حرف ندا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

حروف ندا به حروفی گویند که برای صدا زدن و خواندن کسی یا چیزی بکار می‌رود. حروف ندا در زیرمجموعهٔ «نقش نماها» قرار می‌گیرند[۱] و پرکاربردترین آنها در زبان فارسی عبارتند از: یا، ای، آی، ا

حروف ندا بر سر بعضی اسم‌ها در آمده و از این نظر که قبل یا بعد از آن بیایند به دو دسته تقسیم می‌شوند:

  1. حروفی که قبل از اسم می‌آیند مثل: یا، ای
  2. حرفی که بعد از اسم می‌آید مثل: ا
دستهٔ اول
اسم حرف ندا مثال
دوستان ای ای دوستان
مردم آی آی مردم
علی یا یا علی
دستهٔ دوم
اسم حرف ندا مثال
خدا ا خدایا[۲]
حافظ ا حافظا
دل ا دلا

به اسمی که مورد ندا قرار می‌گیرد منادا می‌گویند مثلاً در مثال‌های بالا کلمات «خدا، مردم، علی، حافظ، دوستان» منادا هستند.

همچنین باید گفته شود که از حروف ندا برای ضمیرها کمتر استفاده می‌شود:

نظامی:

می به دهن کرد و چو می می‌گریست کای من[۳] مرا چاره چیست

مولوی:

ای تو کرده ظلم‌ها چون خوشدلی از تقاضای مکافی غافلی

اسم اگر مورد ندا واقع شود چه با حروف ندا آید و چه نیاید در حکم شبه جمله است.

پانویس[ویرایش]

  1. "در دستور زبان پنج استاد در زیر مجموعهٔ اصوات قرار گرفته است."
  2. "توجه داشته باید که در این کلمه حرف حرف ندا «یا» نیست بلکه حرف ندا همان «ا» است. حرف «ی» صامت میانجی است و برای فاصله افتادن بین دو مصوت می‌آید."
  3. بیچاره درکتاب دستور زبان پنج استاد «بیجاره» آمده است.

منابع[ویرایش]

  • کتاب زبان فارسی ۱ سال اول دبیرستان، شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، چاپ سیزدم ۱۳۸۸، شابک ۹۶۴-۰۵-۰۰۹۸-۴
  • دستور زبان فارسی (پنج استاد)، عبدالظیم قریب-ملک الشعرا بهار-بدیعالزمان فروزانفر-جلال همایی-رشید یاسمی (زیر نظر سیروس شمیسا)، انتشارات فردوس، چاپ ششم ۱۳۸۰، شابک ۹۶۴-۵۵۰۹-۲۰-۳
  • کتاب زبان فارسی ۲ سال دوم دبیرستان، شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، چاپ سیزدهم ۱۳۸۹، شابک ۹۶۴-۰۵-۰۳۳۲-۰