بوتولیسم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بوتولیسم
نوجوانی ۱۴ ساله دچار بتولیسم. ضعف شدید ماهیچه‌ها و بدنبال آن افتادگی هردو پلک دیده می‌شود. حتی مردمک هم حرکتی ندارد. این کودک در تمام مدت بستری و باوجود بیحرکتی و فلج کامل، هوشیار است.
آی‌سی‌دی-۱۰ A05.1
آی‌سی‌دی-۹ 005.1,040.41,040.42
ای‌مدیسین article/۲۱۳۳۱۱
پیشنت پلاس بوتولیسم

بوتولیسم (به انگلیسی: Botulism) یک بیماری نادر ولی به صورت بالقوه کشنده است. بوتولیسم یک بیماری فلج است که عامل ایجاد کنندهٔ آن سمی است که توسط باکتری کلوستریدیوم بوتولینوم تولید می‌شود. شروع بوتولیسم با علائمی همچون ضعف، سختی در دید، احساس خستگی، و سختی در حرف زدن همراه است. علائم بعدی بیماری می‌توانند شامل این موارد باشند: ضعف دست‌ها، عضلات قفسهٔ سینه، و پا. این بیماری معمولاً تأثیری روی خودآگاهی ندارد و ایجاد تب نمی‌کند.[۱]

بوتولیسم می‌تواند از چند راه مختلف ایجاد شود. وجود اسپورهای باکتریایی عامل این بیماری در خاک و آب رایج است. وقتی که این اسپورها در شرایطی قرار بگیرند که سطوح اکسیژن کم باشد و شرایط دمایی خاصی برقرار باشد، سم بوتولینوم تولید می‌کنند. بوتولیسم غذایی زمانی رخ می‌دهد که سم بوتولیسم خورده شود. بوتولیسم نوزادان زمانی رخ می‌دهد که باکتری در روده رشد کرده و سم آزاد کند. اصولاً این بیماری تنها در کودکان زیر شش ماه رخ می‌دهد، چرا که پس از آن سازوکارهای محافظ رشد می‌یابند. بوتولیسم در اثر زخم بیشتر در میان کسانی رخ می‌دهد که مواد مخدر تزریقیاستفاده می‌کنند. در چنین شرایطی اسپورها وارد زخم شده و در غیاب اکسیژن، سم آزاد می‌کنند. بوتولیسم مستقیماً میان انسان‌ها انتقال پیدا نمی‌کند. تشخیص بیماری از طریق یافتن سم یا باکتری در فرد انجام می‌پذیرد.[۱]

در اصل، پیشگیری از بوتولیسم از طریق تهیهٔ کامل و مناسب غذا ممکن است. این سم با گرمای بالاتر از ۸۵ درجهٔ سیلسیوس به مدت بالاتر از پنج دقیقه از بین می‌رود. دادن عسل به کودکان زیر یک سال، به خاطر ریسکی که این غذا دارد، توصیه نمی‌شود. درمان بوتولیسم از طریق مادهٔ ضد سم است. برای کسانی که خود نمی‌توانند تنفس کنند، ممکن است تهویه مکانیکی به مدت چند ماه مورد نیاز باشد. برای بوتولیسم زخمی، ممکن است آنتی‌بیوتیکنیز استفاده شود. مرگ و میر در ۵ تا ۱۰ درصد افراد رخ می‌دهد. بوتولیسم می‌تواند حیوانات دیگری را نیز دچار کند.[۱]

شیوع[ویرایش]

بوتولیسم غذایی اغلب با خوردن غذاهای آلوده کنسروی و بویژه کنسروهای خانگی ایجاد می‌شود. تعداد مسمومیت‌های بوتولیسم غذایی و نوزادی در سالهای اخیر کمی کاهش یافته‌است.

بیشترین ابتلای بوتولیسم در ایران، مربوط به استان‌های گیلان با ۹۰ مورد درطول پنج‌سال[۲] و سپس گلستان و به دلیل مصرف فرآورده‌های خانگی همچون اشبل شور، کشک و پنیر تازه و نیز فراورده‌های دریایی همچون جلبک است.[۳][۴] کمترین شیوع بوتولیسم تاکنون مربوط به استان آذربایجان غربی، با چهار مورد درطول پنج سال گزارش شده است.[۵]

علایم[ویرایش]

بوتولیسم با علایم دو بینی، دید بلوری، افتادگی پلکها، صحبتهای درهم و نامشخص، اشکال در بلع، خشکی دهان، و ضعف شدید عضلانی و فلج کامل همراه است. بیماری در تمام دوران ابتلاء و فلج، تأثیری بر هوشیاری بیمار ندارد و همچنین تب وجود ندارد.[۱] در نوزادان دچار بوتولیسم خواب آلودگی، گریه ضعیف، یبوست و تون عضلانی بسیار ضعیف دیده می‌شود. در صورت عدم درمان اولیه، فلج دست‌ها، پاها و حلق و عضلات تنفسی پیش خواهد آمد.[۶] در حالت مسمومیت غذایی نشانه‌های بیماری عموماً ۱۸تا ۳۶ساعت پس از خوردن غذای آلوده ایجاد می‌شود، ولی از ۶ساعت تا ۱۰روز بعد هم احتمال بروز علایم هست.

جستارهای وابسته[ویرایش]

سم بوتولینوم

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ "Botulism Fact sheet N°270". World Health Organization. August 2013. Retrieved 24 February 2014. 
  2. توکلی حمیدرضا، زینلی محمد. «وضعیت مسمومیت غذایی بوتولیسم در ایران». وزارت بهداشت- درمان و آموزش پزشکی، مرکز مدیریت بیماری‌ها. 
  3. «انستیتوپاستور تنها مرکز تشخیص بیماری بوتولیسم در ایران». باشگاه خبرنگاران. 
  4. خبرگزاری سلامت. «مردم استان‌های گیلان و گلستان بیشتر مراقب بوتولیسم باشند». معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی گیلان. 
  5. «وضعیت مسمومیت غذایی بوتولیسم در ایران». جهاد دانشگاهی، زمستان ۱۳۸۷. 
  6. Sobel J (October 2005). "Botulism". Clin. Infect. Dis. 41 (8): 1167–73. doi:10.1086/444507. PMID 16163636.