نمود

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو


نمود در زبان‌شناسی به مقوله‌ای گفته می‌شود که نشان‌دهندهٔ نوع احساس متکلم از ساختار زمانی یک عمل است.

برای نمونه در فارسی زمانی که یک عمل در یک دورهٔ زمانی به طور پیاپی انجام شده باشد نمود استمراری استفاده می‌شود که نشانهٔ آن پیشوند می- است.

  • نمونه: می‌خوردیم. (در یک دوره، زمانی بیش از یک بار خوردیم).

نشانه‌ای مانند می- فارسی که برای این منظور استفاده می‌شود در زبان‌شناسی «نقش‌نما» نام دارد. پیشوند ing- انگلیسی که به فعل‌ها می‌چسبد نیز یکی از نقش‌نماها برای نمود است.

مقولهٔ نمود در زبان‌های گوناگون وجود دارد ولی همیشه با یک نشانهٔ تصریفی (نقش‌نما) نشانه‌گذاری نشده‌است. در بسیاری از زبان‌ها نشانهٔ زمان فعل با نشانه نمود آمیخته‌است.

در زبان‌های هندواروپایی مقولهٔ نمود بیشتر در زبان‌های اسلاوی مطرح است زیرا در این زبان‌ها نشانه‌های تصریفی قابل مشاهده‌ای برای نمود وجود دارد.

گونه‌ها[ویرایش]

نمود به دو گونه است:

  • نمود دستوری[۱]: در نمود دستوری یک نقش‌نمای دستوری مفهوم نمود را نشان می‌دهد، مانند تکواژ می+(فعل)+ضمیر فاعلی در پارسی.
  • نمود واژگانی[۲]: نمود واژگانی مربوط به معنای ذاتی فعل می‌شود. در فعل «باران گرفت» نمود در معنای فعل وجود دارد. یعنی این مؤلفه معنایی است که نمود را می‌رساند.

به نمود دستوری و واژگانی جمعاً نمودینگی[۳] گفته می‌شود.

منابع و پانویس‌ها[ویرایش]

  • Smith, C. (1991): The parameter of aspect. p. 107
  • Vendler, Zeno (1957): Verbs and Times. In: Philosophical Review 66: 143-160
  • مجیدی،مریم . ( 1388) :جلوه ها و کارکردهای نمود فعل در زبان فارسی . در: پژوهش زبان و ادبیات فارسی، شماره 15، ص 145-158
  1. Grammatical aspet
  2. Lexical aspect
  3. Aspectuality

پیوند به بیرون[ویرایش]