مویینگی

موئینگی (به انگلیسی: capillarity)‏ یکی از پدیده‌های فیزیکی ناشی از نیروهای چسبندگی سطحی است.

پدیده مویینگی در لوله‌های مویین در آب و جیوه.

اگر یک لوله موئین (لوله‌ای بسیار باریک) شیشه‌ای را در آب قرار دهیم آب در لوله بالا می‌رود و سطح آن کاو (مقعر) خواهد بود اما اگر همین لوله را در جیوه مایع قرار دهیم، جیوه از سطح قبلی خود پایین‌تر می‌ایستد و سطح کوژ (محدب) پیدا می‌کند.

بین مولکول‌های آب و شیشه نیروی چسبندگی سطحی قوی‌تر از نیروی چسبندگی بین مولکول‌های آب با یکدیگر است بنابراین مولکول‌های آب هرچه بیشتر به طرف مولکول‌های شیشه در سطح داخلی لوله موئین کشیده می‌شند و در لوله بالا می‌روند.

اما در مورد جیوه برعکس، نیروی چسبندگی بین مولکول‌های جیوه با یکدیگر قوی‌تر از نیروی چسبندگی سطحی بین مولکول‌های جیوه و شیشه است پس مولکول‌های جیوه به طرف مرکز لوله کشیده می‌شوند و در سطحی برجسته تجمع می‌یابند.

ارتفاع بالا آمدن مایع در لوله موئین از فرمول زیر بدست می‌آید:

$h=\frac{2\gamma\cos\theta_{c}}{\rho R g}$

که در آن

R شعاع لوله

$\gamma$ ضریب کشش سطحی

$\theta$ زاویه برخورد هوا و مایع

$\rho$ چگالی مایع و

g شتاب گرانشی می‌باشد.

جستارهای وابسته

• کشش سطحی
• چسبندگی

منابع

• کتاب فیزیک ۲ دبیرستان، وزارت آموزش و پرورش ایران ۱۳۸۳، ص.۱۲۰