معبد خورهه
 بقایای ستونهای اصلی معبد خورهه | |
| نام | معبد خورهه |
|---|---|
| کشور | ایران |
| استان | استان مرکزی |
| شهرستان | شهرستان محلات |
| اطلاعات اثر | |
| نام محلی | خورهه |
| نامهای دیگر | "Khvorheh Mansion", "Temple of Khvorheh" |
| نوع بنا | بنای باستانی / خرابه تاریخی |
| سالهای مرمت | ۱۳۷۵ |
| دیرینگی | دوره سلوکیان |
| دورهٔ ساخت اثر | دوره سلوکیان |
| اطلاعات ثبتی | |
| شمارهٔ ثبت | ۱۳۱ |
| تاریخ ثبت ملی | ۱۵ دی ۱۳۱۰ |
| اطلاعات بازدید | |
| امکان بازدید | بله |
 | |
معبد خورهه — معروف به Khvorheh Mansion / Temple of Khvorheh — یک بنای تاریخی در شمال‑شرق شهرستان محلات، در دهستان خورهه است. قدمت آن به حدود «۲۲۰۰ سال پیش» در دوره سلوکیان / آغاز دوره اشکانی برمیگردد. اثر در تاریخ ثبت ملی ایران با شمارهٔ ثبت ۱۳۱ ثبت شدهاست.[۱]
موقعیت جغرافیایی
[ویرایش]موقعیت بنا در نزدیکی روستای خورهه و در دشت خورهه در استان مرکزی قرار دارد؛ مختصات تقریباً ۳۴°۰۳′۵۱″ شمالی و ۵۰°۲۹′۱۲″ شرقی است.[۲] محوطه در دشت ـ کوه؛ از شمال به رشتهکوههای هفتاد قله و از جنوب به رشته کوههای یخچال متصل است و تا شهر محلات حدود ۴۸ کیلومتر فاصله دارد.[۳]
سابقه تاریخی، کاوش و ثبت
[ویرایش]- حفاریهای باستانشناسی در تابستان ۱۹۵۵ انجام شد و طی آن سفال و چند تکله نقره متعلق به دوره سلوکیان کشف گردید. همچنین نتیجه گرفته شد ساختمان خورهه مرکب از سه بخش/ساختمان مرتبط به هم بوده است.[۴] - بنا در سال ۱۳۷۵ مرمت شد.[۵]
معماری و تحلیل
[ویرایش]ستونهای باقیمانده از سنگ تراورتن محلی ساخته شده و سرستونها به سبک یونانی «ایونی (Ionic)» هستند؛ این ویژگی معماری تأکیدی است بر تأثیر هنر یونانی بر ساخت بنا.[۶] تحقیقات مدرن بنا را نه صرفاً یک نیایشگاه، بلکه «عمارت تشریفاتی / اشرافی» متعلق به دوره اشکانی تشخیص دادهاند؛ بنابراین تعبیرهای سنتی «معبد» یا «آتشکده» ممکن است بازنگری شود. معبد خورهه نمونهای از معماری هلنیستی–سلوکی با تأثیر محلی است. ستونهای باقیمانده دارای مارپیچهای تزئینی سرستون (Volutes) هستند که مشخصه سبک ایونی (Ionic) در معماری یونان باستان و دوره هلنیستی میباشد. پلان سهبخشی ساختمان و ایوانهای ستوندار نشاندهنده تلفیق معماری محلی و پارتی با سبک یونانی است، که معماری معابد و عمارتهای تشریفاتی دوره سلوکی را بازتاب میدهد.[۷] [۸] [۹]
جدول زمانی
[ویرایش]| دوره / زمان | رویداد / توضیح |
|---|---|
| حدود ۳۰۰ پیش از میلاد | آغاز ساخت ساختمان اولیه |
| دوران اشکانی | توسعه و تکمیل بنا؛ استفاده احتمالی بهعنوان عمارت تشریفاتی |
| پس از اسلام | تغییرات احتمالی، استفاده بهعنوان سکونت یا گورستان |
| تابستان ۱۹۵۵ میلادی | نخستین کاوش علمی؛ کشف سفال و نقره، تعیین ساختار بنا |
| ۱۳۷۵ هجری شمسی | مرمت بنای تاریخی |
| ۱۵ دی ۱۳۱۰ هجری شمسی | ثبت ملی اثر با شماره ۱۳۱ |
گالری
[ویرایش]
عکس قدیمی از ستونهای معبد و روستائیان
ورودی سایت
ستونهای باقیمانده — نمای نزدیک
دو ستون ایستاده از عمارت خورهه
ایوان معبد
ستونهای عمارت پارتی خورهه — نمای کلی
نمای نزدیک پایه ستونها
مارپیچهای تزئینی سرستون
نمایی دیگر از خرابه معبد خورهه
نمای هوایی محوطه خورهه
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ "Khvorheh Mansion". Retrieved 27 November 2025.
- ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامcoordوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ "Khorheh Fire Temple Overview". Retrieved 27 November 2025.
- ↑ "Khorheh Excavation Report". Retrieved 27 November 2025.
- ↑ "Khorheh Fire Temple Restoration". Retrieved 27 November 2025.
- ↑ "Greek Art in Iran". Retrieved 27 November 2025.
- ↑ "Khorheh". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2025-11-27.
- ↑ نعیمی, داود (1385). افتخارآفرینان استان مرکزی. کومه. p. 102. ISBN 964-2598-09-4.
- ↑ Hansman, J. (1985). "Parthian Mansions and Temples". Iranica Antiqua. 20: 45–67.