سنگسار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سنگسار استفانوس. اثر رامبرانت به‌سال ۱۶۲۵ میلادی.

سنگسار، یک نوع مجازات مرگ است که از طریق پرتاب سنگ (که به صورت گروهی انجام می‌شود) به طرف مجرم صورت می‌گیرد. جامعه بین‌المللی اعدام از طریق سنگسار را «عملی وحشیانه و سبعانه» تلقی می‌کند.[۱] مجازات سنگسار دارای پیشینه تاریخی بلندی است. در کتب تاریخی به رواج سنگسار به عنوان مجازات در یونان باستان اشاراتی شده است. در منابع ادیان ابراهیمی همچون یهودیت، مسیحیت و اسلام نیز به مجازات سنگسار اشاراتی شده است.

سنگسار در ادیان ابراهیمی[ویرایش]

سنگسار در یهودیت[ویرایش]

در سفر خروج از عهد عتیق می‌خوانیم: «و در روز سوم‌ مهیا باشید، زیرا که‌ در روز سوم‌ خداوند در نظر تمامی‌ قوم‌ بر کوه‌ سینا نازل‌ شود و حدود برای‌ قوم‌ از هر طرف‌ قرار ده‌، و بگو باحذر باشید از اینکه‌ به‌ فراز کوه‌ برآیید، یا دامنۀ آن‌ را لمس‌ نمایید، زیرا هر که‌ کوه‌ را لمس‌ کند، هرآینه‌ کشته‌ شود. دست‌ بر آن‌ گذارده‌ نشود بلکه‌ یا سنگسار شود یا به‌ تیر کشته‌ شود، خواه‌ بهایم‌ باشد خواه‌ انسان‌، زنده‌ نماند. اما چون‌ کَرِنّا نواخته‌ شود، ایشان‌ به‌ کوه‌ برآیند.».سنگسار شکل کلاسیک اعدام در عهد عتیق محسوب می‌شود.بنا به این کتاب، ارتداد، توهین به مقدسات، زنا با محارم، و شکستن بعضی تابوها با سنگسار مجازات می‌شدند:«مرد و زنی که صاحب اجنه یا جادوگر باشد البته کشته شوند، ایشان را به سنگ سنگسارکنید، خون ایشان بر خود ایشان است.» (سفر لاویان)[۲]

سنگسار در اسلام[ویرایش]

نوشتار اصلی: رجم

بگفته جان بورتان مجازات زناکار در قرآن[۳] مورد با مجازات سنگسار تفاوت دارد. برخی از فقیهان قدیمی دقیقاً به همین دلیل مجازات سنگسار را رد می‌کردند اما در کل اجماعی تقریباً متفق‌القول بین فقیهان در مورد مجازات سنگسار برای زنا وجود داشت. برای بسیاری پذیرش اینکه رفتار و گفتار یک انسان (حتی اگر محمد باشد) بتواند جایگزین کلمات خدا بشوند وجود نداشت، و به همین دلیل اینگونه استدلال می‌کردند که حتماً می‌بایست آیه سنگساری بوده که در قرآن قرار داده نشده اما حجیت آن باقی‌مانده‌است. در تفاسیر قدیمی روایاتی منتسب به ابی ابن کعب، ابوموسی اشعری، عایشه و غیره نقل شده که مضمون آنها کنار ماندن برخی از آیات در قرآن تدوین شده می‌باشد.[۴] بدین سان برخی از علمای اهل سنت به صورت سنتی معتقد بودند که حضرت محمد (ص) تحت نظارت جبرئیل برخی از آیات را در قرآن قرار نداده اگرچه آن آیات هنوز حجیت خود را داشتند.[۵]

در صحیح بخاری و صحیح مسلم ابن عباس از عمر بن خطاب نقل می‌کند:[۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱]:

