آریزونا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۴° شمالی ۱۱۲° غربی / ۳۴° شمالی ۱۱۲° غربی / 34; -112

ایالت آریزونا
پرچم آریزونا نشان رسمی ایالت آریزونا
پرچم نشان رسمی
لقب (ها): ایالت گرند کنیون (کنونی)
ایالت مس
شعار (ها): خداوند نعمت می‌دهد
(لاتین:Ditat Deus)
نقشه‌ی ایالات متحده آمریکا، آریزونا روی نقشه مشخص شده
زبان‌(های) رسمی انگلیسی ۷۲/۵۸%[۱]
اسپانیایی ۲۱/۵۷%[۱]
زبان ناواهویی ۱/۵۴%[۱]
پایتخت فینیکس
بزرگترین شهر فینیکس
با ۱٬۴۶۹٬۴۷۱ نفر جمعیت
بزرگترین منطقه‌ شهری منطقه‌ی شهری فینیکس
مساحت  ۶اُمین ایالت بزرگ آمریکا
 - مجموع ۲۹۵٬۲۳۴ کیلومتر مربع
 - عرض ۵۰۰ کیلومتر
 - طول ۶۴۵ کیلومتر
 - % آب‌ها ۰/۳۵%
 - عرض جغرافیایی ۳۱°  ۲۰′ شمالی تا ۳۷° شمالی
 - طول جغرافیایی ۱۰۹°  ۰۳′ غربی تا ۱۱۴°  ۴۹′ غربی
جمعیت  ۱۶اُمین ایالت پر جمعیت آمریکا
 - مجموع ۶٬۵۵۳٬۲۵۵ (براورد ۲۰۱۲)
 - تراکم جمعیت ۲۲ نفر در هر کیلومتر مربع
۳۳‌اُمین ایالت آمریکا از نظر تراکم جمعیت
 - میانگین درامد خانوار  ۴۶٬۷۰۹ دلار (۳۰‌اُمین ایالت در آمریکا)
پستی و بلندی‌ها  
 - بلندترین نقطه قله هامفریز[۲]
۳۸۵۲ متر
 - میانگین ارتفاع ۱۲۵۰ متر
 - پست‌ترین نقطه رودخانه کلرادو در مرز سونورا
۲۲> متر
پیوستن به ایالات متحده  ۱۴ فوریه ۱۹۱۲ (۲۴ بهمن ۱۲۹۰)
۴۸‌اُمین ایالت
فرماندار جان بریور (جمهوری‌خواه)
معاون فرماندار کن بنت (جمهوری‌خواه)
دستگاه قانون‌گذاری دستگاه قانون‌گذاری ایالت آریزونا
 - مجلس علیا مجلس سنای آریزونا
 - مجلس سفلا مجلس نمایندگان آریزونا
سناتورها جان مک‌کین (جمهوری‌خواه)
جون کایل (جمهوری‌خواه)
نمایندگان ۵ جمهوری‌خواه و ۳ دموکرات
منطقه زمانی
 - بیشتر مناطق ایالت کوهستان: ساعت هماهنگ جهانی ۷:۰۰- (تغییر ساعت تابستانی ندارد)
 - ناواهو کوهستان: ساعت هماهنگ جهانی ۷:۰۰- (استاندارد)/۶:۰۰- (تابستانی)

آریزونا (به انگلیسی: Arizona) یکی از ایالت‌های آمریکا است که در منطقه جنوب غرب آمریکا قرار دارد. این ایالت بخشی از منطقه غرب آمریکا و منطقه کوهستانی آمریکا نیز محسوب می شود. آریزونا ششمین ایالت بزرگ و شانزدهمین ایالت پرجمعیت آمریکاست. شهر فینیکس پایتخت و پرجمعیت‌ترین شهر آریزونا می باشد.

