مم و زین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مدفن مم و زین در جزیره

(البته به نظر می‌رسد که عکس فوق مقبره واقعی مم و زین نباشد زیرا مطابق آنچه که سینه به سینه نقل شده و در کتاب احمد خانی هم آمده است پس از مرگ مم، امیر بوتان، خرابکار آن‌دو یعنی بکر مرگور را گردن زد و زین پیش از خودکشی وصیت کرد که قبر بکر مرگور بین قبر او و مم قرار گیرد و امیر بوتان هم به وصیت خواهرش عمل کرد و حتی نقل است که پس از مرگ آنها، از قبر مم و زین دو گل لولا روئید و همدیگر را در بغل گرفتند اما از قبر بکر که وسط آنها بود خاری روئید و آن دو گل را از هم جدا کرد، این خار در کردی ضرب‌المثل شده و به کسی که در کار عشاق خرابکاری می‌کند، خار مم و زین می‌گویند.)

مَم و زین نام یکی از داستان‌های منظوم عاشقانه به زبان کردی کرمانجی سروده احمد خانی (۱۷۰۷ -۱۶۵۱) است که درسدهٔ ۱۷ میلادی (اولین انتشار در سال ۱۶۹۲ میلادی) نوشته شده‌است. مم و زین را بهترین قطعه ادبی به زبان کردی کرمانجی دانسته‌اند. مم و زین داستان مهر پرشور دو دلدار به نامهای مم و زین است که این دو در پایان داستان در ناکامی جان می‌سپارند. صحنه این داستان در سرزمین جزیره در شمال میانرودان (شمال عراق و جنوب ترکیه) در قلمرو امیر سرزمین بوتان است.

در سال ۱۹۹۲ فیلمی دربارهٔ مم و زین و به همین نام از سوی امید ایلچی در ترکیه ساخته شد. مم و زین را عبدالرحمن شرفکندی (هژار) از کردی کرمانجی به کردی سورانی ترجمه کرده‌است.

درآخر، تنها نکته‌ای که این شاهکار ادبی را ازسایر منظومه‌های عاشقانه جدا می‌سازد و براستی نکته جالب توجهی است، تغییرِ معشوق فرد عاشق در پایان داستان و گرویدن او به سمت عشق واقعی که همان عشق به خداوندیکتا می‌باشد است(همانند عشق زلیخا به یوسف، هرچند که این‌دو بهم رسیدند)، چیزی که در داستان‌های عاشقانه کمتر شاهد آن هستیم. به جرات می‌توان گفت مه‌م و زین تنها داستان عاشقانه‌ای است که پایان آن اینچنین زیبا رقم می‌خورد. {پنج داستان عاشقانه به زبان ساده، ابوالفضل رمضی، اراک، ۱۳۹۵}

ترجمه به فارسی: عبدالخالق رحمانی