محمدتقی بهجت فومنی

آیت الله العظمی
محمدتقی بهجت فومنی

محمد تقی بهجت
شناسنامه
نام کامل	محمدتقی بهجت فومنی
لقب	آیت الله العظمی
تاریخ تولد	۱۲۹۴ خورشیدی (۱۳۳۴ هجری قمری)
زادگاه	فومن گیلان، ایران
محل تحصیل	نجف
محل زندگی	قم
تاریخ وفات	۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۸
محل وفات	قم
مدفن	حرم حضرت معصومه
اطلاعات علمی
اساتید	سید ابوالحسن اصفهانی محمد کاظم شیرازی مرتضی طالقانی سید علی قاضی محمدحسین غروی اصفهانی بروجردی
شاگردان	سید مهدی روحانی محمود امجد محمد ایمانی مصباح یزدی
تالیفات	وسیلة النجاة دوره اصول
وبگاه رسمی	پایگاه آیت‌الله بهجت

محمدتقی بهجت فومنی (زادهٔ ۱۲۹۴ در فومن – درگذشتهٔ ۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۸ در قم)، از عرفای به نام و از مراجع تقلید شیعه بود.

تحصیلات

تحصیلات ابتدایی را در مکتب خانه فومن (استان گیلان) گذراند و در همان شهر به تحصیل مقدمات علوم اسلامی پرداخت. در سال ۱۳۴۸ ق. در سن چهارده سالگی به عراق رفت و در کربلا به تحصیل مشغول شد.

پس از آن در سال ۱۳۵۲ ق. به نجف اشرف مهاجرت نمود و قسمت‌های پایانی سطح را زیر نظر اساتیدی چون مرتضی طالقانی به پایان رساند. وی درآنجا پس از درک محضر میرزای نائینی و آقا ضیاءالدین عراقی، به حوزه درسی محمدحسین غروی اصفهانی پیوست و علاوه بر این از محضر سید ابوالحسن اصفهانی و محمدکاظم شیرازی بهره برد. و علوم عقلی را نزد سید حسن بادکوبه‌ای فرا گرفت. در سنین ۱۷ یا ۱۸ سالگی در سلک شاگردان اخلاقی - عرفانی سیدعلی قاضی درآمد.

در سال ۱۳۲۴ ش. (۱۳۶۴ ق.) به توصیه پزشکان و به دلیل بیماری به ایران بازگشت؛ چند ماهی را در فومن ماند و پس از تشکیل خانواده بر آن شد که دوباره به حوزهٔ علمیهٔ نجف برود. در راه قصد زیارت حرم فاطمه معصومه و اطلاع یافتن از وضعیت حوزهٔ قم را کرد؛ ولی در طول چند ماهی که در قم توقف کرده بود، خبر فوت استادان بزرگ نجف یکی پس از دیگری شنیده می‌شد، لذا او تصمیم گرفت که در شهر قم اقامت کند و در آنجا تحصیلات خود را با حضور در جلسات درس کوه کمری و بروجردی ادامه بدهد. پس از چند ماه اقامت در حوزه علمیه قم که نوپا بود، بنا به نقل مصباح یزدی، برجسته‌ترین شاگرد علمای دینی شد:

«آیت‌الله بهجت از همان زمانی که آیت‌الله بروجردی در قم درس شروع کرده بودند از شاگردان برجسته واز مُستَشکِلین معروف و مبرّز درس ایشان بودند. معمولاً استادانی که درس خارج می‌گویند، در میان شاگردانشان یکی دو سه نفر هستند که ضمن اینکه بیش از همه مطالب را ضبط می‌کنند احیاناً اشکالاتی به نظرشان می‌رسد که مطرح و پی‌گیری می‌کنند تا مسائل کاملاً حل شود. اینان از دیگران دقیق‌ترند، و اشکالاتشان علمی‌تر و نیاز به غور و بررسی بیشتری دارد، و ایشان در آن زمان چنین موقعیتی را در درس مرحوم آیت‌الله بروجردی داشتند.

محمد تقی بهجت هنگام خروج از مسجد بعداز نماز جماعت

محمد تقی بهجت بعداز نماز جماعت

تدریس

وی در زمان تلمذ در نجف به تدریس سطوح عالی نیز مشغول بود و با ورود به قم به تدریس دروس عالی پرداخت. محل تدریس درس خارج وی ابتدا در حجرات مدارس و بعد در منزل شخصی خود و سپس در مسجد فاطمیه واقع در گذرخان تشکیل می‌شد و محل اقامه نماز جماعت و مراجعات عمومی وی نیز همین مسجد بود.

