقی، که در آن زمان تحت سلطهٔ روسیه تزاری قرار داشت، مهاجرت کردند.[۱۳] بر مبنای برخی مدارک تاریخی تا اواخر ۱۸۲۹م حدود ۱۴٬۰۴۷ خانوار ارمنی از این نواحی کوچ کردند که بیشتر آن‌ها از کشاورزان، صنعتگران و صاحبان فنون مختلف بودند و شمار کلی آن‌ها را در این زمان رقمی بالغ بر نود تا یک صد هزار نفر تشکیل می‌داده.

این مهاجرت‌ها اگرچه آثار مثبتی در اقتصاد ارمنستان شرقی بر جای گذارد عواقب ناخوشایندی برای برخی از نواحی ارمنستان غربی داشت و سبب تضعیف بخشی از چرخهٔ اقتصادی آن شد.

ساختار فرهنگی ارمنیان در ارمنستان غربی[ویرایش]

قبل از سال ۱۹۱۵، بسیاری از مدارس ارمنیان در شرق ترکیه قرار داشت در حال حاضر همه آنان در استانبول قرار دارد. کالج ساناساریان ۱۸۸۱م و دبیرستان ارمنی ۱۸۸۶م

در قرن نوزدهم میلادی، با تصویب قانون اساسی در ترکیهٔ عثمانی(۱۸۶۳م)،[یادداشت ۳] ارمنیان، ارمنستان غربی، با وجود ممنوعیت‌ها و محدودیت‌های بیشمار، در صدد تنظیم اساسنامه‌ای درون قومی به منظور احیای حیات ملی خود برآمدند. البته کاری آسان نبوده و مشکلات بسیاری به همراه داشته‌است.

اولین کودکستان ارمنیان، بین ۱۸۸۸–۱۸۸۹م، در روستای گاته(محله‌ای در استانبول)، به دست گایانه ماداکیان، مربی آموزش و تربیت کودکان، که از ارمنستان شرقی به استانبول آمده بود، پایه‌گذاری شد و در اندک زمانی مراکز آموزشی مشابه و متعددی در نقاط مختلف استانبول، ارمنستان غربی و برخی استان‌های ارمنی‌نشین ترکیهٔ عثمانی احداث شد.

در ۱۸۶۶م، در استانبول، ۶۴ مدرسه و مؤسسهٔ علمی خاص ارمنیان وجود داشت(۳۲مدرسهٔ پسرانه و ۱۴ مدرسهٔ دخترانه). تعداد شاگردان پسر۴٬۷۰۰نفر، تعداد شاگردان دختر ۱٬۴۷۲نفر و تعداد معلمان ۱۴۲ نفر بود. از نیمهٔ دوم قرن نوزدهم میلادی، ارمنیان اقدام به تأسیس مدارسی مختلط در تمام نقاط ارمنستان غربی و حتی روستاهای دورافتاده کردند.

در اوایل قرن نوزدهم میلادی موسیقی در ارمنستان غربی و کل امپرتوری عثمانی در اختیار خوانندگان و نوازندگان دوره‌گرد بود. آن‌ها آهنگ‌ها و نواهای منتقل شده از نسل‌های پیش را، که به صورت شفاهی در بین مردم مرسوم شده بود، حفظ و اجرا می‌کردند. در آن زمان، امپراتوری عثمانی کلاً فاقد هنر موسیقی به صورت کنسرواتوار و هنرستان یا گروه‌هایی منظم دارای آیین‌نامه و اساسنامه بود.

اولین گروه‌های موسیقی در ارمنستان غربی، در قرن نوزدهم میلادی، به دست کاراپت پاپازیان، رهبر ارکستر، آهنگساز و ترانه‌سرای معروف ارمنی، تشکیل شد.[۱۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

یادداشت‌ها[ویرایش]

  1. تغییر نام به آناتولی شرقی از سوی حکومتها و منابع ترک در راستای نادیده انگاشتن جغرافیای تاریخی این منطقه از جهان است در صورتی که آناتولی، در واقع، به منطقه‌ای از آسیای صغیر گفته می‌شود که فلات ارمنستان به هیچ وجه در آن قرار نمی‌گیرد.
  2. بر اساس معاهدهٔ صلحی پس از جنگ‌های روس و عثمانی در 1829م بخش‌هایی از آن به روسیه واگذار شد.
  3. تشکیل مجلس عمومی ترکیه و تدوین قانون اساسی آن در 1876م و در زمان سلطان عبدالحمید صورت گرفت.

