پیرایشگاه

«سلمانی» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای روستایی با همین نام، سلمانی (میناب) را ببینید.

محیط داخلی یک پیرایشگاه

آرایشگاه به مکانی گفته می‌شود که اصلاح و آرایش موی افراد صورت می‌گیرد که جنبه آرایشی و بهداشتی دارد. به آرایشگاه مردانه، پیرایشگاه و سلمانی نیز گفته می‌شود.

به شخصی که این کار را انجام می‌دهد آرایشگر یا پیرایشگر گفته می‌شود.

در گذشته امر تراشیدن و اصلاح ریش و سبیل مردان نیز برعهدهٔ سلمانی‌ها بود که امروزه با رونق تیغ‌های ریش‌تراش و ریش‌تراش برقی، این کار کمتر به آنان سپرده می‌شود. آرایشگری در ایران به‌عنوان «هنر دهم» به ثبت رسیده‌است.

سلمانی از نام سلمان فارسی صحابه ایرانی پیامبر اسلام برگرفته شده‌است. او بود که در آغاز اسلام موهای سر پیامبر را کوتاه می‌کرد و دیگران از این کار زیبای ایرانیان خوششان آمد و نام سلمانی به معنای پیرایشگر یا در اصطلاح آرایشگر مردانه جا افتاد.

ابزارها

چه در سالن مردانه و چه در سالن زنانه، مجموعه‌ای هماهنگ از ابزارها و وسایل در کنار هم قرار می‌گیرند تا هم امکان کوتاه‌کردن و مرتب‌سازی مو فراهم شود و هم خدماتی چون شست‌وشو، رنگ، فر یا آرایش کامل انجام گیرد. در آرایشگاه‌های زنانه این تنوع ابزار و وسایل گسترده‌تر است، زیرا افزون بر پیرایش و مرتب‌سازی، بخشی بزرگ از کار به رنگ، فر، آرایش مو و حتی کار با کلاه‌گیس و وسایل تکمیلی اختصاص دارد.

سالن آرایشگاه، چه ویژهٔ مردان و چه برای زنان، مجموعه‌ای از ابزارها، وسایل و بخش‌های گوناگون دارد که هر یک نقشی مشخص در پیرایش، نظافت و زیبایی ایفا می‌کنند. در بدو ورود، مشتری با صندلی مخصوص آرایش روبه‌رو می‌شود؛ این صندلی معمولاً قابل‌تنظیم است و با میلهٔ تنظیم ارتفاع، جایگاه آرایشگر را نسبت به سر و گردن مشتری هماهنگ می‌سازد. در دو سوی صندلی جایگاه‌هایی برای قرار گرفتن دست و پا، یعنی دستهٔ صندلی و مقر استراحت پا تعبیه شده است. روبه‌روی صندلی، آینهٔ بزرگ دیواری نصب است تا مشتری بتواند هم‌زمان با کار آرایشگر تغییرات را مشاهده کند. آینهٔ دستی نیز برای نمایش جزئیات پشت سر یا دو سوی سر به‌کار می‌رود.

آرایشگر برای کار خود روپوشی به تن می‌کند که لباس کار اوست و پیش از آغاز کار، پارچه‌ای دور گردن مشتری می‌پیچد تا از ریختن مو یا آلودگی روی لباس جلوگیری شود. در کنار دست او، ابزارهایی چون قیچی کوتاه‌کردن مو، قیچی باریک‌کننده، تیغ ریزتراش (برای مرتب کردن یا نازک‌سازی مو)، ماشین اصلاح برقی و برس‌ها و شانه‌های گوناگون قرار دارد. پریزهای برق نزدیک صندلی امکان استفاده از دستگاه‌هایی مانند خشک‌کن مو، برس برقی گرم یا اتوی مجعدکننده را فراهم می‌سازند. چراغ‌های دیواری نیز برای روشنایی بهتر کار تعبیه شده‌اند.

در بخش شست‌وشو، حوضچه‌ای ویژهٔ شستن مو وجود دارد که به شیر مخلوط آب سرد و گرم و دوش دستی متصل است. کنارش، لگنچه یا قسمت شست‌وشو و قفسهٔ نگهداری برای شوینده‌ها و لوسیون‌ها جای دارد. شیشه‌های حاوی شامپو، افشانهٔ عطر یا افشانهٔ خوش‌بوکنندهٔ مو، و ظرف‌های محلول شست‌وشو نیز در همین قسمت قرار می‌گیرند. حولهٔ کاغذی و حولهٔ پارچه‌ای برای خشک کردن مو یا صورت استفاده می‌شود. میز کار آرایشگر معمولاً سینی یا کشوهایی برای نگهداری وسایل کوچک دارد.

از ابزارهای دیگر می‌توان به برس گردن برای زدودن موهای ریز پس از اصلاح، برس‌های متنوع برای شانه‌زدن یا حالت دادن، لوسیون زنده‌کنندهٔ مو و نیز بطری‌های کوچک برای خوش‌بوکننده‌ها اشاره کرد. گواهی‌نامهٔ رسمی کار آرایشگر نیز معمولاً بر دیوار نصب می‌شود تا اعتبار و مهارت او را نشان دهد.

