کیبوتص

کیبوتص (به عبری: קיבוץ)‏ (به معنای تعاون) نوعی «دهکده اشتراکی» است که ریشه در صهیونیزم و سوسیالیزم دارد. هم‌اکنون در کشور اسرائیل در حدود ۲۵۰ کیبوتص و بیش از ۴۵۰ موشاو وجود دارد.

در کیبوتص، هر کسی به اندازه توان خود کار می‌کند و به اندازه نیازش از درآمد عمومی استفاده می‌کند. همه چیز کیبوتص، مال همه اهالی آن جامعه است و در عین حال، مال هیچ‌یک از آنان نیست.

در کیبوتص «مالکیت خصوصی» وجود ندارد و مالکیت تنها «اشتراکی» است.

تاریخچه

سراسرنمایی از یک کیبوتص در کشور اسرائیل.

در سال‌های بعد از انقلاب ۱۹۰۵ روسیه، هزاران نفر از یهودیان روسیه که از آزار و اذیت مردم و دولت روسیه تزاری جانشان به لبشان رسیده بود به قیمومیت بریتانیا بر فلسطین مهاجرت کردند و با تاسیس مزارع اشتراکی یهودیان، یک نظم اجتماعی منحصر به فرد را بنا کردند.

بدین نحو یهودیان قانون مشهور کارل مارکس را که «هرکس به اندازهٔ توانش کار می‌کند و به اندازهٔ نیازش بر می‌دارد» را در اسرائیل عملی کردند.

اولین کیبوتص‌ها در اسرائیل برای اولین بار در ۳۸ سال پیش از تأسیس رسمی دولت اسرائیل یعنی در سال ۱۹۱۰ میلادی و در کنار دریاچه کینرت آغاز شد.

شرکت در کیبوتص‌ها داوطلبانه است. کیبوتص‌ها مسئولیت تمام امور زندگی و تامین نیازهای کلیه اعضای خود را در تمام طول زندگی آنها به عهده دارند. در کیبوتص، همه چیز از زمین گرفته تا ابزارکار و مسکن، اشتراکی است.

برخی معتقد هستند که هدف اصلی بانیان کیبوتص‌ها در اسرائیل، تشکیل جامعه‌ای بوده که اصل برابری اجتماعی در آن حاکم باشد و پرورش و تربیت کودکان در آن، مسئولیتی باشد همگانی و بر دوش همه آحاد جامعه.

جلال آل‌احمد نویسنده مشهور ایرانی از علاقه‌مندان به ایده کیبوتص بود. وی مقالاتی را درباره «سوسیالیزم دهقانی اسرائیل» برای ایرانیان نوشت و همچنین در سفری به اسرائیل در سال ۱۳۴۱ با این پدیده از نزدیک آشنا شد.

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ کیبوتص موجود است.