پرتوبالگان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از شعاع‌باله)
پرش به: ناوبری، جستجو
پرتوبالگان
سن: Late Silurian تا امروزه
Anatomia dei pesci.jpg
پرتوبالگان، Actinopterygii
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
Superphylum: دوم‌دهانیان
شاخه: طنابداران
زیرشاخه: مهره‌داران
فروشاخه: آرواره‌داران
بالارده: ماهیان استخوانی
Herring2.jpg

پَرتوبالِگان یا باله‌شعاعی‌داران[۱] یا شُعاع‌باله‌ها با نام علمی Actinopterygii نام رده‌ای از ماهیان است که راسته تاس‌ماهی‌سانان را شامل می‌شوند و باله‌های افراشتهٔ غضروفی دارند.[۲] پرتوبالگان به عنوان یک رده یا زیررده از ماهیان استخوانی به‌شمار می‌آیند. دلیل نام‌گذاری این رده این است که ماهیان این رده باله‌های آن‌ها به صورت شبکه‌هایی پوستی است که توسط خارهای استخوانی و شاخ‌دار حمایت می‌شود، برخلاف گوشتی‌بالگان که باله‌های آن‌ها به صورت آویزه و لخته‌ای از گوشت است.

پرتوبالگان رده غالب در میان مهره‌داران هستند و نزدیک به ۹۹ درصد از بیش از ۳۰ هزار گونه ماهی موجود به رده پرتوبالگان تعلق دارد.[۳] پرتوباله‌ها در سراسر آب‌های شور و شیرین جهان، از قعر دریاها تا جویبارهای مرتفع کوهستانی پراکنده‌اند. گونه‌های پرتوباله اندازه‌های بسیار مختلفی دارند به‌طوری‌که از کپورریزه ۸ میلی‌متری تا خورشیدماهی اقیانوسی ۲۳۰۰ کیلوگرمی و پاروماهی یازده‌متری در این رده دیده می‌شوند.


فرورده‌ها و راسته‌ها[ویرایش]

راسته‌های ماهیان پرتوباله در دو فرو-ردهٔ غضروف‌ماهیان و نوبالگان دسته‌بندی می‌شوند. برای راسته‌ها الگوی زیر صفحه را ببینید.

دسته‌بندی[ویرایش]

ماهیان استخوانی
پرتوبالگان
۴۰۰ میلیون سال پیش

غضروفی‌استخوانان (ماهیان خاویاری، پوزه‌پارویی‌ها، طناب‌ماهی‌ها، پرباله‌ماهیان) Atlantic sturgeon flipped.jpg


نوبالگان
۳۶۰ میلیون سال پیش

درست‌استخوانان (کمان‌باله‌ها، ماهیان سرسوسماری) ۲۷۵ میلیون سال پیش Longnose gar flipped.jpg



پیوسته‌استخوانان ۳۱۰ میلیون سال پیش Cyprinus carpio3.jpg




گوشتی‌بالگان

پرتوتاران، شش‌ماهی‌ها Coelacanth flipped.png



چهاراندامان

دوزیستان Deutschlands Amphibien und Reptilien (Salamandra salamdra).jpg


آب‌پرده‌داران

پستانداران Phylogenetic tree of marsupials derived from retroposon data (Paucituberculata).png



خزنده‌چهرگان (خزندگان، پرندگان) Zoology of Egypt (1898) (Varanus griseus).png








منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors, "Actinopterygii," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Actinopterygii&oldid=206234143

  1. «باله‌شعاعی‌داران» [زیست‌شناسی- علوم جانوری] هم‌ارزِ «Actinopterygii»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، http://www.persianacademy.ir/fa/word/ 
  2. برابرهای فرهنگستان زبان فارسی. فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان - دفتر پنجم. بخش اوّل: فارسی. تهران.
  3. (Davis, Brian 2010).