مرجعیت

پس از وفات محمدعلی اراکی، جامعهٔ مدرسین حوزه علمیه قم، مرجعیت وی را اعلام کرد و افرادی چون عبدالله جوادی آملی و علی مشکینی نیز وی را به عنوان مرجع تقلید معرفی نمودند. همچنین او هیچگاه اقدام به انتشار رساله عملیه نکرد تا اینکه با درخواستهای پی در پی افراد راضی شد تا فتاوایش بدون ذکر نام به چاپ برسد. از چاپ ششم به بعد روی جلد رساله او عبارت «العبد محمدتقی بهجت» نوشته شد.^{[نیازمند منبع]}

به نقل عباس محفوظی، وی خواسته‌است که مقلدانش به علی صافی گلپایگانی رجوع کنند علی صافی چند ماه پس از فوت بهجت درگذشت. فرزند ارشد وی علی بهجت نیز اعلامیه‌ای مبنی بر ادامه کار دفتر آیت الله بهجت زیر نظر علی صافی صادر کرد

وفات

آیت الله العظمی بهجت در ۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۸ به علت ایست قلبی درگذشت. و در حرم فاطمه معصومه دفن شد.

اساتید

اساتید فقه و اصول

• سید ابوالحسن اصفهانی
• آقا ضیاءالدین عراقی
• مرتضی طالقانی
• شیخ محمدحسین غروی اصفهانی
• شیخ محمدکاظم شیرازی

اساتید اخلاق

• مرتضی طالقانی
• سیدعلی قاضی

اساتید فلسفه

• مرتضی طالقانی
• سید حسن بادکوبه‌ای

البته در رابطه با آیت الله سید علی قاضی گفتنی است که: پس آن که محمد تقی بهجت نزد ایشان شروع به عرفان کرد. برخی به پدر ایشان نامه نوشتند که: پسرت با فلانی رابطه دارد و می‌خواهد وارد فرقه صوفیه شود. در پی این نامه پدر ایشان نوشت:به جز زیارت عاشورا حق نداری کار مستحبی دیگری انجام بدهی و همچنین سر درس قاضی بروی. از این پس دیگر استاد و شاگرد به طور مادی با یکدیگر ارتباطی نداشتند.(برای اطلاعات بیش تر به کتاب العبد مراجعه شود.)

برخی از شاگردان

• عزیز علیاری
• سید محمد مؤمنی
• سید مهدی روحانی
• علی پهلوانی تهرانی
• مختار امینیان
• محمدهادی فقهی
• هادی قدس
• محمود امجد
• امیر هادی زاده
• محمد ایمانی
• محمدحسن احمدی فقیه یزدی
• محمدحسین احمدی فقیه یزدی
• مسعودی خمینی
• محمدتقی مصباح یزدی
• سید رضا خسروشاهی
• اسماعیل عابدی
• حسن لاهوتی
• حسین مفیدی یزدی
• سید رضا حسینی نسب
• محمد کریم پارسا
• جواد محمد زاده تهرانی
• سید صابر مازندرانی
• نمازی شیرازی
• ولیرضا قربانی حق
• محمد حسن حسن زاده فومنی
• ناجی درویش عاملی
• هادی صفری
• جواد پهلوانپور

تألیفات

• تعلیقه بر مناسک شیخ انصاری
• جامع المسائل
• حاشیه بر ذخیرة العباد غروی اصفهانی
• حاشیه بر مکاسب شیخ انصاری
• دورة الصلوة
• دوره اصول
• دوره خمس و حج
• دوره زکات
• دوره طهارت
• رساله توضیح‌المسائل (فارسی و عربی)
• مناسک حج
• وسیلة النجاة
• یکدوره فقه فارسی
• سه جلد مثنوی اشعار استدلالی و عرفانی

وی در تألیف سفینةالبحار با شیخ عباس قمی نیز همکاری داشته‌است.

پیوند به بیرون

• پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله العظمی بهجت
• زندگینامه آیت‌الله محمدتقی بهجت
• آیت‌الله بهجت و دعا برای پولدار شدن

جستارهای وابسته

• محمدحسن مولوی‌قندهاری