ایل گوران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از گوران (منطقه))
پرش به: ناوبری، جستجو
لباس مردم گوران

ایل گوران[۱] یکی از ایل‌های کرد است.[۲][۳][۴][۵][۶][۷][۸] گوران یکی از قدیمی‌ترین ایلات واقع در منطقه کرمانشاه است.[۹] گوران‌ها را گهگاهی با کردها یکی دانسته‌اند که صحیح نیست و فاقد اساس علمی و تاریخی است.[۱۰] این ایل از ایل‌های بزرگ ایران در گذشته باستان و حال بوده‌است مردم آن به گویش‌های گورانی سخن می‌گویند؛ که در شاهنامه فردوسی از آن یاد شده‌است و هم اکنون در مرکزیت یارسان می‌باشد. قسمت اعظم این ایل در شهرهای حلبچه ،سلیمانیه و تونجلی (سیواس) و اطراف آن ساکن هستند و اقلیتی از آن‌ها نیز در شرق کرمانشاه و جنوب غربی استان کردستان و به صورت پراکنده در سایر نقاط ایران می‌باشند.[۱۱]

تاریخ[ویرایش]

در اواخر پادشاهی ساسانیان مردم گوران تحت فرماندهی رهبری به نام گواتانزا حکومتی تشکیل می‌دهند که پایتخت آن کرمانشاه و آتروپاتکان (ماد کوچک) قلمرو آن بوده‌است.[۱۲] ولادیمر مینورسکی مردم گوران را مردمی با قدمت ۲٬۰۰۰ سال و بومیان منطقه می‌داند.[۱۲] کهن‌ترین آثار به زبان گورانی هشت سطر از سده هفتم میلادی است که توسط گوران شناس معروف آکوپف ارمنی در سال ۱۹۶۷ منتشر شده‌است.[۱۳]

ریشه[ویرایش]

گوران در دانشنامه ایرانیکا به عنوان یکی از ایلات کرد معرفی شده‌است که تصور شده‌است منشأ اولیه آنها از منطقه ای غیر کرد باشد.[۱۴] گوران ایلی ساکن دهستان گوران میان قصر شیرین و کرمانشاه در کردستان هستند. شرف‌خان بدلیسی ایل گوران را درزمرهٔ چهار گروه کردها نام برده‌است اما مینورسکی آنان را متعلق به گروهی از فارسی‌زبان می‌داند که در حاشیهٔ مناطق کردنشین زندگی می‌کردند و مدت‌ها قبل از کرانه‌های دریای خزر به آن جا کوچ کرده بودند. نام آنان برای نخستین بار در فهرست ایلات کرد نوشتهٔ شهاب الدین احمدی آمده‌است. مینورسکی می‌گوید که آنان از قرن‌ها قبل ساکن آن جا بوده‌اند.[۱۵] البته در مورد این نظر مینورسکی تردید فراوانی وجود دارد با توجه به منابعی که اصل آنها را هم کرد دانسته‌اند و همچنین نظر میشاییل گونتر که زبان قبلی آنها را دیلمی (تاتی) معرفی نموده‌است، همچنین این نویسنده گوران را یکی از ایلات قدیمی کرد که بیشتر جمعیت آنها ساکن سلیمانیه هستند معرفی نموده‌است.[۱۶]

طوایف[ویرایش]

این ایل چهار طایفه دارد که عبارتند از:
۱ـ طایفه بیوه نیج
۲ـ طایفه چوپانکاره
۳ـ طایفه حیدری
۴ـ طایفه تفنگچی[۱۷]

منابع[ویرایش]

  1. ایل گوران در پایگاه اطلاع‌رسانی عشایر استان کرمانشاه
  2. Edmonds, Cecil. Kurds, Turks, and Arabs: politics, travel, and research in northeastern Iraq, 1919-1925. Oxford University Press, 1957.
  3. home.hum.uva.nl/oz/leezenberg/GInflCK.pd
  4. http://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-tribes
  5. The Kurdish National Movement: Its Origins and Development by Wadie Jwaideh page 307
  6. سرزمین و مردم ایران، عبدالحسین سعیدیان،انتشارات علم و زندگی، تهران1377، ص193و194
  7. دانشنامه دانش گستر، تهران مؤسسه علمی فرهنگی دانش گستر
  8. http://rasekhoon.net/article/show/1035422/تاريخچه-قوم-كرد/
  9. The Gūrān tribe is one of the oldest in this region.
  10. گارنیک آساتوریان. «بافت نژادی مردم ایران گوناگونی قومی یا گوناگونی زبانی؟». فصلنامه فرهنگ مردم. 
  11. ایرج افشار سیستانی، تاریخ تمدن اقوام آریایی،انتشارات نگارستان، چاپ اول، زمستان1387
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ http://iranvillage.ir/modules.php?name=News&file=article&sid=4868 روستاهای ایران-روستای بازگیر گوران /سرپل ذهاب/ کرمانشاه
  13. کردان گوران، گ. ب آکوپف. 1375- تهران، انتشارات هیرمند
  14. In religion the Gūrān are generally Ahl-e Ḥaqq (q.v.). They are thought to be of non-Kurdish origin.
  15. "GURĀN – Encyclopaedia Iranica" (in English). 
  16. [۱]
  17. http://af.samta.ir/atlas/index.php?title=نژاد_و_تیره_در_استان_کرمانشاه#.D9.83.D8.B1.D8.AF.D9.87.D8.A7