پانویس[ویرایش]

  1. State Committee of the Real Estate Cadastre of the Republic of Armenia (2007). Հայաստանի Ազգային Ատլաս (National Atlas of Armenia), Yerevan: Center of Geodesy and Cartography SNPO, p. 102 see map
  2. Myhill, John (2006). Language, Religion and National Identity in Europe and the Middle East: A historical study. Amsterdam: J. Benjamins. p. 32. ISBN 978-90-272-9351-0.
  3. برای آگاهی از موقعیت جغرافیایی ارمنستان در نقشه‌های تاریخی ر، ک:حسین مونس، اطلس تاریخ الاسلام
  4. Hovannisian, Richard G. "Etiology and Sequelae of the Armenian Genocide" in Genocide: Conceptual and Historical Dimensions. George J. Andreopoulos (ed.) Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1994, p. 127.
  5. احمد نوری‌زاده، تاریخ و فرهنگ ارمنستان از آغاز تا امروز، چاپ سوم، تهران، ۱۳۸۹
  6. Marie-Aude Baronian, Stephan Besser, Yolande Jansen (2007). Diaspora and Memory: Figures of Displacement in Contemporary Literature, Arts and Politics. Rodopi. p. 174. ISBN 9789042021297.
  7. سازمان اسناد ملی ایران 8-2293003677
  8. کتاب اقدام شرم آور، نویسنده:تانر آکچام، مترجم:بابک واحدی و محسن قائم مقامی
  9. Jones, Adam (2013). Genocide: A Comprehensive Introduction. Routledge. p. 114. ISBN 978-1-134-25981-6.
  10. Goldhagen, Daniel Jonah (2010). Worse Than War: Genocide, Eliminationism, and the Ongoing Assault on Humanity (1st ed.). New York: PublicAffairs. p. 38. ISBN 978-1-58648-900-7.
  11. Naimark, Norman M. (2002). Fires of Hatred: Ethnic Cleansing in Twentieth-century Europe. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. p. 42. ISBN 978-0-674-00994-3.
  12. Parsamyan & Others, Hay Joghoverti Badmootiun (Yerevan:Loois Heradarakchootiun, 1956),vol. 2, p. 33 & 226 - 227
  13. Arshag Alboyadjian, Badmootiun Hay Gaghtakanootian (Qahire: Nor Asdgh Debaran, 1955), vol. 3, p. 21
  14. http://www.genocide-museum.am/eng/online_exhibition_8.php

منابع[ویرایش]

  • نژادکشی ارمنیان، واپسین راه حل برای تصاحب ارمنستان غربی، نویسنده: دکتر کارن خانلری، فصلنامه فرهنگی پیمان - شماره ۶۳ - سال هفدهم - بهار ۱۳۹۲
  • ساختار اقتصادی شهرهای ارمنستان غربی و وضعیت ساکنان ارمنی آن (۱۸۰۰–۱۸۷۰م)، نویسنده: آرپی مانوکیان، فصلنامه فرهنگی پیمان - شماره ۶۳ - سال هفدهم - بهار ۱۳۹۲
  • آموزش و هنر در ارمنستان غربی، نویسنده: هاسمیک خاچاطوریان، فصلنامه فرهنگی پیمان - شماره ۵۵ - سال پانزدهم - بهار ۱۳۹۰
  • کودکستان‌ها در ارمنستان غربی، نویسنده: آنوشیک ملکیان، فصلنامه فرهنگی پیمان - شماره ۵۱ - سال چهاردهم - بهار ۱۳۸۹

Western Armenia (Western Armenian: Արեւմտեան Հայաստան, Arevmdian Hayasdan), located in Western Asia, is a term used to refer to eastern parts of Turkey (formerly the Ottoman Empire) that were part of the historical homeland of the Armenians.[1] Western Armenia, also referred to as Byzantine Armenia, emerged following the division of Greater Armenia between the Byzantine Empire (Western Armenia) and Sassanid Persia (Eastern Armenia) in 387 AD.

