فیال

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فیال
village
فیال در ایران قرار گرفته‌است
فیال
فیال
مختصات: ۳۳°۵۳′۴۸″ شمالی ۴۸°۴۲′۳۷″ شرقی / ۳۳.۸۹۶۶۷°شمالی ۴۸.۷۱۰۲۸°شرقی / 33.89667; 48.71028مختصات: ۳۳°۵۳′۴۸″ شمالی ۴۸°۴۲′۳۷″ شرقی / ۳۳.۸۹۶۶۷°شمالی ۴۸.۷۱۰۲۸°شرقی / 33.89667; 48.71028
فهرست کشورهای مستقل  ایران
استان‌های ایران استان لرستان
شهرستان‌های ایران شهرستان بروجرد
بخش (تقسیمات کشوری) بخش مرکزی شهرستان بروجرد
تقسیمات کشوری در ایران دهستان همت‌آباد
جمعیت (۲۰۰۶)
 • جمعیت ۲٬۴۶۰
منطقهٔ زمانی ساعت رسمی ایران (یوتی‌سی +۳:۳۰)
 • تابستان (DST) ساعت رسمی ایران (یوتی‌سی +۴:۳۰)

فیال روستایی بزرگ در شهرستان بروجرد در غرب ایران است. این روستا در ۳ کیلومتری غرب شهر بروجرد قرار گرفته است.

جمعیت[ویرایش]

روستای فیال بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ دارای ۶۰۷ خانوار و ۲۴۶۰ نفر جمعیت است که از این لحاظ سومین روستای پرجمعیت دهستان همت‌آباد بروجرد است.[۱]

جغرافیای روستای فیال[ویرایش]

این روستا در دامنه کوههای زاگرس قرار گرفته است، در بلندی و ۳ کیلومتری غرب شهر بروجرد است.[۲] فیال جنوبی‌ترین بخش گل دشت (بروجرد) را تشکیل می‌دهد.[۳] روستای فیال در کناره دشت سیلاخور قرار گرفته و زمینهای کشاورزی وسیع و باغهای میوه فراوان دارد. این روستا در پای تپه‌هایی بسیار بلند در دامنه کوه میش پرور قرار گرفته است و آب و هوای معتدل کوهستانی دارد. کار مردمانش کشاورزی و دامپروری است.[نیازمند منبع] محصول عمده فیال غله، چغندر و باقلا و باغات سیب و هلو و ... است.[۴] از کنار تپه چغا در بروجرد جاده‌ای مستقیماً به سمت فیال می‌رود، که در این مسیر میدان فدک - دریاچه فدک - باغ فدک[۵]- رادیو بروجرد - پل - میدان کوهنورد- سازمان آب - پل - نظام آباد و بعد از آن پل کوچک روستای فیال است. در ورودی روستا گلزار شهدای فیال (قبرستان) قرار دارد. در غرب روستای فیال خرابه‌هایی وجود دارد که مربوط به شهر باستانی گوراب یا فیال اولیه می‌باشد که زادگاه آرش کمان‌گیر می‌باشد. این منطقه در بین اهالی کنونی به شهر خرابه معروف است.

معنای فیال[ویرایش]

فیال در لغت به معنای سرزمینی است که برای نخستین بار در آن کشت شود.[۶] به دلیل همین نام، برخی معتقدند ممکن است نخستین بار سکونت در ناحیه بروجرد از این منطقه آغاز شده باشد.

  • همچنین «فیال» زمینی را گویند که بار اول آن را زراعت کرده باشند. (برهان). زمینی که اول بار بکارند.(اسدی). مؤلف نویسند: غلط است و معنی «ابتکار» دارد و در شعر بوشکور که شاهد اسدی است «از فیال» یعنی «ابتکاراً واز روی ابتکار». در حاشیهٔ فرهنگ اسدی نسخهٔ نخجوانی نوشته شده: بزبان به لخیان نخست بود و از فیال یعنی از اول، از نخست.[۷] مانند شعر زیر از ابوشکور بلخی:
مر این داستان کش بگفت از فیال ابر سی‌صد و سی و سه بود سال
  • معنای دیگر فیال یعنی تیری که پیکان آن دو شاخ باشد.[۸]

تاریخچه[ویرایش]

روستای فیال زادگاه آرش کمانگیر است.[۹] آرش کمانگیر قهرمان بزرگ ایرانی در روستای فیال بروجرد متولد شده است. در بالای این روستا خرابه‌هایی وجود دارد که به شهر باستانی گوراب یا فیال اولیه مشهور می‌باشد و تاریخ نویسان این مکان را زادگاه آرش کمانگیر می دانند. تندیسی از آرش کمانگیر بر روی تپه چغای بروجرد در نزدیکی روستای فیال نصب شده است.[۱۰][۱۱] (در بالای روستای فیال خرابه‌هایی وجود دارد که مربوط به شهر باستانی گوراب یا فیال اولیه می‌باشد که زاد گاه آرش کمان گیر می‌باشد. این منطقه در بین اهالی کنونی به شهر خرابه معروف است) نویسندهٔ کتاب آرش کمانگیر، آرش را بروگردی نوشته است. او نیز از اوستا نامهٔ زرتشت گرفته است و می‌گویند در آثار الباقه بیرونی نیز آرش را بروگردی نوشته‌اند. محققان فرنگ ویس و رامین عاشق و معشوق افسانه‌ای ایران باستان را از مردم شهر گوراب که در جنوب فیال ویروگرد می‌باشد دانسته‌اند. ویرو ازشاهزادگان اشکانی بوده که در حدود نهاوند حکومت داشته است و در بنای بروجرد سهیم بوده است و قصه ویس ورامین در روزگار اشکانیان اتفاق افتاده است.[۱۲] گودرز نیز در سال ۹۱ پ. م از فرمان مهرداد دوم سرپیچی می‌کند و خود را شاه ایران می‌خواند. جالب است که رامین بر پایهٔ «ویس و رامین» در مناطق غربی ایران قرار می‌گیرد و گودرز نیز در مناطق غربی ایران بوده‌است.[۱۳] فیال در لغت به معنای سرزمینی است که برای نخستین بار در آن کشت شود. به دلیل همین نام، برخی معتقدند ممکن است نخستین بار سکونت در ناحیه بروجرد از این منطقه آغاز شده باشد.

