پیشنویس قانون اساسی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
 |
برای اثباتپذیری کامل این مقاله، به منابع بیشتری نیاز است یا منابع ارائهشده بهدرستی ارجاع داده نشدهاست. لطفاً با توجه به شیوهٔ ویکیپدیا برای ارجاع به منابع با ارائهٔ منابع معتبر این مقاله را بهبود بخشید. مطالب بیمنبع ممکن است در آینده حذف شوند. |
پیشنویس قانون اساسی نام متنی است که در جریان انقلاب ایران برخی از نزدیکان سید روح الله خمینی آن را تهیه کردند تا پس از پیروزی انقلاب به عنوان قانون اساسی ایران بکار رود. این پیشنویس پس از پیروزی انقلاب کنار گذاشته شد و قانون دیگری بجای آن طرح و تصویب شد.
اولین پیشنویس قانون اساسی را حسن حبیبی[نیازمند منبع] در پاریس و با موافقت سید روح الله خمینی تدوین کرد که برگرفته از قانون اساسی وقت ایران و قوانین اساسی برخی دیگر از کشورهای جهان بود.
خمینی این پیشنویس را با خود به ایران آوردند. اما گویا به این دلیل که در شرایط انقلابی کشور، این پیشنویس نمیتوانست پاسخگوی نیازهای ایران باشد، گروهی از حقوقدانها را مامور تهیه پیشنویس دیگری کردند. به این منظور ناصر کاتوزیان، عبدالکریم لاهیجی، حسن حبیبی، محمدجعفر جعفری لنگرودی، ناصر ميناچی و احمد صدرحاج سیدجوادی با کمک رضا زوارهای و سید علی خامنهای مسئول شدند. قرار بر این بود که این گروه در حسینیه ارشاد هر روز جلساتی برگزار کند و در مدت حدود یک ماه این پیشنویس آماده شود. آقایان خامنهای و زوارهای بیش از یکی دو جلسه در این شورا حاضر نشدند.
در این پیشنویس، نظام ایران بر پایه حضور رییسجمهور، نخست وزیر و پارلمانی به نام مجلس شورای ملی در نظر گرفته شد. شورای نگهبان قانون اساسی نیز در این پیشنویس وجود داشت (اما شکل انتخاب حقوقدانان و فقها کاملا متقاوت از شرایط فعلی بود و رسیدگی آنها به قوانین در موارد خاصی انجام میپذیرفت. اشارهای به ولایت فقیه نیز در این قانون اساسی وجود نداشت.
پس از حدود یک ماه که پیشنویس آماده شد آن را به سیدروح الله خمینی تحویل دادند که وی در یکی دو مورد تغیرات اندکی اعمال کرد و سپس پیشنویس را برای دیگر مراجع تقلید در قم فرستادند. سید محمدکاظم شریعتمداری و سیدمحمدرضا گلپایگانی نیز در یکی دو بند آن تغییرات مختصری اعمال کردند.
ابتدا قرار بر این بود که این پیشنویس به صورت مستقیم به همهپرسی گذاشته شود. مهدی بازرگان و یدالله سحابی با این پیشنهاد مخالفت کردند. استدلال آنان این بود که به مردم قول تشکیل مجلس موسسان داده شده و باید با تشکیل این مجلس از طرف مردم، آرای عمومی در بند بند قانون لحاظ شود. اما به دلیل کمبود وقت امکان تشکیل این مجلس نیز میسر نشد و قرار بر این شد که مجلسی مختصرتر تشکیل گردد و بر مبنای پیشنویس تدوین شده قانون اساسی را تعیین کند. این مجلس با عنوان «مجلس خبرگان قانون اساسی» تشکیل شده و سیدروح الله خمینی دو ماه به آن وقت داد تا کار خود را انجام دهد.
در راه تدوین قانون در این مجلس اختلافات و اعتراضاتی صورت گرفت. اولین مشکل از آنجا آغاز شد که این مجلس پیشنویس را به طور کامل کنار گذاشته و از اول به تدوین قانون پرداخت. دوم اینکه به جای دو ماه مقرر شده از طرف خمینی، کار مجلس بیش از سه ماه به طول انجامید. عدهای از اعضا و وزرای دولت موقت با همین دلایل طرحی را برای الغای این مجلس در نظر گرفتند که از طرف خمینی با آن مخالفت شد و در نهایت قانون اساسی را همان مجلس خبرگان تدوین کرد.
طرح ولایت فقیه برای اولین بار توسط «حسن آیت» در این مجلس مطرح شد، نظریهای بر مبنای نظارت عالیترین فقیه مذهب شیعه بر حکومت ایران که «حسینعلی منتظری» سالها پیش در حوزه علمیه قم آن را به شاگردان خویش آموخته بود و مورد حمایت روحالله خمینی نیز قرار داشت.
[ویرایش] منابع
- سقوط دولت بازرگان، مصاحبه با دکتر میناچی و صدر حاج سید جوادی
- مقاله ولایت فقیه پیش نویس قانون اساسی نوشته آقای حسن بیارجمندی .چاپ سال 1384 شماره ی 31 بیابند.