آریزونا چهل و هشتمین ایالت و آخرین بخش از سرزمین اصلی آمریکا است که به ایالات متحده پیوسته. آب و هوای بیابانی نیمه‌ی جنوبی آریزونا با تابستان‌های گرم و زمستان‌های معتدل برای آمریکایی‌ها شناخته شده است. نیمه‌ی شمالی آریزونا که بخشی از فلات مرتفع و بزرگ کلرادو را تشکیل می دهد، پوشیده از جنگل‌های کاج، صنوبر و دوگلاس فر می باشد. از دیگر ویژگی جغرافیایی این منطقه از آریزونا وجود کانیون‌های بزرگ و ژرف است. بخشی از "کوه‌های آتش فشانی سان فرانسیسکو" نیز در شمال آریزونا واقع شده است. این منطقه از آریزونا دارای آب و هوایی معتدل در سه فصل از سال و برف‌های سنگین در زمستان می باشد.

ایالت آریزونا با ایالت‌های نیومکزیکو، یوتا، نوادا، کالیفرنیا هم مرز است. این ایالت همچنین دارای ۶۲۶ کیلومتر مرز بین‌المللی با دو ایالت مکزیکی باخا کالیفرنیا و سونورا می باشد.

با فرض این که دریاچه‌های بزرگ وجود ندارند، آریزونا پرجمعیت‌ترین ایالت محصور در خشکی امریکا محسوب می شود. پارک ملی گرند کنیون از مشورترین زیست‌بوم‌های جهان در این ایالت قرار دارد. آریزونا همچنینی چندین جنگل و پارک ملی را در خود جای داده است. حدود یک چهارم وسعت آریزونا [۳] را زمین‌های دولتی تشکیل داده است که سرزمین برخی از قبایل سرخپوست مانند قبیله‌ی ناواهو، هوپی، توهونو اودهام، یوم، آپاچی، یاواپای و هوالاپای محسوب می شود.

نام[ویرایش]

باور عمومی بر این است که ریشه‌ی نام "آریزونا" به واژه‌ی قدیمی اسپانیایی آریزوناک بر می گردد و "آریزوناک" تلفظی از واژه‌ی آلی سوناک (واژه‌ای به زبان اودهامی) به معنای "بهار کوچک" است که در گذشته به منطقه‌ای در نزدیکی یک معدن نفره در مکزیک اطلاق می شده است.[۴][۵][۶][۷] برخی از پژوهشگران بر این باورند که "آریزونا" ریشه در عبارت اسپانیایی árida zona به معنای "منطقه خشک" دارد و برخی دیگر عبارت باسکی aritz ona را برای ریشه‌ی آریزونا پیشنهاد می کنند.(به معنای یک بلوط خوب)[۸][۹][۱۰]

جغرافیا[ویرایش]

غروب خورشید در پارک ملی ساگوارو در توسان.
نوشتار اصلی: جغرافیای آریزونا
همچنین فهرست شهرستان‌ها، جزیره‌ها، رودخانه‌ها، دریاچه‌ها، پارک‌های ایالتی, پارک‌های ملی، و جنگل‌های ملی آریزونا را ببینید.

آریزونا در جنوب غریب آمریکا قرار دارد و ششمین ایالت بزرگ آمریکاست. پانزده درصد از مساحت ۲۹۵۰۰۰ کیلومترمربعی این ایالت را اراضی شخصی تشکیل می دهد. آریزونا به خاطر داشتن چشم اندازهای بیابانی و انواع گیاهان خشک‌زی مانند کاکتوس شناخته شده است. آب و هوای آریزونا نیز از نکات قابل توجه این ایالت است. تابستان‌های داغ و زمستان‌های معتدل آبو هوای معمول آریزوناست.

همانند دیگر ایالت‌های جنوب غرب امریکا آریزونا افزون بر داشتن آب و هوای بیابانی دارای ویژگی‌های مکان‌نگاری فراوانی است. کوه‌ها و فلات در بیش از نیمی از ایالت یافت می شود. با اینکه آریزونا ایالتی خشک است اما جنگل‌ها ۲۷ درصد از مساحت ایالت را پوشانده‌اند که تقریبا با برابر با آلمان و فرانسه می باشد. بزرگترین مجموعه از جنگل‌های درخت "کاج پوندروسا" در آریزونا قرار دارد.

