میدان نفتی مسجد سلیمان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
میدان نفتی مسجد سلیمان
میدان نفتی مسجد سلیمان در ایران قرار گرفته‌است
میدان نفتی مسجد سلیمان
محل میدان نفتی مسجد سلیمان
کشورایران
منطقهاستان خوزستان
مکانمسجدسلیمان
خشکی/دریاییخشکی
مختصات۳۱°۵۶′۱۱″ شمالی ۴۹°۱۸′۱۴″ شرقی / ۳۱٫۹۳۶۳۹°شمالی ۴۹٫۳۰۳۸۹°شرقی / 31.93639; 49.30389
متصدی (ها)شرکت مناطق نفت‌خیز جنوب
پیمانکار(ان)شرکت نفت و گاز مسجدسلیمان
تاریخچه میدان
اکتشاف۱۲۸۷
سال اوج تولید۱۳۱۲
تولید میدان
تولید کنونی نفت۵٬۰۰۰ بشکه در روز (~۲٫۵×۱۰۵ t/a)
اوج تولید
(نفت)
۱۱۲٬۰۰۰ بشکه در روز (~۵٫۵۸×۱۰۶ t/a)
نفت درجای برآورد شده۶٬۰۰۰ میلیون بشکه (~۸٫۲×۱۰۸ t)
سازندهای تولیدیآسماری
ژوراسیک
فوران یکی از چاه‌های نفت در میدان مسجدسلیمان، در خلال عملیات حفاری، توسط شرکت نفت ایران و انگلیس

میدان نفتی مسجد سلیمان از میدان‌های نفتی ایران است، که در شهرستان مسجدسلیمان، در استان خوزستان قرار دارد. این میدان در سال ۱۳۰۶ کشف شد و به عنوان اولین و قدیمی‌ترین میدان نفتی در خاورمیانه شناخته می‌شود.[۱] میزان نفت درجای میدان مسجدسلیمان بیش از ۶ میلیارد بشکه نفت خام برآورد می‌شود. هم‌اکنون ظرفیت تولید نفت خام این میدان به‌طور متوسط، معادل ۵ هزار بشکه در روز است. میدان نفتی مسجدسلیمان از میادین تحت مدیریت شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب است، که عملیات تولید نفت در آن، توسط شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مسجدسلیمان انجام می‌شود. تاکنون ۳۱۷ حلقه چاه در این میدان نفتی حفاری شده که ۲۸۵ حلقه چاه از این تعداد در مخزن آسماری تکمیل شده‌است. حداکثر تولید نفت از مخزن آسماری میدان مسجدسلیمان در سال ۱۳۱۲ به میزان ۱۱۲ هزار بشکه در روز بود. از سال ۱۹۰۸ تا سال ۱۹۲۸ میلادی، تمام نفت تولیدی ایران از میدان نفتی مسجدسلیمان استخراج می‌گردید.[۲]

پیشینه[ویرایش]

در تاریخ ۲۸ ماه مه سال ۱۹۰۱ میلادی، در زمان سلطنت مظفرالدین شاه قاجار، ویلیام ناکس دارسی، تاجر بزرگ طلا در انگلستان امتیاز کشف نفت ایران را از آن خود کرد و برای این منظور جورج برنارد رینولدز را که تجربیاتی در زمینه حفاری نفت در مناطق نفت خیز سوماترا را داشت، برای اکتشاف و استخراج نفت به استخدام خود درآورد. رینولدز در پایان سال ۱۹۰۲ میلادی عملیات حفاری اولین چاه در چاه سرخ واقع در قصر شیرین و همچنین شاردین در رامهرمز را آغاز کرد و همزمان مقدمات حفاری در منطقه نفتون مسجدسلیمان را مهیا ساخت. پس از دو سال حفاری در شاردین گروه رینولدز به این نتیجه رسیدند که در این نقطه نمی‌توانند به نفت برسند. سرمایه شرکت که از انگلیس تأمین شده بود تا در ایران به نفت دست یابد، به علت طولانی شدن دوره عملیات حفاری، به پایان می‌رسید و سرمایه‌گذار اصلی؛ ویلیام ناکس دارسی که از اکتشاف نفت در این منطقه، قطع امید کرده بود، طی تلگرافی از رینولدز خواست تا عملیات حفاری را تعطیل کند. اما علائم موجود و وجود آتشگاه و نیز حوضچه‌ای که خود به خود قیر از آن می‌جوشید و یادداشت‌های مورخین و باستان‌شناسان که تصریح کرده بودند در ناحیه نفتون، نفت فراوان به دست می‌آید، رینولدز را که از مدتی پیش در آنجا به کار طاقت‌فرسای عملیات حفاری مشغول بود، امیدوار کرد و به همین علت وسائل و تجهیزات را به منطقه نفتون در مسجد سلیمان کنونی منتقل نمود و در پایان ماه ژانویه سال ۱۹۰۸ میلادی، عملیات حفاری چاه شماره یک در مخزن آسماری این میدان آغاز شد.

در ساعت چهار صبح روز پنجم خرداد ماه ۱۲۸۷ برابر با ۲۶ مه ۱۹۰۸ میلادی، مته حفاری از ضخامت زمینی به قطر ۳۰۰ متر عبور کرد و آخرین ضربه خود را به صخره عظیمی که روی مخزن نفتی قرار داشت، فرود آورد، در نتیجه در عمق ۱۱۸۰ پا (۳۶۰ متری) نفت با فشار زیادی تا ۵۰ پا (۱۵ متر) بالاتر از نوک دکل حفاری فوران کرد. این اتفاق، که نخستین اکتشاف نفت در خاورمیانه به‌شمار می‌رفت، حیات اقتصادی و اجتماعی ایران را به کلی دگرگون کرد. از چاه شماره یک، روزانه ۳۶۰۰۰ لیتر (معادل ۸۰۰۰ گالن) نفت استخراج می‌شد. در طول دهه‌های بعدی در این میدان بالغ بر ۳۰۰ چاه نفت، در راستای بهره‌برداری از مخازن آن، در این میدان، حفاری و تکمیل شد.

منابع[ویرایش]

  1. «میدان مسجد سلیمان هنوز دارای ذخایر ۵ میلیارد بشکه‌ای نفت است». شرکت ملی نفت ایران.
  2. تاریخچه اکتشاف نفت در ایران، پایگاه رشد

پیوند به بیرون[ویرایش]