واکه مرکب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

واكه مركب یا مصوت مرکب يا آواگروه به واکه‌ای گفته می‌شود که در هنگام اَدای آن، حالت اندام گفتار دگرگون می‌شود و در پی آن، رنگ یعنی لرزش‌های فرعی آوا نیز مختلف می‌شود و صدا از یک واکه به سوی واکه دیگر می‌لغزد، چنان‌که می‌توان آن را هم‌چون دو واکه شمرد که با هم آمیخته و به صورت واحدی درآمده باشند.

آواگروه بسیط نیست، اما یک واج شمرده می‌شود.

در الفبای آوانگاری بین‌المللی، آواگروه‌ها را با دو حرف آوانویسی می‌کنند. نمونه: واژهٔ sign انگلیسی به صورت: [saɪ̯n].

در زبان فارسی[ویرایش]

به باور دسته‌ای از زبان‌شناسان در زبان فارسی دو آواگروه وجود دارد. یکی «و» در نمونه‌هایی مانند روشن، فردوسی، نوروز. و دیگری آواگروه «ـِی» در نمونه‌هایی مانند نی، می، ری.

یکی از دگرگونی‌های مهم دستگاه آوایی زبان فارسی از دورهٔ باستان به دورهٔ میانه و نو از میان رفتن دو آواگروه است. برای نمونه واژهٔ روز که در فارسی باستان راؤچَه بوده در فارسی میانه از حالت آواگروه درآمده و به شکل رُز تلفظ شده که آن نیز در فارسی امروزی به شکل روز در آمده‌است.

آواگروه‌های تاریخی در زبان فارسی
فارسی باستان اوستایی فارسی میانه فارسی نو
آواگروه ai ae ē ī
نمونه‌ها - naema nēm nīm (نیم)
آواگروه au ao ō ū
نمونه‌ها raučah - rōz rūz (روز)

زبان انگلیسی[ویرایش]

آواگروه‌های استاندارد انگلیسی
بریتانیایی استرالیایی آمریکایی
آمریکایی همگانی کانادایی
low [əʊ̯] [əʉ̯] [oʊ̯]
loud [aʊ̯] [æɔ̯] [aʊ̯] [aʊ̯]
lout [əʊ̯]
lied [aɪ̯] [ɑe̯] [aɪ̯]
light [əɪ̯]
lane [eɪ̯] [æɪ̯] [eɪ̯]
loin [ɔɪ̯] [oɪ̯] [ɔɪ̯]
loon [uː] [ʉː] [ʊu̯]
lean [iː] [ɪi̯] [ɪi̯]
leer [ɪə̯] [ɪə̯] [ɪɚ̯]
lair [ɛə̯] [eː] [ɛɚ]
lure [ʊə̯] [ʊə̯] [ʊɚ̯]

منابع[ویرایش]

  • باقری، مهری، تاریخ زبان فارسی، تهران: نشر قطره، ۱۳۷۳ خورشیدی. ص ۱۲۵.
    1. Schane, Sanford (1995), "Diphthongization in Particle Phonology", in Goldsmith, John A., The Handbook of Phonological Theory, Blackwell Handbooks in Linguistics, Blackwell, pp. 586–608