فعل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

وَرز یا کارواژه (فعل) به بخشی از سخن گفته می‌شود که نمایانگر کار انجام شده یا یک رویداد یا یک حالت باشد. (مانند خواندن، بردن، پلاسیدن، زیستن، بودن).

از ورزها واژه‌های گوناگونی مشتق می‌شود از جمله نام‌های مصدر.

هر وَرز (فعل) در زبان فارسی پنج مفهوم را در بر می‌گیرد:

در هر وَرز جز ثابتی وجود دارد که معنی بنیادی وَرز را در بر دارد. به این بخش بن می‌گویند. بن دارای دو گونه بن گذشته و بن حال است.

ساختمان وَرز[ویرایش]

در زبان فارسی وَرز از لحاظ ساختمان به ۵ گونه است.

  • وَرز ساده: وَرزی است که مصدر آن بیش از یک کلمه نباشد.
  • وَرز پیشوندی: وَرزی است که از یک پیشوند و یک فعل ساده ساخته شده باشد.
  • وَرز مرکب: وَرزی است که از یک صفت یا اسم با یک فعل ساده شاخته شده و یک معنی کامل را برساند.
  • عبارت وَرزی: وَرزی است که به صورت دسته‌ای از کلمه هاست و معمولا حرف اضافه نیز دارد.
  • وَرز لازم یک شخصه: وَرزی که مفعول پذیر نیست و بیشتر بصورت اول شخص بکار می‌رود و بجای شناسه یکی از ضمایر متصل ّم، ّت، ّش، ِمان، ِتان، ِشان، شخص فعل را نشان می‌دهد که به آخر اسم قبل از فعل اضافه می‌شود. (نیز ببینید: مصدر)

وَرز معلوم و وَرز مجهول[ویرایش]

وَرز از لحاظ وضعیت فاعل در زبان فارسی به دو دسته وَرز معلوم و وَرز مجهول تقسیم می‌شود.

پیوند به بیرون[ویرایش]

  • فرهنگ ظرفیت نحوی افعال فارسی مجموعه‌ای حاوی اطلاعات مربوط به ظرفیت نحوی بیش از ۴۵۰۰ فعل در زبان فارسی که در آن متمم‌های اجباری و اختیاری انواع فعل‌های ساده، مرکب، پیشوندی و عبارات فعلی مشخص شده است.
  • چگونگی صرف فعل‌ها در زبان پارسی
  • "راهنمای ریشه‌ی فعل‌های ایرانی؛ در زبان اوستا و فارسی باستان و فارسی کنونی"، از دکتر محمد مقدم .
  • فهرست فعل‌های پارسی با معنای آنها گردآوری محمد بشیر حسین: بخش یک و بخش دوم- دانشکنده تهران - [۱]

[۲]

  • نوشته‌ای قدیمی از دکتر محمد حیدری ملایری با عنوان بحثی دربارهٔ صرف فعل در زبان علمی فارسی [۳]
  • یدالله منصوری- بررسی ساختار فعل‌های جعلی (برساخته) در فارسی میانه -[۴] [۵]