گوراب که در بین اهالی به شهر خرابه معروب است جای است که بروجرد در آنجا به وجود آمده است و در زلزله بزرگی که موجب ویرانی آنجا گردید باعث شد مردم از گوراب به پایین‌تر یعنی فیال و شهر بروجرد که در سه کیلومتری فیال است نقل مکان کنند (گوراب شهری باستانی در حوالی بروجرد بالای فیال بوده است.)نامهای قدیم بروجرد: ویروگرد- وروگرد - ورویرد[۱۴] و... بوده است. و بزرگترین زمین لرزه ثبت شده (زمین لرزه ۷٫۴ ریشتری در ساعت ۶:۱۸ بامداد سوم بهمن ماه سال ۱۲۸۷ زلزله‌ای با بزرگی ۷٫۴ در مقیاس امواج سطحی (Ms) استان لرستان را لرزاند این زمین لرزه که مرکز آن در منطقه سیلاخور در ۹ کیلومتری شهرستان درود قرار داشت، موجب ویرانی و آسیب ۱۲۸ روستا و کشته شدن حدود ۶ تا ۸ هزار نفر از هموطنانمان شد.)[۱۵]

گردشگری[ویرایش]

فیال جنوبی‌ترین بخش گل دشت (بروجرد) را تشکیل می‌دهد.[۳] و جز مناطق گردشگری شهر بروجرد است.

در ۵۰۰ متری و پایین روستای فیال منطقه گردشی نظام آباد است و رودخانه گلرود از میان نظام آباد می‌گذرد، در بالای روستای فیال مجتمع تفریحی اردوگاه شهدای فیال یا تفرجگاه دانش آموزی فیال قرار دارد که بیشتر مواقع میزبان دانش آموزان، کوهنوردان و... است.[۱۶][۱۷]

آب و هوا[ویرایش]

فیال دارای آب و هوای سرد کوهستانی با زمستانهای پر برف و سرد و تابستانهای معتدل است. تعداد روزهای یخبندان در برخی از نقاط این ناحیه به بیش از ۷۰ روز می‌رسد. بیشترین درجه حرارت در تابستان‌ها ۳۸ درجه و کم‌ترین آن در زمستان ۱۸ درجه زیر صفر برآورد شده‌است. میزان باران سالیانه روستای فیال حدود ۵۲۰ میلی‌متر است که بیشتر در فصل بهار انجام می‌گیرد و میانگین دمای سالانه ۱۴/۹ است. در زمستان بارشها بیشتر به صورت برف است.[۱۸][نیازمند منبع]

زبان و تبارشناسی[ویرایش]

مردم آن بیشتر با گویش بروجردی[۹] و گویش لری و لکی [۱۹] صحبت می‌کنند.

  • کد ارتباطی این روستا 06642653 است.[۹]

پانویس[ویرایش]

  1. http://www.amar.org.ir/Default.aspx?tabid=549&agentType=View&PropertyID=1483
  2. http://www.behrah.com/map.php?pn=لرستان&cn=بروجرد
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ http://www.rastakseir.com/Place.aspx?ID=151
  4. فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۶
  5. http://old.akharinnews.com/last-news/itemlist/tag/شهر%20بروجرد.html
  6. لغت نامه دهخدا
  7. http://www.vajehyab.com/dehkhoda/فیال
  8. http://www.vajehyab.com/?q=فیال
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ http://www.takbook.com/wiki/فیال/
  10. http://www.negarkhaneh.ir/~mahnazphoto/PicDetail-39686/
  11. http://lorestan.isna.ir/Default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=37533
  12. حزین بروجردی، حسین. تذکره حسین حزین یا دورنمایی از شهرستان بروجرد. مجمع متوسلین به آل محمد
  13. لغت نامه دهخدا:نوشته علی اکبر دهخدا - فرهنگ فارسی معین:نوشته دکتر معین و دکتر سید جعفر شهیدی بروجردی - دورنمایی از شهرستان بروجرد:نوشته حزین بروجردی - خلاصه ویس و رامین:نوشته اسماعیل حاکمی - ویس و رامین، نوشته فخرالدین اسعد گرگانی با مقدمه و تصحیح و تحشیهٔ محمد روشن با دو گفتار از صادق هدایت و مینورسکی - تاریخ مردم ایران: نوشته دکتر عبدالحسین زرین کوب بروجردی صفحه ۵۲۰ و ۵۲۷ - فرهنگ جغرافیایی ایران جلد ۶
  14. http://www.virugerd.ir/index.html
  15. http://www.iiees.ac.ir/
  16. http://www.irna.ir/fa/News/2000745574/سایر_رشته_ها/یکهزارو_500نفر_از_کوهنوردان_کشور_به_قلل_مرتفع_بروجرد_صعود_کردند
  17. http://www3.birjand.irna.ir/fa/NewsPrint.aspx?ID=283390
  18. http://www.havairan.com/weather/Luristan/Feyāl
  19. http://www.virugerd.ir/lan/language.htm

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]