The area was conquered by the Ottomans in the 16th century during the Ottoman–Safavid War (1532–1555) against their Iranian Safavid arch-rivals. Being passed on from the former to the latter, Ottoman rule over the region became only decisive after the Ottoman–Safavid War of 1623–1639.[2] The area then became known as Turkish Armenia or Ottoman Armenia. During the 19th century, the Russian Empire conquered all of Eastern Armenia from Iran,[3] and also some parts of Turkish Armenia, such as Kars. The region's Armenian population was affected during the widespread massacres of Armenians in the 1890s.

The Armenians living in their ancestral lands were exterminated or deported by Turkish forces during the Armenian Genocide in 1915 and the following years. The systematic destruction of Armenian cultural heritage, which had endured over 4000 years,[4][5] is considered an example of cultural genocide.[6][7]

Only assimilated and crypto-Armenians live in the area today, and some irredentist Armenians claim it as part of United Armenia. The most notable political party with these views is the Armenian Revolutionary Federation.

Etymology

In the Armenian language, there are several names for the region. Today, the most common is Arevmtyan Hayastan (Արևմտյան Հայաստան) in Eastern Armenian (mostly spoken in Armenia, Russia, Georgia, Iran) and Arevmdean Hayasdan (Արեւմտեան Հայաստան) in Western Armenian (spoken in the Diaspora: US, France, Lebanon, Syria, Argentina, etc.). Archaic names (used before the 1920s) include Tačkahayastan (Տաճկահայաստան) in Eastern and Daǰkahayasdan in Western Armenian. Also used in the same period were T'urk'ahayastan (Թուրքահայաստան) or T'rk'ahayastan (Թրքահայաստան), both meaning Turkish Armenia.

In Turkish language, the literal translation of Western Armenia is Batı Ermenistan. The region is now considered to be eastern Anatolia (Doğu Anadolu), is one of the seven geographical regions of Turkey Throughout much of recorded history the eastern boundary of Anatolia was not considered to extend as far as the Araxes, the river which marks the present day boundary between the states of Armenia and Iran.[8] Some Kurds refer to the southern parts of region as Bakurê Kurdistanê (Northern Kurdistan).

History

Ottoman conquest

After the Ottoman-Persian War (1623–1639), Western Armenia became decisively part of the Ottoman Empire.[9] Since the Russo-Turkish War, 1828–1829, the term "Western Armenia" has referred to the Armenian-populated historical regions of the Ottoman Empire that remained under Ottoman rule after the eastern part of Armenia was ceded to the Russian Empire by the Qajar Persians following the outcome of the Russo-Persian War (1804–1813) and Russo-Persian War (1826–1828).[10]

Western (Ottoman) Armenia consisted of six vilayets (vilâyat-ı sitte): the vilayets of Erzurum, Van, Bitlis, Diyarbekir, Kharput, and Sivas.[11]

The fate of Western Armenia – commonly referred to as "The Armenian Question" – is considered a key issue in the modern history of the Armenian people.[12]

World War I and later years

The treaties as summarized in 1923 by Ray Stannard Baker, who was Woodrow Wilson's press secretary during the Paris Peace Conference.

Armenian Genocide

In 1894–1896 and 1915 the Ottoman Empire perpetrated systematic massacres and forced deportations of Armenians[13] resulting in the Armenian Genocide. The massive deportation and killings of Armenians began in the spring 1915. On 24 April 1915, Armenian intellectuals and community leaders were deported from Constantinople. Depending on the sources cited, about 1,500,000 Armenians were killed during this act.

Caucasus Campaign

During the Caucasus Campaign of World War I, the Russian Empire occupied most of the Armenian-populated regions of the Ottoman Empire. A temporary provincial government was established in occupied areas between 1915 and 1918.

