یهودستیزی در ایران (قرن ۱۸-۱۹ به بعد)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

بسیاری از منابع ظهور یهودستیزی در ایران را از دو سه قرن اخیر بدین سو دانسته‌اند.[۱] در تکذیب این مسئله، مقامات ایرانی تنفر و انزجار خود را اغلب متوجه صهیونیسم و اسرائیل (و نه یهودیان) اعلام می‌کنند، اما بسیاری از کارشناسان همواره اذعان داشته‌اند که در ادبیات نفرتی (به انگلیسی: hate speech) جمهوری اسلامی ایران[۲]، فرق آنچنانی بین یهودیان، اسرائیل، و صهیونیسم دیده نمی‌شود و مرز مشخصی بین اینان قابل مشاهده نیست.[۳][۴] با اینحال برخی معتقدند که یهودستیزی در تاریخ ایران جایگاه ریشه‌ای نداشته‌است.[۵]

پیشینه[ویرایش]

در کشورهای اسلامی مثل ایران، به طور کلی یهودیان (به همراه سایر اقلیتهای مذهبی) به عنوان اهل ذمه شناخته می‌شدند. آنها بدین خاطر مجبور به پرداخت جزیه بودند. در بغداد در سده‌های میانه، یهودیان مجبور به پوشیدن لباسهای مخصوص ویا وصله‌ای بر روی لباس خود می‌شدند.

در سال ۱۰۳۶ خورشیدی، محمد بیک اعتمادالدوله حاکم اصفهان سربازان خود را به خانه‌های یهودیان شهر فرستاده وبه آنان یک روز مهلت داد تا یا مسلمان شوند و یا تمامی از شهر خارج شوند.[۶] در سال ۱۲۱۸ خورشیدی، یهودیان مشهد به زور چاقو و شمشیر به اسلام گراییدند. کنیسهٔ شهر سوزانده شد و تنها به دلیل تغییر دین، یهودیان آن شهر از قتل عام خود جلوگیری کردند.

در ادبیات فارسی نیز این روند قابل مشاهده بوده‌است. رمان جهودکشان که آن را نخستین رمان ایرانی دانسته‌اند تصویری سیاه از یهودستیزی دوران قاجار در ایران به‌دست می‌دهد.[۷]

در دوران پهلوی اول، شایعه اینکه هیتلر به اسلام گرویده باعث پیدایش علاقه بسیاری افراد به حزب نازی آلمان گردید.[۸]

جریانات همدان در اواخر قرن نوزدهم[ویرایش]

یهودیان همدان در سال ۱۹۱۳. بسیاری از این یهودیان در نهضت مشروطیت شرکت کردند.

در ۱۸۹۴، در جریان ناآرامی‌های ضدیهودی در همدان، یک روحانی بنام ملاعبدالله، «آزار یهودیان و مسیحیان را رهبری می‌کرد».[۹] در این بین، ایران از دادن اجازه به آمریکاییان برای تاسیس یک مدرسه تحت سرپرستی مسیونری بنام جیمز هاوکس (James Hawkes) برای مسیحیان و یودیان همدان خودداری ورزید، و هنگامی که یک گروه افراطی مذهبی مسلمان شهر به جرج هولمز (George W. Holmes) حمله‌ور شدند، الکساندر مکدونالد، کنسولگر آمریکا در ایران، نتوانست کاری از پیش برد. با اینحال، هر چند آمریکاییان نیز در این ماجراها درگیر بودند، اما این آزار و اذیت‌ها بیشتر متوجه ۳۰۰۰ یهودی ساکن آن شهر بود.[۱۰]

نجاست یهودیان از نظر فقهی[ویرایش]

نوشتار اصلی: نجاست اهل کتاب در فقه شیعه

محمدتقی بهجت فومنی اهل نصار و یهود را نجس می‌دانست.[۱۱]

سید علی خامنه‌ای نجاست اهل کتاب را «نامعلوم» دانسته، و آنان را دارای «طهارت ذاتی» و «نجاست ظاهری» دانسته‌است.[۱۲]

جمهوری اسلامی[ویرایش]

پوستری در ایستگاه مترو تهران پیش از روز قدس

بعد از انقلاب اسلامی رسانه‌ها و افراد وابسته به حکومت ایران اسرائیل، صهیونیسم و حتی گاهی یهودیت را به عنوان دشمن خود و بشریت معرفی می‌کردند.[۱۳] در مراسم روز قدس در ایران که هر ساله در آخرین جمعه ماه رمضان به عنوان نماد دفاع از مردم فلسطین برگزار می‌شود، گاهی نمادهای یهودیت مورد نفرت قرار می‌گیرد.[۱۴][نیازمند منبع]

شخصیت‌ها[ویرایش]

احمد فردید[ویرایش]

