میدان نفتی مارون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
میدان نفتی مارون
میدان نفتی مارون در Iran واقع شده‌است
میدان نفتی مارون
محل میدان نفتی مارون
کشور ایران
منطقه استان خوزستان
مکان امیدیه
مختصات ۳۰°۵۱′۱۳″ شمالی ۴۹°۵۰′۱۹″ شرقی / ۳۰.۸۵۳۶۱° شمالی ۴۹.۸۳۸۶۱° شرقی / 30.85361; 49.83861مختصات: ۳۰°۵۱′۱۳″ شمالی ۴۹°۵۰′۱۹″ شرقی / ۳۰.۸۵۳۶۱° شمالی ۴۹.۸۳۸۶۱° شرقی / 30.85361; 49.83861
متصدی (ها) شرکت مناطق نفت‌خیز جنوب
شرکاء شرکت نفت و گاز مارون
تاریخچه میدان
اکتشاف ۱۳۴۲
شروع تولید ۱۳۴۵
تولید میدان
تولید کنونی نفت ۵۲۰٬۰۰۰ barrels per day (~۲٫۶×۱۰۷ t/a)
نفت قابل برداشت ۲۲٬۰۰۰ million barrels (~۳٫۰×۱۰۹ t)
گاز قابل برداشت ۴۶۲٬۰۰۰ میلیارد فوت مکعب (۱۳٬۱۰۰ میلیارد متر مکعب)
گاز قابل برداشت ۱۷۹٬۰۰۰ میلیارد فوت مکعب (۵٬۱۰۰ میلیارد متر مکعب)
سازندهای تولیدی آسماری
بنگستان
خامی

میدان نفتی مارون دومین میدان بزرگ نفتی ایران است، که در استان خوزستان، در شمال‌غربی شهرستان امیدیه و در فاصله ۴۰ کیلومتری از جنوب‌شرقی اهواز قرار دارد.[۱] حجم ذخیره درجای نفت خام این میدان، معادل ۲۲ میلیارد بشکه برآورد می‌شود، همچنین حجم گاز درجای میدان مارون، معادل ۴۶۲٫۱ تریلیون فوت مکعب می‌باشد. هم‌اکنون ظرفیت تولید نفت خام میدان مارون بطور متوسط معادل ۵۲۰ هزار بشکه در روز می‌باشد.[۲]

میدان مارون در سال ۱۳۴۲ (۱۹۶۳ میلادی) کشف شد و بهره‌برداری از آن، در سال ۱۳۴۵ آغاز گشت. این میدان از دو مخزن نفتی بنام‌های آسماری و بنگستان و یک مخزن گاز طبیعی بنام خامی تشکیل شده است.[۳] میدان نفتی مارون از میادین تحت مدیریت شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب است، که در محدوده عملیاتی شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مارون قرار دارد و عملیات استخراج آن بر عهده این شرکت می‌باشد.[۴]

تاریخچه[ویرایش]

مخزن آسماری میدان نفتی مارون، در سال ۱۳۴۲ توسط شرکت سهامی اکتشاف و استخراج نفت ایران کشف شد و تولید نفت از آن، در سال ۱۳۴۵ آغاز گردید. مخزن بنگستان میدان مارون، با حفاری اولین چاه، در سال ۱۳۴۷ توسط شرکت سهامی اکتشاف و استخراج نفت کشف شد و استخراج نفت از مخزن بنگستان مارون نیز، از سال ۱۳۵۲ آغاز گردید. مخزن خامی میدان مارون نیز، که یکی از عمیق‌ترین مخازن گازی جهان است، در سال ۱۳۸۵ توسط شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب کشف شد و تولید گاز طبیعی از این مخزن، در همان سال (۱۳۸۵) آغاز گشت.[۵]

مشخصات[ویرایش]

میدان نفتی مارون یکی از بزرگترین میدان‌های نفتی حوضه زاگرس است که در مجاورت میدان نفتی آغاجاری، میدان نفتی اهواز و میدان نفتی کوپال قرار گرفته است. این میدان با روند شمال غربی- جنوب شرقی در قسمت غربی تا مرکزی و روند شمال شرقی جنوب غربی در قسمت انتهای شرقی امتداد یافته و دارای ۶۵ کیلومتر طول و بطور متوسط ۷ کیلومتر عرض می‌باشد.[۶]

میدان نفتی مارون از سه مخزن آسماری، بنگستان و خامی تشکیل شده است، که مخازن آسماری و بنگستان آن نفتی و مخزن خامی، حاوی گاز طبیعی می‌باشد. مخزن آسماری میدان مارون که از نظر ویژگی‌های سنگ مخزن، بسیار پیچیده و ناهمگون می‌باشد، در سال ۱۹۶۳ میلادی کشف و از سال ۱۳۴۵ مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. همچنین مخزن بنگستان میدان مارون، با حفاری اولین چاه در سال ۱۳۴۷ کشف و بهره‌بردای از آن، از سال ۱۳۵۲ آغاز گردید. طول این میدان ۶۷ کیلومتر و عرض آن ۷ کیلومتر است و در حد فاصل کیلومتر ۳۰ تا ۱۱۰ جنوب‌شرقی شهر اهواز مستقر می‌باشد.