هوای آریزونا بدلیل قرار داشتن در مجاورت با صحرای موهاوی دارای آب و هوایی گرم و خشک است و دما در فصل تابستان به ۵۰ درجه سانتیگراد می‌رسد. در شمال این ایالت قبایل زیادی از سرخ‌پوستان آمریکایی سکونت دارند، از جمله قبیله ناواهو که در مجاورت گرند کنیون قرار دارند.

آبشار هاواسو در ایالت آریزونا متعلق به قبیلهٔ سرخ‌پوستان هاواسوپا است.

اقتصاد[ویرایش]

در سال ۲۰۰۷، این ایالت تولید ناخالص داخلی برابر با ۲۴۷٫۰۲۸ میلیارد دلار داشت، که تقریباً برابر تولید ناخالص داخلی کشور ایرلند (۲۵۸٫۵۷۴ میلیارد دلار) بود.[۱۱]

شرکت هواپیمایی یو اس ایرویز در این ایالت مستقر است.

شهرستان‌ها[ویرایش]

دانشگاه‌ها و پژوهش[ویرایش]

آریزونا محل استقرار دانشگاه ایالتی آریزونا است که یکی از بزرگ‌ترین دانشگاههای آمریکا از نظر تعداد دانشجو است. دانشگاه ایالتی آریزونا در شهر تمپی (یکی از مناطق مجاور فینیکس) واقع شده و بیش از پنجاه هزار دانشجو دارد.[۱۲]

سه رصدخانه فرد لارنس ویپل، رصدخانه بین‌المللی کوه گراهام (که دارای بزرگ‌ترین و قوی‌ترین تلسکوپ ساخته شده در جهان است)، و رصدخانه ملی کیت پیک در ایالت آریزونا قرار دارند.

دانشگاههای بزرگ ایالت عبارتند از:

پارک‌های مشهور[ویرایش]

مشاهیر[ویرایش]

از افراد مشهور این سرزمین می‌توان کوچیز، جرانیمو، استیو روچ، و سناتور جان مک کین را نام برد.

نگارخانه[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ آریزونا موجود است.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ 2005 American Community Survey. Retrieved from the data of the MLA, 2010-07-13
  2. Elevations and Distances in the United States. . U.S Geological Survey, 29 April 2005.  Retrieved on November 3, ‎2006.
  3. All about Arizona. sheppardsoftware.com. Retrieved 2010-09-21.
  4. Bright, William (2004). Native American Place Names of the United States. Norman: University of Oklahoma Press, pg. 47
  5. Kitt, E. O.; Pearce, T. M. (1952). "Arizona Place Name Records". Western Folklore 11 (4): 284–287. DOI:10.2307/1496233.  ویرایش
  6. Harper, Douglas. "Arizona". واژه‌نامه ریشه‌شناسی زبان انگلیسی برخط. Retrieved 2011-12-28. 
  7. McClintock, James (1916). Arizona, Prehistoric, Aboriginal, Pioneer, Modern: The Nation’s Youngest Commonwealth within a Land of Ancient Culture. Chicago: The S.J. Clarke Publishing Co.
  8. Thompson, Clay (2007-02-25). "A sorry state of affairs when views change". Arizona Republic. Archived from the original on 2007-08-01. Retrieved 2007-03-03. 
  9. Jim Turner. "How Arizona did NOT Get its Name". Arizona Historical Society. Archived from the original on 2007-08-01. Retrieved 2007-03-03. 
  10. Donald Garate, 2005, "Arizonac, a twentieth-century myth", Journal of Arizona History 46(2), pp. 161–184
  11. بر طبق آمار ۲۰۰۷ صندوق بین‌المللی پول که در جداول قیاس زیر ارائه گردیده‌اند:

    Wikipedia contributors, «Comparison between U.S. states and countries nominal GDP,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/wiki/Comparison_between_U.S._states_and_countries_nominal_GDP (accessed September 5, 2008).

  12. به مقاله این دانشگاه در ویکی‌پدیای انگلیسی مراجعه شود