برخی نوشته‌ها احمد فردید را «تئوریسین خشونت»[۱۵] و نخستین اشاعه‌گر یهودستیزی در ایران دانسته‌اند.[۱۶][۱۷]

محمود احمدی‌نژاد[ویرایش]

ظهور محمود احمدی‌نژاد در صحنه سیاست ایران و اتخاذ سیاست‌های تشنج‌زایی همانند انکار هولوکاست و برپایی همایش بین‌المللی بررسی هولوکاست: چشم‌انداز جهانی، باعث برانگیختگی احساسات ضد یهودی[۱۸] فراتری در ایران گردیده، تا جاییکه مقامات اسرائیل خواستار محاکمه وی در دادگاهی بین‌المللی به جرم جنایات جنگی شده‌اند.[۱۹] وی در میان محافل سیاسی جهان به اشاعه «ادبیات نفرت» شهرت دارد.[۲۰][۲۱] بسیاری معتقدند که چنین ادبیاتی وجههٔ یهودستیزانهٔ بدی به جمهوری اسلامی ایران داده‌است.[۲۲]

حائری شیرازی[ویرایش]

محی‌الدین حائری شیرازی، عضو مجلس خبرگان رهبری ایران، در نشست ماهیانه بسیج جامعه پزشکی در مرداد ۱۳۸۹، با بیان این‌که «شیطان در عصر حاضر از طریق دانشگاه وارد می‌شود و فسادش را عملی می‌کند»، اظهار داشت: «امروز یهود از راه علوم انسانی وارد شده‌است مسائل را علمی می‌کند و از این راه نفوذ پیدا می‌کند».[۲۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. The legacy of Islamic antisemitism: from sacred texts to solemn history. Andrew G. Bostom. Publisher Prometheus Books, ۲۰۰۸
  2. A President's Hate Speech - washingtonpost.com
  3. Antisemitism: a reference handbook: Contemporary world issues. Jerome A. Chanes. ABC-CLIO, 2004. ISBN 1-57607-209-6 pp.۱۹۵
  4. Muslim Anti-Semitism:: Middle East Quarterly
  5. BBC فارسی - دانش و فن - «این نوع یهودی ستیزی هیچ ریشه‌ای در تاریخ ایران ندارد»
  6. یوسف شریفی. ذمه. ویرایش ویرایش یکم. چاپ شرکت کتاب. لس آنجلس: شرکت کتاب، ۱۳۸۷. 
  7. جهودکشان، نویسنده: ناشناس، تصحیح: هارون وهومن، کریستا (سوئد): کتاب ارزان، چاپ اول: زمستان ۱۳۸۳/فوریه ۲۰۰۵
  8. Sanasarian, Eliz (۲۰۰۰). Religious Minorities in Iran. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-77073-4. pp.۴۶
  9. روابط سیاسی ایران و آمریکا ۱۸۸۳-۱۹۲۱ آبراهام یسلسون. ترجمه محمد باقر آرام. انتشارات امیر کبیر. تهران ۱۳۶۸. ص۸۸-۸۹
  10. روابط سیاسی ایران و آمریکا ۱۸۸۳-۱۹۲۱ آبراهام یسلسون. ترجمه محمد باقر آرام. انتشارات امیر کبیر. تهران ۱۳۶۸. ص۸۸-۸۹
  11. محمد حسن بنی هاشمی، توضیح المسائل مراجع، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۷۸، ج۱، ص۸۵
  12. سید علی خامنه‌ای، رسالة اجوبة الإسفتائات، انتشارات امیر کبیر، چاپ و نشر بین‌الملل، ۱۳۸۳
  13. خبرآنلاین - مصباح یزدی: یهودی‌ها حیله‌گرترین افراد بشر در سیاست هستند
  14. : جمعه آخر(روز جهانی قدس)
  15. Set Cookies
  16. Ahmadinejad. Kasra Naji. California University Press. ۲۰۰۸. ISBN 978-0-520-25663-7 pp.۱۰۸
  17. Dr. Soroush
  18. Anti-semitism: a history and psychoanalysis of contemporary hatred. Avner Falk. Publisher ABC-CLIO, 2008. ISBN 0-313-35384-0 pp.۶۲-۶۴
  19. Netanyahu wants Iran president tried for genocide - Haaretz - Israel News
  20. France۲۴ - France condemns Iran leader's 'hate speech'
  21. International News | Western leaders recoil in horror at Iran speech
  22. Lessons to Be Learned from Non-Proliferation Failures and Successes. NATO Science for Peace and Security Sub-Series E Human and Societal Dynamics. Volume 48 of NATO science for peace and security series. Alexander Nikitin. IOS Press, 2009 ISBN 1-58603-932-6 pp.۱۱۴
  23. خبرگزاری مهر