طرود

طرود
روستا
کوه‌های جادهٔ شاهرود به طرود
طرود
مختصات: ۳۵°۲۵′۴۰″ شمالی ۵۵°۰۰′۵۵″ شرقی
فهرست کشورهای مستقل	ایران
استان‌های ایران	استان سمنان
شهرستان‌های ایران	شهرستان شاهرود
بخش (تقسیمات کشوری)	بخش مرکزی شهرستان شاهرود
دهستان	دهستان طرود
جمعیت  (۱۳۸۵)
• کل	۱۹۰۱
منطقهٔ زمانی	یوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)

طُرود یکی از روستاهای شهرستان شاهرود در استان سمنان ایران است. این روستای بیابانی مرکز دهستان طرود (بخش مرکزی شهرستان شاهرود) است و در دشت کویر جای دارد. بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت این روستا ۱۹۰۱ نفر (۴۱۰ خانوار) بوده است.

طرود، روستایی کویری در ۱۳۰ کیلومتری جنوب شاهرود، با وجود آب‌وهوای بسیار گرم و خشک، به‌دلیل پیشینه تاریخی، کشاورزی سنتی، نخلستان‌های خرما، باغ‌های انار و انجیر، و نیز احیای شترداری، به یکی از روستاهای هدف گردشگری استان سمنان تبدیل شده است. این ناحیه که روزگاری مسیر عبور کاروان‌ها بوده، پس از زلزله ویرانگر سال ۱۳۳۲ در محل کنونی بازسازی شد و امروز اقتصاد آن بر کشاورزی، دامداری، شترداری و قالیبافی استوار است. خرمای مضافتی طرود و سیر مرغوب آن شهرت منطقه‌ای دارد و ایجاد نخستین بانک ژن و ایستگاه اصلاح نژاد شتر در شمال‌شرق کشور، جایگاه ویژه‌ای به این روستا در حوزه پرورش شتر بخشیده است.

طرود از نظر منابع معدنی نیز غنی است و راه‌اندازی معادن پتاس موجب بازگشت مهاجرت و رونق اشتغال شده است. طی سال‌های اخیر با اجرای پروژه‌هایی مانند تأمین آب آشامیدنی، بهسازی جاده، توسعه خدمات درمانی و آموزشی و بیمه قالی‌بافان، شرایط زندگی بهبود یافته است. این روستا اکنون علاوه بر ظرفیت‌های اقتصادی، به‌واسطه جاذبه‌هایی چون کویر اطراف، مسابقات شترسواری، سکونتگاه قدیمی و زیارتگاه‌های امام‌زاده پیرمردان، نورالله و شاه اولیا، مقصدی روبه‌رشد برای گردشگری در شرق ایران به‌شمار می‌رود.

بسیاری از مردم این روستا به مرور زمان به محله طرودی‌ها در شهرهای شاهرود و گرگان مهاجرت کرده‌اند.

پیشینه

در کتب قدیمی از طرود به عنوان بندرگاه یاد می‌شده و در مسیر اصلی جاده ابریشم قرار داشته که به خور و جندق منتهی می‌شود. آنچه که از قدمت طرود به یاد مانده این است: که طرود در حال حاضر به عنوان طرود چهارم می‌باشد و سه طرود قبل از آن به علت وجود گسل بر روی خط زلزله بر اثر زمین‌لرزه از بین رفته‌اند که آثارشان هنوز باقی است.

طرود در حاشیه کویر مرکزی ایران از طریق محور شاهرود–طرود به طول حدود ۱۳۰ کیلومتر از شمال و با جاده طرود–معلمان–جندق به مرکز ایران متصل می‌شود. در گذشته، مسیر اصلی و کم‌خطرتر کاروان‌ها برای عبور از کویر، راه جندق به حسینیان بود و کاروان‌هایی که راهی شاهرود بودند در میانه راه به‌سوی بیدستان منحرف می‌شدند؛ مسیر طرود–عروسان به‌علت گستره زمین‌های سست کویری در هنگام بارندگی کمتر استفاده می‌شد. بارش باعث سست شدن خاک و فرورفتن شترهای باربر می‌شد و به همین دلیل کاروان‌ها در آستانه کویر اتراق می‌کردند و در هوای مساعد، عمدتاً در شب و در نیمه دوم سال، از چاهی به چاه دیگر روزانه حدود ۳۰ تا ۶۰ کیلومتر می‌پیمودند؛ عبور از کویر نمک سریع‌تر بوده و معمولاً دو روز و دو شب طول می‌کشیده، به‌شرط آن‌که باران نبارد. نام طرود و مسیرهای کاروانی آن در سفرنامه‌هایی چون نوشته‌های سون هدین سوئدی و آلفونس گابریل اتریشی ثبت شده است؛ هدین در سومین سفر خود به ایران در سال ۱۹۰۵ میلادی با کاروانی کوچک مسیر جندق–بیدستان–طرود و سپس طرود–عروسان را برای تجربه مستقیم کویر پیمود.