خداوند رسول خدا را به حق فرستاد و بر او کتاب را نازل کرد. پس در بین آنچه بر وی نازل شده بود آیه سنگسار بود. پس ما آن را خواندیم فهمیدم و با تمام وجود درک کردیم. رسول خدا سنگسار کرد و ما هم سنگسار نمودیم. پس ترسیدم که اگر مدتی بر مردم بگذرد کسی بگوید که قسم به خدا ما این آیه را در کتاب خدا نمی‌بینیم. پس به سبب ترک یکی از واجبات الهی به گمراهی بیفتند
از عایشه نقل شده است[۱۲][۱۳]:
وقتی آیات مربوط به رجم (سنگسار) و "رضع کبیر" نازل شده بودند، آنها را بر روی کاغذی نوشته بودند و زیر بالین من قرار داشت. بعد از وفات پیغمبر، درحالی که ما مشغول به سوگواری برای پیغمبر بودیم یک بز آن قطعه کاغذ را خورد.

بگفته دوتان وجود حدیث فوق نشان دهنده حضور گروهی بوده که با مجازات سنگسار مخالف بوده‌اند؛ ابن حجر عسقلانی آنها را گروهی از معتزله و خوارج معرفی کرده‌است.[۱۴]

در نهج‌البلاغه علی خطاب به خوارج می‌گوید:[۱۵]:
شمشیرهایتان بر دوشتان قرار دارد، بر سالم و ناسالم فرود می‌آورید، و گناهکار و بی گناه را با هم مخلوط می‌کنید، و حال اینکه می‌دانید پیامبر صلّی اللّه علیه وآله زناکار همسردار را سنگسار می‌کرد سپس بر جنازه‌اش نماز می‌خواند و ارثش را به اهلش می‌سپرد... و زناکار بی‌همسر را تازیانه می‌زد، آن گاه قسمت هر دو را از غنیمت می‌پرداخت و حق داشتند زنان مسلمان را به همسری بگیرند...

جان بورتان معتقد است که اصل ماجرای ظهور سنگسار به عنوان مجازات ممکن است به قضاوت‌های محمد درباره یهودیانی که به نزد او آورده شده‌اند باز گردد. مواردی که در آن محمد، یهودیان را به کتمان آن‌چه در تورات آمده متهم می‌کند. بورتان با اشاره به اینکه تفاسیر قدیمی قرآن تنها به مجازات سنگسار در آیات مربوط به بحث میان محمد و یهودیان اشاره می‌کنند، می‌گوید که ممکن است ظهور مجازات سنگسار نتیجه تلاش مفسرین برای فهم آیاتی از قرآن بوده باشد که پایه قضاوت محمد در مورد یهودیان را تشکیل می‌داده است.[۱۶]

جابر بن عبدالله نقل کرده است[۱۷]: رسول الله (ص) فردی از بنو اسلم و یهودی را با زنش سنگسار کرد.

عبدالله بن عمر روایت می‌کند:[۱۸] یک یهودی زن و مردی را از میان خودشان آورد که با هم رابطه نامشروع داشتند. پیامبر اسلام دستور داد این ۲ را در نزدیک قبرستان مسجد سنگسار کنند.الشیبانی روایت می‌کند من از عبدلله ابن ابوجعفر پرسیدم «آیا رسول خدا مجازات سنگسار را انجام می‌داد؟»، پاسخ داد «بلی»، پرسیدم «قبل از نزول سوره نور، یا بعد از آن»، گفت «نمی‌دانم».[۱۹] الشعبی روایت می‌کند بعد از اینکه علی زنی را در یک روز جمعه سنگسار کرد، گفت «من او را طبق سنت رسول الله سنگسار کردم.»[۲۰]

اعمال سنگسار در عصر حاضر[ویرایش]

سنگسار امروزه در برخی از کشورهای مسلمان که حکومت آنان اسلامی است و یا احکام بر اساس اسلام است، به اجرا گذاشته می‌شود از این میان می‌توان به کشورهای ایران[۲۱][۲۲][۲۳]، افغانستان[۲۴]، نیجریه، سودان[۲۵]، عربستان سعودی و امارات متحده عربی[۲۶] اشاره نمود. در این کشورها کسی که به سنگسار محکوم می‌شود باید در پارچه‌ای سفید پوشانیده شده اگر مرد است تا لگن خاصره و اگر زن است تا کمر او را در خاک دفن می‌کنند و سپس با سنگ‌هایی که یکباره محکوم را نمی‌کشد بلکه به‌تدریج و با تحمل درد موجب مرگ وی می‌شود به پرتاب سنگ به سوی شخص قربانی می‌پردازند.[نیازمند منبع]

