تیرانوسور

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

تیرانوسور دورهٔ سنگواره‌ای: کرتاسه پسین
جمجمه تیرانوسور در پاله دلا دکوور[۱] پاریس
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران شاخه: طنابداران رده: سوسماریان بالاراسته: دایناسورها راسته: خزنده‌وَرَکیان[۲] زیرراسته: ددپایان[۳] بالاخانواده: ستمگرسوسمارشکلان[۴] خانواده: ستمگرسوسماران[۵] زیرخانواده: ستمگرسوسماریان[۶] سرده: تیرانوسور آزبورن، ۱۹۰۵
گونه‌ها
تی.رکس

تیرانوسور، (به انگلیسی: Tyrannosaurus)، تی‌رکس یا دایناسور ستمگر دایناسوری گوشتخوار از دورهٔ کرتاسه^[۷] می‌باشد.

تیرانوسور یک دسته از دایناسورهای ددپا است گونهٔ مشهور تیرانوسور رکس (رکس در لاتین به معنی پادشاه می‌باشد) به صورت عامیانه به تی رکس^[۸] مختصر می‌شود، این نام در فرهنگ عمومی دنیا ماندنی شده‌است. آن‌ها در سراسر آمریکا شمالی امروزی زندگی می‌کردند با یک گسترهٔ خیلی وسیع‌تر نسبت به بقیهٔ ستمگرسوسماران.

سنگواره‌هایی از تی رکس در انواع شکل‌های تاریخی سنگ مربوط به سه میلیون سال آخر دورهٔ کرتاسه پیدا شده‌اند. (تقریباً ۶۸ تا ۶۵ میلیون سال قبل) آن‌ها در میان آخرین دایناسورهای پرنده بوده‌اند که پیش از رویداد انقراض سوم کرتاسه^[۹] می‌زیستند.

همانند تیرانوسورسانان دیگر، تیرانوسور یک گوشتخوار دو پا با یک جمجمه بزرگ که با دم بزرگش تعادلش را ایجاد می‌کرده‌است. نسبت به پاهای عقب بزرگ و نیرومند، اندام‌های جلوی تیرانوسور کوچک بودند. تی رکس بزرگترین تیرانوسورسان و یکی از بزرگترین درندگان زمین شناخته شده‌است حدود ۱۳ متر طول، ۴ متر ارتفاع و ۶/۸ متریک تن وزن داشته‌است. تیرانوسور دایناسورهای اردک‌منقار (هادروسور)^[۱۰] و شاخ‌چهره^[۱۱] را شکار می‌کرده اگرچه کارشناسان عقیده دارند او یک لاشه‌خوار بوده‌است.

فهرست مندرجات ۱ توصیف ۲ تاریخچه زندگی ۳ پانویس‌ها ۴ منابع

[ویرایش] توصیف

تیراناسور بزرگترین گوشتخوار تمام ادوار تا کنون بوده است.بزرگترین اندازه کاملش ۱۲.۸ متر طول و ۴ متر ارتفاع تا کپل و وزنش هم در سال‏ها مختلف تخمین‏های مختلفی زده شده است.از حداکثر ۷.۲ تن تا حداقل ۴.۵ تن و تحقیقات تازه وزن را بین ۵.۴ تا ۶.۸ تن تخمین می‏زنند.در هر حال تیراناسور بزرگتر از معروفترین تروپود دوره ژوراسیک یعنی آلوسور بوده است.و مقدار بسیار ناچیزی کوچکتر از گوشتخوارهای دوره کرتاسه مثل اسپینوسور و گیگانوتوسور بوده است.

گردن تی رکس مانند تروپودها بشکل طبیعی بصورت S شکل منحنی یافته بود.اما برای تحمل سر سنگین تی‏رکس کوتاه و ماهیچه‏ای بود.اندام‏های جلویی بلند بودند ولی گمان می‏رود که فقط دو انگشت داشتند.اما یک گزارش چاپ نشده تا سه انگشت را در یک اثر باقی مانده از پنجه جانور ذکر می‏کند.اما اندام‏های عقبی(پاها) در مقایسه با تروپودها نسبت به بدن بلندترین اندازه بودند.دو بلند و سنگین بود و گاهی شامل ۴۰ مهره می‏شد ٬ و برای حفظ توازن بدن و سر سنگین استفاده می‏شده است.برای جبران بدن بسیار بزرگ جانور بسیاری از استخوان‏های سراسر اسکلت تیراناسور توخالی بودند.که این باعث کاهش وزن بدون تقلیل رفتن قدرت و نیرو حیوان می‏شد.

[ویرایش] تاریخچه زندگی

پیدا شدن چند نمونه جوان از تیراناسور به دانشمندان این اجازه را داد که بتوانند سرعت رشد این موجودات را بفهمند.کوچکترین نمونه یافت شده وزنش ۲۹.۹ کیلوگرم تخمین زده می‏شود ٬ در حالی که در همان زمان تیراناسورهای بزرگ وزنی بالغ بر ۵۴۰۰ کیلوگرم داشته‏اند.بررسی‏های بافت شناسی نشان می‏دهد که یک تیراناسور استخوان‏هایش فقط دو سال قبل از مرگش پیر و فرسوده شده بودند.این دایناسور ۲۸ سال عمر داشته است که حداکثر عمر تخمین زده شده برای تیراناسور می‏باشد.

[ویرایش] پانویس‌ها

‎

[ویرایش] منابع

• تیرانوسور (انگلیسی). ویکی‌پدیا انگلیسی. بازدید در تاریخ ۲ نوامبر ۲۰۰۸.