مخازن[ویرایش]

مخزن آسماری[ویرایش]

مخزن آسماری میدان نفتی مارون یکی از مخازن بسیار بزرگ ایران در فاصله ۴۵ کیلومتری جنوب شرقی شهرستان اهواز واقع و دارای ۶۵ کیلومتر طول و ۷ کیلومتر عرض می‌باشد. این مخزن نفتی به عنوان مخزن اصلی و عمده تحت اختیار شرکت می‌باشد. حفاری اولین چاه در سال ۱۳۴۲ و بهره‌برداری از آن در سال ۱۳۴۵ آغاز و به تدریج تحت تولید افزایش یافت و در سال ۱۳۱۵ از مرز یک میلیون بشکه در روز فراتر رفت. تاکنون تعداد ۳۵۳ حلقه چاه در این مخزن، حفاری و از مجموع ۲۰۰ حلقه چاه فعال، روزانه حدود ۴۱۷ هزار بشکه نفت تولید می‌شود. (در حدود ۵۰ حلقه چاه از کل چاه‌های حفاری شده در این مخزن، در محدوده عملیاتی مارون-۲ متعلق به شرکت بهره‌برداری نفت و گاز آغاجاری می‌باشد) به منظور تثبیت فشار مخزن و جلوگیری از هرز رفت نفت و در نهایت افزایش برداشت نهایی، روزانه حدود ۹۵۰ میلیون فوت مکعب گاز از طریق ایستگاه تزریق گاز مارون به این مخزن تزریق می‌گردد.

مخزن بنگستان[ویرایش]

مخزن بنگستان میدان نفتی مارون در فاصله ۴۵ کیلومتری جنوب‌شرقی اهواز واقع شده است. مخزن بنگستان مارون، دارای ۶۳ کیلومتر طول و ۵ کیلومتر عرض می‌باشد. چاه شماره۱ مخزن بنگستان میدان مارون در سال ۱۳۴۷ حفاری شد و بهره‌برداری از این مخزن، از سال ۱۳۵۲ آغاز گردید. تاکنون ۱۷ حلقه چاه نفت در مخزن بنگستان میدان نفتی مارون حفاری شده است و ظرفیت تولید نفت خام این مخزن بطور متوسط معادل ۱۸٫۵۰۰ بشکه در روز برآورد می‌شود.

مخزن خامی[ویرایش]

مخزن خامی میدان نفتی مارون، در ۶۰ کیلومتری جنوب شرقی اهواز واقع شده است، که یکی از پُر فشارترین مخازن گازی ایران و از عمیق‌ترین مخازن گازی جهان بشمار می‌آید. در سال ۱۳۸۵ نخستین حلقه چاه بر روی این مخزن، که فشار آن حدود ۱۵ هزار پوند بر اینچ مربع (پام) با حرارت بالای ۳۰۰ درجه فارنهایت و فشار جریانی ۶ هزار پام بود، حفاری و در مدار تولید قرار گرفت. تاکنون ۵ حلقه چاه در این مخزن حفاری شده، که از ۳ حلقه چاه فعال آن، تولید صورت می‌گیرد. حجم گاز درجای مخزن گازی خامی میدان مارون، معادل ۴۶۲٫۱ تریلیون فوت مکعب و ذخیره قابل برداشت آن معادل ۱۷۹٫۱ تریلیون فوت مکعب برآورد می‌شود.

تولید نفت[ویرایش]

در زمان دولت هشتم ایران، قراردادی ۵۰ میلیون دلاری با شرکت اورینتال کیش امضا شد که ۳۰ درصد از سهام آن را شرکت هالیبرتون در اختیار داشت. این قرارداد به منظور حفاری و تکمیل چاه‌های نفت میدان مارون صورت گرفت. این قرارداد در سال ۱۳۸۵ و با فشار دولت فدرال آمریکا لغو شد.[۷]

تولید نفت از مخزن آسماری مارون، براساس تزریق روزانه ۹۵۰ میلیون فوت مکعب گاز، در کلاهک گازی مخزن، به میزان ۴۴۰ هزار بشکه در روز برنامه‌ریزی شده است، که در حال حاضر با فعال بودن ۱۸۰ حلقه چاه تولیدی، ظرفیت تولید روزانه این مخزن در حدود ۴۲۶ هزار بشکه می‌باشد. همچنین نرخ تولید نفت از مخزن بنگستان مارون، با استفاده از ۱۵ حلقه چاه تولیدی فعال، در حدود ۲۱ هزار بشکه در روز است.

حوادث[ویرایش]

در روز چهارشنبه ۲ دی ماه سال ۱۳۸۸، چاه شماره ۱۰۴ میدان مارون واقع در ۱۱ کیلومتری پل خلف آباد، واقع در شهرستان رامشیر در ۸۰ کیلومتری جنوب اهواز، بر اثر شکستن لوله جداری و آستری به دلیل فرسودگی دچار آسیب شد و سیال درون چاه از دیواره چاه نشت کرده و به سطح زمین رسید.[۸] در پی این حادثه آلودگی نفتی وارد رودخانه جراحی شد که آب ۳ شهر از آن تأمین می‌شود. همچنین آلودگی نفتی به دشت شادگان که محل حیات گونه‌های نادر حیوانی و گیاهی است، نیز سرایت کرد.[۹] به دلیل نشت نفت و گاز در سطح زمین، میدان نفتی مارون آتش زده شد، تا از آلودگی‌های زیست‌محیطی و مسمومیت مردم منطقه جلوگیری شود.[۱۰]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]