سنگسار در ایران[ویرایش]

نوشتار اصلی: سنگسار در ایران

مجازات سنگسار کماکان در قانون مجازات اسلامی ایران در نظر گرفته شده‌است. در سال‌های اخیر چندین مورد سنگسار گزارش شدند[۲۷] که باعث فشار به ایران برای توقف اجرای سنگسار شد. محمود هاشمی شاهرودی رییس قوه قضاییه در ۲۰۰۳ گفته است: «اجرای حکم سنگسار در اختیار حاکم شرع است و در حال حاضر جمهوری اسلامی به دنبال تعیین مجازات جایگزین برای این نوع از جرایم است.»[۲۸] در عین حال غلام‌رضا رضوانی از فقهای شورای نگهبان در دسامبر ۲۰۰۲ عنوان کرده که «به جای مجازات رجم نمی‌توان مجازات دیگری را تعیین کرد، زیرا احکام اسلام تابع پسند و ناپسند جامعه نیست و ممکن است همین احکام در روزهای اول اسلام نیز برای مردم ناپسند بوده باشد[۲۹]عفو بین‌الملل دو مورد سنگسار در ایران در ۲۰۰۶ را گزارش کرده‌است.[۳۰] همچنین در ژوئیه ۲۰۰۷ گزارش شد که جعفر کیانی در استان قزوین سنگسار شده‌است.[۳۱] به گزارش خبرنامه امیرکبیر روز جمعه، ۶ دی ۱۳۸۷، مردی در گورستان بهشت رضا در شهر مشهد سنگسار شده است.[۳۲] فعالان حقوق بشر و جنبش زنان در داخل ایران برای لغو این قانون تلاش می‌کنند، از جمله کمپین قانون بی سنگسار.[۳۳] ==قانون جدید مجازات اسلامی مصوب 1390 مجازات سنگسار را حذف و به جای آن اعدام پیش بینی کرده است.

نظرات جمعی از مراجع تقلید شیعه راجع‌به جایگزینی سنگسار [۳۴][ویرایش]

ایسنا، خبرگزاری دانشجویان ایران، درباره اجرای مجازات سنگسار، با استفتا از شش روحانی ایران، از آنها خواسته است که نظر خود را درباره جایگزین کردن مجازات های دیگر به جای سنگسار اعلام کنند. متن سئوال ایسنا چنین است [۳۵]: "با عنایت به این‌که در حال حاضر اجرای مجازات سنگسار از سوی دشمنان اسلام و قرآن دستاویزی جهت وهن احکام شرعی قرار گرفته، خواهشمند است نظر خود را در خصوص اجرای مجازات رجم در شرایط کنونی بیان فرموده و با توجه به این که این حد مبنای ظاهری در قرآن ندارد، آیا به نظر حضرتعالی این مجازات جزء حدود لایتغیر الی الابد تلقی می‌شود یا احتمالاً می‌توان به اقتضای زمان و مکان جایگزینی برای آن قرار داد؟"

پاسخ تعدادی از مراجع به شرح زیر است:

آیت‌الله نوری همدانی: "در فرض سوال، همانطور که قبلاً هم جواب داده‌ایم حکم الهی تغییرپذیر نیست و کیفیت اجرای آن بستگی به نظر حاکم شرع دارد."

آیت‌الله مکارم شیرازی: "ما قبلاً نیز گفته‌ایم که در شرایط فعلی می‌توان جایگزین کرد."