The chaos caused by the Russian Revolution of 1917 put a stop to all Russian military operations and Russian forces began to conduct withdrawals. The first and second congresses of Western Armenians took place in Yerevan in 1917 and 1919.

Sazonov–Paléologue Agreement

The Sazonov–Paléologue Agreement of 26 April 1916 between Russian Foreign minister Sergey Sazonov and French ambassador to Russia Maurice Paléologue proposed to give Western Armenia to Russia in return for Russian assent to the Sykes–Picot agreement.[14][15]

Current situation

Currently, Armenia does not have any territorial claims against Turkey, although one political party, the Armenian Revolutionary Federation, the largest Armenian party in the diaspora, claims the area given to the Republic of Armenia (1918–1920) by US President Woodrow Wilson's arbitral award as part of the Treaty of Sèvres in 1920, also known as Wilsonian Armenia.

Since 2000, an organizing committee of the congress of heirs of Western Armenians who survived the Armenian Genocide is active in diasporan communities.[16]

Gallery

See also

References

  1. ^ Myhill, John (2006). Language, Religion and National Identity in Europe and the Middle East: A historical study. Amsterdam: J. Benjamins. p. 32. ISBN 978-90-272-9351-0.
  2. ^ "Genocide and the Modern Age: Etiology and Case Studies of Mass Death". Retrieved 30 December 2014.
  3. ^ Timothy C. Dowling Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond pp 728-729 ABC-CLIO, 2 dec. 2014 ISBN 1598849484
  4. ^ Marie-Aude Baronian; Stephan Besser; Yolande Jansen (2007). Diaspora and Memory: Figures of Displacement in Contemporary Literature, Arts and Politics. Rodopi. p. 174. ISBN 9789042021297.
  5. ^ Shirinian, Lorne (1992). The Republic of Armenia and the rethinking of the North-American Diaspora in literature. E. Mellen Press. p. ix. ISBN 9780773496132. This date is important, for it marks the beginning of the Armenian Genocide, which destroyed the over two-thousand-year Armenian presence in historical, Western Armenia.
  6. ^ Hovannisian, Richard G. (2008). The Armenian Genocide: Cultural and Ethical Legacies. New Brunswick, New Jersey: Transaction Publishers. p. 22. ISBN 9781412835923.
  7. ^ Jones, Adam (2013). Genocide: A Comprehensive Introduction. Routledge. p. 114. ISBN 9781134259816.
  8. ^ Hacikyan, Agop Jack (2005). The Heritage of Armenian Literature: From the eighteenth century to modern times. Wayne State University Press.
  9. ^ "Genocide and the Modern Age: Etiology and Case Studies of Mass Death". Retrieved 30 December 2014.
  10. ^ Dowling, Timothy C. (2014). Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond. ABC-CLIO. pp. 728–729. ISBN 1598849484.
  11. ^ Armenia
  12. ^ Kirakossian, Arman J. (2004). British Diplomacy and the Armenian Question, from the 1830s to 1914. Taderon.
  13. ^ Armenia at the Encyclopædia Britannica
  14. ^ Spencer Tucker (2005). World War I: Encyclopedia. ABC-CLIO. pp. 1142–. ISBN 978-1-85109-420-2.
  15. ^ The Armenian Review. Hairenik Association. 1956. The Sazonov-Paleologue agreement of April 26, 1916 between Great Britain and France and the Sykes–Picot agreement of May 16, 1916 between Great Britain and France which together made up the Anglo-Franco-Russian accord of 1916...
  16. ^ "Western Armenians are preparing". A1+. 16 November 2007. Archived from the original on 27 September 2008.
  17. ^ State Committee of the Real Estate Cadastre of the Republic of Armenia (2007). Հայաստանի Ազգային Ատլաս (National Atlas of Armenia), Yerevan: Center of Geodesy and Cartography SNPO, p. 102 see map

Further reading

  • Arman J. Kirakosian, "English Policy towards Western Armenia and Public Opinion in Great Britain (1890–1900)", Yerevan, 1981, 26 p. (in Armenian and Russian).
  • Armen Ayvazyan, "Western Armenia vs Eastern Anatolia", Europe & Orient – n°4, 2007

External links