اما در آرایشگاه‌های زنانه، افزون بر همهٔ موارد بالا، ابزارها و بخش‌های ویژه‌ای نیز وجود دارد. برای نمونه، ظرف محتوی مادهٔ بی‌رنگ‌کننده و تیوب همان ماده، ابزارهای فر کردن و حالت‌دهی مانند بَستِ فر، بیگودی، برس فرکننده و گیرهٔ فر مو از ضروریات است. همچنین میز آرایش با کشوها و آینه‌های بزرگ‌تر برای کارهای گوناگون آرایشی به‌کار می‌رود. در این سالن‌ها معمولاً جایگاهی برای کلاه‌گیس و تندیس ویژهٔ نگهداری کلاه‌گیس وجود دارد. دستگاه خشک‌کن پایه‌دار با بازوی گردان نیز برای خشک‌کردن مو پس از رنگ یا فر از لوازم اصلی محسوب می‌شود.

به‌طور کل و در مقیاس کوچکتر، وسایل اصلی آرایشگاه‌ها عبارتند از: کلیپس، برسِ سر، قیچی ابرو، پیش‌بند، ماشین آرایشگری، موچین، برس ابرو، تیغ و دسته تیغ، موپَران، آبپاش حوله و کیف نگهداری وسایل.

یک پیرایشگاه نوین

امروزه برخی از آرایشگاه‌ها مجهز به رایانه و ژورنال دیجیتال برای نمایش و انتخاب مدل موی مطلوب شده‌اند. دستگاه‌های استریل برقی، تجهیزات آنان را استریل می‌کنند. صندلی‌های برقی جایگزین چهارپایه‌های قدیمی شده و استفاده از وسایل بهداشتیِ مشترک در آن‌ها منسوخ شده‌است.

تاریخچه

نقاشی آرایشگاه مردانه توسط انریکه سیمونت؛ سال ۱۸۹۷

قدیمی‌ترین وسایل اصلاح برنزیِ کشف‌شده، مربوط به ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح در مصر باستان است.
در گذشته، در بسیاری از نقاط دنیا، سلمانی‌ها نیز، به‌مانند دلاکان در برخی امور پزشکی و دندانپزشکی دخالت می‌کردند. در ایران، اموری مانند جراحی، زخم‌بندی، دندان‌کشی و حجامت برعهدهٔ سلمانی بود و شغل دوم وی به‌شمار می‌آمد. همچنین، برخی از مداواهای اورژانس، مانند بریدگی‌ها، جراحت‌ها، عقرب‌گزیدگی و مارگزیدگی بدون اجرت انجام شده و در هر محل از وظایف سلمانی بوده‌است.

علاوه بر سلمانی‌هایی که دکان داشتند، سلمانی‌هایی نیز بوده‌اند که فاقد محل ثابت کسب بوده و به‌صورت سیار و دوره‌گرد کار می‌کردند. پاتوق این قبیل سلمانی‌ها، میدان‌های پرتردد و قهوه‌خانه‌ها بوده‌است. این سلمانی‌ها معمولاً مهارت همکاران دکان‌دار خود را نداشتند، ولی گاهی برای تبلیغ و ترغیب مردم به اصلاح، با دیشلمه و چای دارچین از آنان پذیرایی می‌کردند. اصطلاح «اصلاح چای دارچینی» نشانگر آرایش نامطلوب بوده‌است.

سرم را سرسری متراش ای استادِ سلمانی

که این سر در سرای خود سری دارد و سامانی

خدمات در آرایشگاه‌های مردانه

تراشیدن ریش با استفاده از فوم اصلاح

امروزه خدمات آرایشگاه‌های مدرن به اصلاح موی سر به صورت ساده خلاصه نشده و شامل موراد بسیار زیادی می‌شود. از این دسته اقدامات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• پیتاژ یا خرد کردن مو که شیوه ای جدید از کوتاه کردن مو است.
• کوتاه کردن موی سر با تیغ که در آن بجای قیچی از تیغ برای کوتاه کردن مو (نه کچل کردن) استفاده می‌شود.
• سایه زدن دور مو، که طی آن موهای دور سر سفید (صفر) شده و کم‌کم با حرکت دادن قیچی و شانه یا ماشین اصلاح به سمت بیرون و همزمان رو به بالا بلندتر می‌شود.

ضمناً در آرایشگاه‌های مدرن خدمات جانبی همچون گریم، آرایش داماد، ماسک گذاری صورت، ماسک گذاری مو، (ویتامینه و پروتئینه) رنگ کردن و صاف یا فر کردن مو، بافت مو، اپیلاسیون و موراد بسیاری انجام می‌شود که شاید در سالیان دور فقط برای بانوان انجام می‌شده‌است.

خدمات در آرایشگاه زنانه

همچنین ببینید: آرایش

یک آرایشگاه زنانه در استانبول در محله اسن یورت

مکانی که در آن خدمات زیبایی زنان ازقبیل آرایش، اصلاح ابرو، اصلاح صورت، پیرایش و کوپ و کوتاهی مو، آرایش صورت، شنیون، براشینگ، اجرایش ، رنگ و مش و لایت، فر و بافت مو، خدمات ناخن، موزدایی ، اجرایش و آرایش عروس و… انجام می‌گیرد. همچنین امروزه آرایشگاه‌های زنانه به صورت مجازی نیز فعالیت می‌کنند.

نگارخانه

• 
  کیف کمری آرایشگری
• 
  ماشین اصلاح دستی
• 
  باربرپل
• 
  پیشبند آرایشگاهی
• 
  ماشین اصلاح آرایشگری

جستارهای وابسته

• مدل مو
• صندلی آرایشگاه
• آرایشگاه زنانه