آیت‌الله جعفر سبحانی: "سوال جنابعالی پیشینه دیرینه دارد و ما در کتاب حدود به طور گسترده از آن سخن گفتیم که اجمال آن این است: 1- ثبوت زنای محصنه شرایطی دارد که غالباً امکان‌پذیر نیست یعنی چهارنفر با چشم خود ببینند که مرد بیگانه با زن در آن موضع با هم جمع شده‌اند. 2- راه‌هایی برای تخفیف وجود دارد؛ یکی از آن راه‌ها این است که اگر از گودال گریخت، تعقیب آن حرام است. 3- اگر حاکم شرع احساس کرد اجرای حکم به این شیوه مشکلاتی دارد می‌تواند به نحو دیگری اجرای حد کند. والله العالم"

آیت‌الله علوی گرگانی: "در صورتی که حاکم شرع تشخیص دهد که اجرای این حکم موجب وهن اسلام و بی‌احترامی به آن است و موجب ضرر به اصل دین است می‌تواند آن را تغییر دهد اما اصل حکم سنگسار در فقه اسلام ثابت است، حتی اگر به طور صریح در قرآن ذکر نشده باشد و اصل این حکم تغییر ناپذیر است."

آیت‌الله موسوی اردبیلی: "مجازات رجم قابل تغییر نیست ولی چنان چه اجرای آن بر خلاف مصالح اسلام و مسلمین باشد فقیه جامع الشرایط می‌تواند حکم به عدم اجرای آن بدهد."

آیت‌الله حسینی زنجانی: "چنانچه به نظر فقیه جامع الشرایط اجرای حکمی در جامعه به دلیل عدم آمادگی فکری عموم مردم موجب سستی در اعتقاد و اصل اسلام می‌شود، در این صورت حفظ اسلام اهم است و اجرای حکم باید تا استحکام عقاید مسکوت بماند. مضافاً اینکه قاعده «تدرء الحدود بالشبهات» در مورد این مساله جاری است، گرچه فقهاء مفاد قاعده را در شبهات موضوعیه گفته‌اند ولی بنا بر تسلم و قبول این قاعده که متخذ از عین روایت است شبهه اطلاق داشته و شامل شبهه حکمیه نیز می شود یعنی اجرای حکم در شرایطی که عدالت اجتماعی به طور کامل اجراء نمی‌شود محل شبهه است چون اصل حاکم عدل است که ما هنوز با آن فاصله زیادی داریم. والله العالم "

آیت الله سید محمد جواد غروی:سنگسار کردن زانی و زانیه را از احکام بنی اسرائیل می‌داند که خود بر دین موسی افزوده‌اند و ذکری از چنین حکمی در قرآن نیامده و در عمل قطعی پیامبر نیز وارد نشده‌است. همچنین از جمله دلائلی را که مثبت نفی رجم می داند آیه بیست و پنج سوره نساء است. ایشان با اشاره به این که صریح آیه بر آن دلالت دارد که عذاب کنیزان نصف عذاب زنان آزاد است می گویند اگر رجم در شریعت باشد در حالی که قابل نصف کردن نباشد واجب می آمد در کتاب حد دیگری برای کنیزان زانیه معین می گردید[۳۶].

سنگسار ثریا منوچهری[ویرایش]

نوشتار اصلی: ثریا منوچهری

در سال ۱۳۶۵ هجری شمسی (۱۹۸۶ میلادی)، ثریا منوچهری در روستایی در جنوب غربی ایران سنگسار می‌شود. فریدون صاحب‌جمع، ژورنالیست ایرانی تبار فرانسوی داستان این زن را در کتابی به نام سنگسار ثریا م[۳۷]، در سال ۱۹۹۴ به زبان‌انگلیسی و فرانسوی منتشر می کند.[۳۸][۳۹].در سال ۲۰۰۸ فیلمی به همین نام «سنگسار ثریا م» به کارگردانی سیروس نورسته بر اساس کتاب فریدون صاحب‌جمع، ساخته شد.[۴۰][۴۱]

پانویس[ویرایش]

