لیلاوا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۸°۰۳′۵۵″ شمالی ۴۶°۱۶′۵۸″ شرقی / ۳۸.۰۶۵۲۷۵° شمالی ۴۶.۲۸۲۸۸۷° شرقی / 38.065275; 46.282887

نقشه محلات تبریز -از جمله لیلاوا- در دوران مشروطه، سال ۱۹۰۸

لیلاوا یا لیل‌آباد از محلات قدیمی تبریز است که در جنوب شهر واقع شده، از شمال به محلهٔ میارمیار (مهادمهین و ارمنستان)، از جنوب به کوه‌های یانیق داغ، از شرق به محلهٔ چرنداب (خیابان طالقانی)، از غرب به محله بارناوا (بارون آواک) و اهراب و گزران (گازران) و خیابان خیام و لاله زار محدود است.

پیشینه[ویرایش]

در قدیم ارتباط محله لیلاوا با سایر محلات از طریق گذرها و کوچه‌های بزرگ بوده است؛ ولی اولین بار خیابان شهناز سابق (شریعتی امروزی) در سال ۱۳۲۹ احداث شد. سپس خیابان‌های جدیدی چون ۱۷ شهریور غربی، ۱۷ شهریور شرقی (خبابان شهید قاضی)، خیابان صائب (زندان سابق) و خیابان پاستور احداث شدند. مرکز محله لیلاوا در قدیم مقابل مسجد مشدی ایمان (رنگلی مسجد) و میدان مقابل مسجد حاج میرزا آقا فرشی (شاهرضای سابق و امام رضای امروزی) بوده است.

محلهٔ لیلاوا در گذشته دارای قنات‌های متعددی بود که از کوه یانیق سرچشمه می‌گرفت و تمام باغات و خانه‌ها را سیراب می‌کرد. نادر میرزا در این باره می‌نویسد: «آبشخور این محله از قنات‌های والمان، حاج محمدباقر، چشمه آقا پهلوان هیبت بوده است. ارامنه شهر در این محله بیشتر سکونت دارند. بدین کوی چندین خانوار عیسوی است. معبدی نیز درست کرده‌اند. مسلم است کدخدای عیسویان حاجی امیرخان کندوزان و مسلمانان را حبیب‌الله خان و این کوی و چرنداب هر دو به جانب جنوب اند.»[۱]

این محله و جنوب شهر را چندین رشته قنات بوده که نادر میرزا از آنها یاد کرده است: «قنات حاج محسن، قنات طوماس، قنات پهلوان، سلطان بزرگ، سلطان کوچک، هیبت، زعفرانلو، قنات حکیم صاحب پزشک انگلیسی، قنات حاج محمدباقر، قنات کورجان، قنات حاج سید حسین.»[۲]

وجه تسمیه[ویرایش]

در زبان ترکی، واژهٔ «لیل» به معنای رسوب، ته نشست، گل آلود است.[۳] بنابراین لیلاوا جایی بود که در گذشته در اثر عبور سیلاب‌ها همواره پو شیده از گل و لای بوده، مخصوصاً در قدیم سیلاب‌های یانیق داغی به سوی این محل جاری بوده است.

مکان‌ها[ویرایش]

از کوی و برزن‌های وابسته به این محله می‌توان از کوی لک لر، کوی واعظ، کوی آقاعلی، گنجعلی بیگ (۱۷ شهریور)، کوی مایانی لار (خیابان صائب)، کوی یوسف خان (خیابان پاستور)، قره‌باغلی‌لار، کوی غزل (محله ارمنی نشین)، کوی والمان، کوی قناره و حاتم بیک ... نام برد.

منابع[ویرایش]

  1. تاریخ و جغرافی دارالسلطنه تبریز، نادر میرزا، ص ۶۶
  2. تاریخ و جغرافی دارالسلطنه تبریز، نادر میرزا، ص ۴۸
  3. فرهنگ آذربایجانی-فارسی، بهزاد بهزادی، نشر دنیا، تهران، ۱۳۷۵، ص ۷۶