دولبی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
شکل زبان
جایگاه تولید (فعال و غیرفعال): ۱. برون‌لبی، ۲. درون‌لبی، ۳. دندانی، ۴. لثوی، ۵. پس‌لثوی، ۶. پیش‌کامی، ۷. کامی، ۸. نرمکامی، ۹. ملازی، ۱۰. حلقی، ۱۱. چاکنایی، ۱۲. برون‌چاکنایی، ۱۳. ریشه‌ای، ۱۴. پس‌پسینی، ۱۵. پیش‌پسینی، ۱۶. تیغه‌ای، ۱۷. نوکی و ۱۸. زیرنوکی

دولبی (به انگلیسی: Bilabial) اصطلاحی در آواشناسی تولیدی است که به جایگاه تولید یک آوا اشاره دارد. همخوان‌های دولبی در با نزدیک شدن یا تماس دو لب با یکدیگر تولید می‌شوند. نقش لب‌ها در تولید واکه به گرد یا گسترده بودن شکل لب در تولید واکه بازمی‌گردد.[۱]

انواع دولبی[ویرایش]

IPA شرح نمونه
زبان شکل نوشتاری IPA معنی
Xsampa-m.png خیشومی دولبی انگلیسی man [mæn] مرد
Xsampa-p.png انسدادی دولبی بیواک انگلیسی spin [spɪn] چرخش
Xsampa-b.png انسدادی دولبی واکدار انگلیسی bed [bɛd] بستر
Xsampa-pslash.png سایشی دولبی بیواک ژاپنی 富士山 (fujisan) [ɸuʑisaɴ] کوه فوجی
Xsampa-B2.png سایشی دو لبی واکدار اوه‌ای ɛʋɛ [ɛ̀βɛ̀] اوه‌ای
IPA-voiced bilabial approximant.png ناسوده دولبی اسپانیایی lobo [loβ̞o] گرگ
Xsampa-Bslash.png لرزشی دولبی نیاسی simbi [siʙi] آرواره
IPA bilabial ejective.svg برونسوی دولبی آدیغی пӀэ [a] گوشت
Xsampa-Oslash.png کلیک دولبی Nǁng ʘoe [ʘoe] گوشت

نزدیک به ۰٫۷ درصد زبان‌های دنیا فاقد حروف صامت دولبی هستند؛ این زبان‌ها عبارتند از: تلینگیت، چیپواین، ویچیتا و اونیدا.

دولبی در زبان فارسی[ویرایش]

در زبان فارسی تنها سه همخوان به صورت دولبی تولید می‌شوند:[۲]

IPA نام مثال واج‌نگاری نویسه
Xsampa-p.png انسدادی دولبی بیواک پَر [pær] «پ»
Xsampa-b.png انسدادی دولبی واکدار بَرگ [bærɟ] «ب»
Xsampa-m.png خیشومی دولبی مَرد [mærd] «م»

پانویس[ویرایش]

  1. Crystal (2008), 52-3
  2. ثمره (1388)، 80

منابع[ویرایش]

  • Crystal, David (2008). A Dictionary of Linguistics and Phonetics. Blackwell.

پیوند به بیرون[ویرایش]