  1. «سنگسار سه مرد در ایران» (رادیو زمانه)
  2. http://www.radiozamaneh.com/138815
  3. سوره نور، آیه ۲: الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَةٍ ۖ وَلَا تَأْخُذْكُمْ بِهِمَا رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۖ وَلْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
  4. Burton, John. «The Collection of the Qurʾān.» Encyclopaedia of the Qurʾān.
  5. Lowin, Shari. «Revision and Alteration.» Encyclopaedia of the Qurʾān.
  6. صحیح بخاری جلد ۸ کتاب ۸۲ شماره ۸۱۶
  7. صحیح مسلم، کتاب 17، حدیث 4194
  8. مسند احمد، ج ۱، ص ۴۰ و ۵۵
  9. السنن الدارمی، عبدالله بن بهرام الدارمی، ج ۲، ص ۱۷۹
  10. سنن ترمذی، ج ۲، ص ۴۴۲
  11. المحلی، ابن حزم، ج ۱۱، ص ۲۳۶
  12. سنن ابن ماجه جلد دوم صفحه 39 چاپ کراچی
  13. مسند امام احمد جلد 6 صفحه 269 چاپ بیروت
  14. Yasin Dutton, The origins of Islamic law: the Qurʼan, the Muwaṭṭaʼ and Madinan ʻAmal, p. 124, Routledge
  15. نهج البلاغه، سخنان علی بن ابی طالب، گرد آوری توسط سیدرضی، خطبه ۱۲۷
  16. Jonn Burton in The Cambridge history of Arabic literature:Religion, learning and science in the Abbasid period, Cambridge University Press, 1990, p.124
  17. صحیح مسلم، بخش ۶، کتاب ۱۷، شماره ۴۲۱۶
  18. صحیح بخاری، جلد۲، کتاب۲۳، شماره۴۱۳
  19. صحیح بخاری، جلد8، کتاب82، شماره804
  20. صحیح بخاری، جلد8، کتاب82، شماره803
  21. Men stoned to death for adultery, murder in Iran (سی‌ان‌ان)
  22. Iran executes two men by stoning (بی‌بی‌سی)
  23. Adulterers Stoned to Death in Iran (واشنگتن پست)
  24. Death By Stoning In Afghanistan
  25. afrol News: Sudan denounced for stoning and amputation sentences
  26. UAE: Further information on death by stoning/ flogging | Amnesty International
  27. BBC News | MIDDLE EAST | Iranian adulteress stoned to death
  28. گفتگوی شهروند با شادی صدر: در انتظار سنگسار!، ۳۰ تیرماه ۱۳۸۵
  29. Iran Newspaper
  30. Iran stays execution by stoning
  31. سنگسار یک مرد در ایران؛ بی‌بی‌سی فارسی
  32. «اجرای حکم سنگسار در مشهد». خبرنامه امیرکبیر. 
  33. «دادخواست حذف مجازات سنگسار از قوانین ایران». بی‌بی‌سی فارسی. 
  34. آيا مي‌توان به جاي «سنگسار» حكم ديگري به اجرا گذاشت؟
  35. آيا مي‌توان به جاي «سنگسار» حكم ديگري به اجرا گذاشت؟
  36. سید محمد جواد غروی، فقه استدلالی در مسائل خلافی، 1377، نشر اقبال، تهران، بخش پنجم:حدود و تعزیرات صفحه 667
  37. ISBN 1-55970-233-8
  38. Soraya M., Stoned to Death for Being an "Inconvenient Wife''
  39. سایت روزآنلاین
  40. http://www.cbn.com/entertainment/screen/goodwyn_Caviezel_SorayaM.aspx
  41. The Stoning of Soraya M. | Amplify

منابع[ویرایش]

  • رحمتی، شبنم. پس از اجرای حکم سنگسار در تاکستان سخنگوی قوه قضائیه در گفتگو با شرق اعلام کرد: تابع شرع و قانون هستیم. . روزنامه شرق سال چهارم، ش. ۹۰۳ (۲۰ تیر۸۶): ۱. 

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌گفتاورد مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به سنگسار در ویکی‌گفتاورد موجود است.