زمین‌لرزه

زلزلهٔ ۲۳ بهمن ۱۳۳۱ طرود، زمین‌لرزهٔ مخربی با بزرگای ۶٫۹ بود که دهستان طرود را ویران کرد و حدود ۸۰۰ کشته و ۶۰۰ مجروح برجای گذاشت. این روستا در آن زمان حدود ۳۲۰۰ نفر جمعیت داشت و به‌دلیل بافت نامقاوم و ژرفای کم زلزله تقریباً به‌طور کامل فرو ریخت. بازسازی طرود با ساخت ۹۰ واحد مسکونی دولتی در سال ۱۳۳۳ آغاز شد، اما توجه حکومت وقت به‌دلیل شرایط سیاسی کشور و تحولات سال ۱۳۳۲ محدود بود. بررسی‌های زمین‌شناسی نشان می‌دهد گسل طرود عامل اصلی زمین‌لرزه بوده است.

به دلیل ژرفای کم زلزله طرود و وقوع آن در تنها منطقه مسکونی در این ناحیه کویری و همچنین وجود بافت روستایی و نامقاوم منازل مسکونی، روستا به‌طور کامل تخریب شد، با این حال وقوع زلزله در ساعت ۱۱:۴۴ میانه روز، باعث شد تا اولاً بسیاری از مردان برای کشاورزی بیرون از منازل مشغول کار باشند و از سوی دیگر اهالی ساکن در روستا بیدار باشند و بنابراین تعداد کشته‌ها حدود ۸۰۰ نفر (حدود یک‌چهارم جمعیت طرود در آن زمان) بود. در اثر زلزله ۱۳۳۱ طرود بیشتر خانه‌ها فرو ریخت و بیشتر کشته‌ها زن‌ها و کودکان بودند. در اثر زلزله خاک و غبار غلیظی برخاست. بازماندگانی که تا امروز هنوز زنده‌اند، به تلخ‌بودن این غبار که هنگام زلزله تمام فضای اطراف روستا را پر کرده بود، شهادت دادند. بنابر گفته شاهدان عینی، تقریباً تمام خانه‌ها و بناهای روستا فرو ریخت (غیر از یک خانه مسکونی که هنوز هم بعد از ۶۳ سال سر پاست). پس از این زلزله، با وجود پیشنهاد حکومت که مردم طرود به نزدیکی ورامین برای اسکان منتقل شوند، بیشتر بازماندگان ترجیح دادند که در همان محل بمانند. برای اسکان مردم، دو سال بعد از زلزله در سال ۱۳۳۳، ۹۰ خانه روستایی (که به خانه‌های دولتی مربوط هستند و در امتداد ۹ کوچه در راستای شرقی-غربی ساخته شده و هنوز مورد استفاده‌اند) در کنار ویرانه‌های طرود احداث شد و به بازماندگان تحویل داده شد. بر اساس بررسی‌های انجام شده، جمعیت بازمانده پس از زلزله طرود (آنها که زنده ماندند و طرود را ترک نکردند) به حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ نفر بالغ می‌شد. در اثر این رخداد زلزله بیش از ۸۰۰ نفر از اهالی کشته و حدود ۶۰۰ مجروح شدند.

در دهه‌های بعد، طرود با تغییرات اقتصادی و اجتماعی، احیای کشاورزی و شکل‌گیری قالیبافی دوام یافت و جمعیت آن دوباره به حدود پیش از زلزله رسید. این روستا بعدها به‌دلیل طبیعت کویری و نخلستان‌هایش حتی در تولیدات تلویزیونی نیز مورد استفاده قرار گرفت.

از مکان‌های زیارتی و تفریحی امامزاده پیرمردان است که در فاصله بیست کیلومتری از روستا در بالای یک کوه قرارگرفته است.

