دولومیت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
دولومیت
Dolomite Luzenac.jpg
دولومیت (سفید) بر روی طلق
عمومی
رده Carbonate minerals
فرمول
(repeating unit)
CaMg(CO3)2
طبقه‌بندی استرونز 5.AB.۱۰
دستگاه بلوری دستگاه بلوری هگزاگونال
Crystal class تری‌گونال (۳)
H-M symbol: (۳)
گروه فضایی R۳
Unit cell a = 4.8012(1), c = ۱۶٫۰۰۲ [Å]; Z = ۳
شناسایی
رنگ سفید، خاکستری تا صورتی
رَخ Perfect on {10۱1}، رخ تری‌گونال
Tenacity شکننده
مقیاس موس hardness ۳٫۵ تا ۴
Streak سفید
چگالی نسبی ۲٫۸۴–۲٫۸۶
ویژگی‌های نوری تک‌محوری (-)
ضریب شکست nω = ۱٫۶۷۹–۱٫۶۸۱ nε = ۱٫۵۰۰
دوشکستی δ = ۰٫۱۷۹–۰٫۱۸۱
انحلال‌پذیری انحلال‌پذیری ضعیف در محلول رقیق هیدروکلریک اسید
ارجاعات [۱][۲][۳][۴][۵]

ماده معدنی دولومیت با فرمول شیمیایی CaMg(CO۳)۲ در سه جهت رخ کامل دارد. اکثر دولومیت‌ها به رنگ‌های خاکستری مایل به کرم و سفید مایل به خاکستری یافت می‌شوند ولی برخی با رنگ‌های دیگری مانند سفید، زرد، سبز و سیاه هم دیده شده‌اند. این کانی دارای وزن مخصوص ۶/۲ گرم بر سانتیمتر مکعب، سختی آن ۴–۵/۳ و دارای جلای شیشه‌ای یا مرواریدی می‌باشد. عناصر تشکیل‌دهنده دولومیت عمدتاً اکسید منیزیم (MgO)و آهک (CaO) می‌باشد ولی ممکن است عناصر دیگری چون اکسیدهای آهن، سدیم و پتاسیم نیز در ساختمان آنها یافت شود. این کانی حاوی ۴/۳۰٪ (CaO)، ۹۲/۲۱ ٪ ،(MgO) و ۷/۴۷٪ (CO۲) می‌باشد. دولومیت به صورت لایه‌های عظیم با ضخامت‌های چند ده فوتی یافت می‌شود. آن‌ها حدود ۱۵٪ پوسته زمین را می‌سازند و به مقدار زیاد در تمام نقاط دنیا یافت شده‌اند و به عنوان یکی از اجزاء رایج سنگ‌های رسوبی شناخته می‌شوند. سنگ‌های حاوی دولومیت را با همان نام دولومیت یا سنگ آهک دولومیتی می‌شناسند. کانی‌های کربناته شامل کلسیت، آراگونیت، دولومیت می‌باشد. شاید هیچ ماده معدنی دیگری، مصارفی را که سنگ آهک و دولومیت دارند، نداشته باشد. سنگهای کربناته به خاطر خواص فیزیکی خود پایه‌های اساسی صنعت مصالح ساختمانی را تشکیل می‌دهند و از بدو تمدن بشری مورد استفاده بوده و در حال حاضر نیز مصارف این سنگها رو به افزایش است. سنگ‌های کربناته ۵۰٪ مخازن نفت و گاز دنیا و۹۵٪ مخازن نفت و گاز ایران را شامل می‌شوند. رسوبات کربناته از کلسیت (کم یا پرمنیزیم) یا آراگونیت و مقداری نیز دولومیت، پیریت و کوارتز، تشکیل شده‌اند.

  • کلسیت:

کلسیت کم منیزیم دارای کمتر از ۴٪ مول MgCO۳ و کلسیت پرمنیزیم دارای بیش از ۴٪ مول MgCO۳ ¬(۱۹–۱۱٪ درصد مول) می‌باشند.

  • آراگونیت:

آراگونیت منیزیم کمی دارد و به جای آن استرانسیوم می‌تواند جانشین شود. از لحاظ پایداری کلسیت کم منیزیم پایدارتر از کلسیت پرمنیزیم و کلسیت پرمنیزیم پایدارتر از آراگونیت می‌باشد.

نوشتارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Deer, W. A. , R. A. Howie and J. Zussman (1966) An Introduction to the Rock Forming Minerals, Longman, pp. 489–493. ISBN 0-582-44210-9.
  2. Dolomite Archived 2008-04-09 at the Wayback Machine.. Handbook of Mineralogy. (PDF). Retrieved on 2011-10-10.
  3. Dolomite Archived 2005-08-27 at the Wayback Machine.. Webmineral. Retrieved on 2011-10-10.
  4. Dolomite Archived 2015-11-18 at the Wayback Machine.. Mindat.org. Retrieved on 2011-10-10.
  5. Krauskopf, Konrad Bates; Bird, Dennis K. (1995). Introduction to geochemistry (3rd ed.). Newyork: McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-035820-1. Archived from the original on 2017-02-26.