نم‌سنج

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
یک نم‌سنج مویی.

نم‌سنج ابزاری برای اندازه‌گیری محتوای بخار آب موجود در جو است.

نموداری که در آن رطوبت نسبی و رطوبت مطلق و نقطهٔ شبنم به روش ترسیمی و با استفاده از قرائت دماسنج تر و خشک به دست می‌آید نمودار نم‌سنجی[۱] یا نمودار رطوبت‌سنجی نامیده می‌شود.

نم‌سنج انواع گوناگونی دارد ازجمله نم‌سنج‌های الکتریکی، پخشی، پیچشی، زغالی، مویی، مکانیکی، شیمیایی، جذبی، جذب تفاضلی، نقطه‌شبنمی، پوست‌روده‌ای، و لیمن-آلفا.

نم‌سنج جذب تفاضلی نم‌سنجی طیفی است که در آن حداقل از دو طولِ موج نزدیک به هم استفاده می‌شود. نم‌سنج لیمن ـ آلفا نم‌سنجی است که با جذب تابش به‌کمک بخار آب در خط لیمن ـ آلفا، یعنی خط گسیل اتمی هیدروژن در ۱۲۱/۵۶۷ نانومتر، کار می‌کند.


تاریخچه[ویرایش]

رطوبت سنج ها در طول تاریخ  با شکل های متفاوتی ساخته شده اند. چینی ها برای سنجش رطوبت از زغال چوب قرار گرفته در معرض رطوبت هوا و مقایسه وزن آن با نمونه خشک بهره می گرفتند. یکی از راههای استفاده از این خاصیت ساخت نواری آویزان متصل به زغال چوب و  مقایسه تاثیر وزن ناشی از رطوبت بر روی نوار آویزان است.[۲]

لئوناردو داوینچی دانشمند ایتالیایی نخستین رطوبت سنج را که شکلی ابتدایی داشت در سده ی پانزدهم میلادی ابداع نمود.در این مدل با استفاده از علم دوران باستان و تاثیر رطوبت بر وزن اجسام طراحی شده بود داوینچی با استفاده از دو گلوله پنبه ای خشک به وزن مساوی و قرار دادن یکی از پنبه ها در رطوبت و مقایسه وزن دو گلوله در ساختار دیده شده عکس میزان رطوبت را اندازه گیری می کرد[۳][۲]

فرانچسکو فولی هم در سال 1664 یک رطوبت سنج دیگر را ابداع نمود. رابرت هوک یکی از دانشمندان سده ی هفدهم هم عصر آیزاک نیوتون بود او توانست تعدادی ابزار هواشناسی نظیر فشار سنج و باد سنج را اختراع کند. رطوبت سنج اختراع شده توسط او نخستین نم سنج مکانیکی محسوب می شود  که از غلافک گیاه جو در اندازه گیری استفاده می شود که طبق رطوبت هوا حلقه دار و راست می شود.[۴]

سايکرومتر (حباب رطوبت سنج خشک و مرطوب)[ویرایش]

این رطوبت سنج که به نام سايکرومتر نیز معروف شده است دارای دو دماسنج (thermometer) جیوه ای است که یکی مرطوب و دیگری خشک است. آب موجود در دماسنج مرطوب تبخیر شده و گرما را جذب می کند. با این کار سطح آب ترمومتر پایین می آید. سپس با استفاده از جدول محاسباتی و اندازه گیری مقدار پایین آمدن آب رطوبت نسبیRH اندازه گیری می شود.

در سال 1820 شیمی دان و هواشناس بریتانیایی جان فردریک دانیل یک رطوبت سنج شبنمی اختراع نمود. این ابزار برای اندازه گیری دما در جایی که هوای مرطوب به نقطه ی اشباع می رسد استفاده ی همگانی یافت. برخی نم سنج ها با اندازه گیری تغییرات مقاومت الکتریکی کار می کنند. [۵]

انواع رطوبت سنج از نظر کاربرد[ویرایش]

رطوبت سنج محیطی خانگی و مصارف گلخانه ای[ویرایش]

امروزه با پیشرفت روز افزون تکنولوژی در منازل مسکونی و ادارات استفاده از تجهیزات کوچک و قابل حمل دماسنجی و سنجش رطوبت به دلیل کنترل کیفیت هوا امری متداول و ضروریست. کنترل رطوبت محیط های مختلف به دلیل جلوگیری از رشد قارچ ها و دیگر انگل ها و نیز خشکی بیش از حد محیط که سبب بروز برخی بیماری های مزمن می شود اصلی ترین دلیل استفاده از رطوبت سنج و ترمومتر ها در محیط های مختلف است

رطوبت سنج چوب  خاک و غلات  (Moisture Meter)[ویرایش]

رطوبت سنج های نفوذی نوع دیگری از تجهیزات هستند که دارای یک یا دو سوزن یا میخ هستند که برای سنجش میزان رطوبت موجود در اجسام جامد نظیر چوب گچ خاک  و خاک اره  و  غیره مورد استفاده قرار می گیرند این نوع رطوبت سنج ها بر پایه خواص الکتریکی جامدات که عمدتا مقاومت الکتریکی می باشد ساخته می شوند مدل دو پین این رطوبت سنج ها براساس خواص دی الکتریکی چوب گچ و دیگر جامدات کار میکند که عملکردی مشابه با الکترود ها دارند.[۶][۷]

پانویس[ویرایش]

  1. hygrometric chart
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «رطوبت سنج بر اساس کتاب Hamblyn, Richard (2010). The Invention of Clouds: How an Amateur Meteorologist Forged the Language of the».
  3. «Hygrometer».
  4. Hamblyn, Richard (2010). The Invention of Clouds: How an Amateur Meteorologist Forged the Language of the Skies. Pan Macmillan (published June 4, 2010). pp. 16–17. ISBN 978-0-330-39195-5.
  5. «ویکی پدیا انگلیسی».
  6. «رطوبت سنج».
  7. «رطوبت سنج ساده».

منابع[ویرایش]

  • مجموعهٔ واژه‌های مصوّب فرهنگستان زبان فارسی تا پایان سال ۱۳۸۹.
  • A History of the Thermometer ISBN 0-8018-7153-0 by W. E. Knowles Middleton, Johns Hopkins Press 1966
  • Hamblyn, Richard (2010). The Invention of Clouds: How an Amateur Meteorologist Forged the Language of the Skies. Pan Macmillan (published June 4, 2010). pp. 16–17. ISBN 978-0-330-39195-5.
  • Selin, Helaine (2008). Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures (2nd ed.). Springer (published April 16, 2008). p. 736. ISBN 978-1-4020-4559-2.