در سال‌های اخیر پیدا شدن سنگ و کانی کمیابی به نام سولفات استرانسیم معروف به سلستین به آبادنی و معروفیت روستا کمک شایانی کرده است.

جغرافیا

توپوگرافی کوه چاه شیرین، طرود

طرود، کوه چاه شیرین، در نزدیکی سرتخت

آب‌وهوای طرود بسیار گرم و خشک است و دارای درختان نخل نیز هست. منطقه کویری طرود شاهرود که به ریگزار چاه جام معروف است بزرگ‌ترین نخلستان شمال شرق کشور را در خود جای داده به همراه تل‌ماسه‌های کویری زیبا یکی از مناطق کویرگردی در ایران می‌باشد. در این کویر میزان دمای هوا در گرمترین زمان در روز (ماه تیر) به حدود ۶۰ درجه و در شب در حدود ۲۵ تا ۳۰ درجه می‌باشد. این اختلاف فاحش دما باعث خرد شدن کامل سنگ‌ها (گریهٔ سنگ) می‌شود. در فصول سرما میزان دما در روز در حدود ۱۳ تا ۱۷ درجه و در شب در حدود ۰ تا ۷- می‌باشد. میانگین بارندگی در این کویر در حدود ۲ تا ۵ میلیمتر در سال می‌باشد.

کوه چاه شیرین

کوه چاه شیرین، رشته‌کوهی در شرق استان سمنان و در جنوب‌ـجنوب‌شرقی دامغان و جنوب‌غربی شاهرود است که با ارتفاعی نزدیک به ۲۳۰۰ متر، هم از نظر زمین‌شناسی و هم از نظر محیط‌زیست اهمیت قابل توجهی دارد. این کوه که حدود ۷۰ کیلومتری جنوب‌شرقی سمنان و در مختصات ۳۵°۱۸′ شمالی و ۵۴°۱۰′ شرقی قرار گرفته، عمدتاً از سنگ‌های آتشفشانی و توده‌های نفوذی تشکیل شده و بخشی از زون معدنی طرود–چاه شیرین به‌شمار می‌آید؛ ناحیه‌ای که به‌دلیل کانه‌زایی مس و وجود آثار معدنکاری باستانی، از گذشته مورد توجه بوده است.

کوه چاه شیرین به‌واسطه بکر بودن طبیعت، زیستگاهی مهم برای حیات وحش محسوب می‌شود و پستاندارانی چون کفتار راه‌راه، کاراکال، گرگ، روباه شنی، شغال، گوسفند وحشی، بز کوهی، جبیر و غزال ایرانی در آن زندگی می‌کنند. پوشش گیاهی منطقه مشابه پارک ملی کویر است و گونه‌هایی چون درمنه، شیرخشت، گون، قیچ، تاغ و انواع گرامینه را دربر می‌گیرد.

این منطقه با دسترسی از جادهٔ نظامی سمنان و سپس مسیر خاکی چاه شیرین قابل رسیدن است و نزدیکی آن به معادن قدیمی مانند چاه موسی و قلهٔ سوخته، اهمیت اقتصادی و پژوهشی آن را افزایش داده است.

اقتصاد

از محصولات کشاورزی منطقه می‌توان خرما، سیر، شلغم، جو، گندم، گوجه‌فرنگی و یونجه را نام برد که تولیدات خرما و سیر آن به شهرهای اطراف ارسال می‌شود.

تولیدات دامی این منطقه شامل شتر، شترمرغ، بز و گوسفند می‌باشد. کیفیت شیر شتر و گوشت دام‌های این منطقه بسیار بالاست. همچنین فرآورده‌های دامی مانند کره و کشک و هاروشه آن بسیار مرغوب است.

• 
  جاده شاهرود-طرود
• 
  طرود - سرکویر

منابع

• بانک اطلاعاتی قنات‌های کشور
• برخی داده‌ها از نوشتاری در ایرنا
• ۱.

باشگاه خبرنگاران جوان | آخرین اخبار ایران و جهان | YJC. کوه چاه شیرین، زیستگاه بکر حیات وحش در سمنان + تصاویر. باشگاه خبرنگاران جوان | آخرین اخبار ایران و جهان | YJC. Published October 2, 2016. Accessed November 18, 2025. https://www.yjc.ir/fa/news/5802688/کوه-چاه-شیرین-زیستگاه-بکر-حیات-وحش-در-سمنان-تصاویر