شتربان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۸°۶′۲۷.۶۶″ شمالی ۴۶°۱۷′۳۸.۳۴″ شرقی / ۳۸.۱۰۷۶۸۳۳°شمالی ۴۶.۲۹۳۹۸۳۳°شرقی / 38.1076833; 46.2939833

نقشه محلات تبریز -از جمله شتربان- در دوران مشروطه، سال ۱۹۰۸

دَوه‌چی (شُتُرْبانْ) یکی از محله‌های تاریخی و بزرگ شهر تبریز است. این محله از سمت شمال به کوه سرخاب، از سمت جنوب به رودخانهٔ مهران‌رود، از سمت شرق به محلهٔ سرخاب و از سمت غرب به محلهٔ امیرخیز محدود شده‌است. مسجد عرب‌لر مهم‌ترین مسجد در میان مساجد سی‌گانهٔ محلهٔ شتربان است. امامزاده سید ابراهیم، درهٔ گرو و میدان صاحب‌الامر نیز در این محله واقع شده‌است. سنگ‌نوشتهٔ بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم اثر میرزای سنگلاخ پیش‌تر در امامزاده سید ابراهیم نگهداری می‌شد که بعدها به موزهٔ آذربایجان منتقل شده‌است.[۱]

بیشتر اهالی این محله، به همراه محله‌های باغمیشه، سرخاب و ششگلان، در دوران جنبش مشروطه ایران، مخالف مشروطه بوده و با اهالی محله‌های خیابان و امیرخیز که طرفدار مشروطه بودند، مخالفت کرده و با آن‌ها درگیر جنگ داخلی می‌شدند.[۲]

وجه تسمیه[ویرایش]

  • محلهٔ «دوه‌چی» در کتب و منابع تاریخی به‌صورت «ساربان» نیز نوشته شده‌است. تا اواخر دههٔ چهارم خورشیدی، ساکنان این محله که اغلب آنان بازرگان و تاجر بودند، برای حمل و نقل کالا و اجناس خود از شتر بهره می‌جستند. از آن‌جایی که واژهٔ «دوه» در زبان ترکی آذربایجانی به معنای شتر است، احتمال می‌رود این منطقه بدین جهت دوه‌چی (شتربان) خوانده شده‌است.[۱]

آثار تاریخی[ویرایش]

طاق نصرت؛ دسته‌های جشن محله‌های شتربان و ششگلان در سالگرد پیروزی مشروطه؛ ۱۳۲۵ هجری.
  • آب‌انبار مشیرالتجار
  • بازارچهٔ دوه‌چی
  • پل ملامحمد دایی
  • حمام وزیر
  • خانهٔ حاج سید یزدانی
  • خانهٔ حاج علی‌اکبر
  • خانهٔ حاج کریم
  • خانهٔ حاج مطلب‌خان
  • خانهٔ قدیم حجت‌الاسلام
  • خانهٔ میرابوالفضل
  • خانهٔ میرزا اسحاق‌خان
  • کاروانسرای آقاآجچی
  • کاروانسرای حاج حسین
  • کاروانسرای حاج خلیل
  • کاروانسرای حاج محمدجعفر
  • کاروانسرای حاج میرزا محمدامین
  • کاروانسرای حسن
  • کاروانسرای کربلایی الله‌وردی
  • کاروانسرای مشهدی جعفر
  • کاروانسرای مشهدی محمد
  • کاروانسرای ملامحمد دایی
  • کاروانسرای میرزا ابراهیم
  • کاروانسرای میرزا رضا صابون‌پز
  • گورستان دوه چی
  • مدرسهٔ میرزا مهدی
  • مسجد دباغ‌خانه
  • میدان صاحب‌الامر
  • سامان میدانی
  • یخچال
  • یخچال خرابه
  • میدان صاحب آباد
  • کاخ هشت بهشت (باغ صاحب آباد)
  • مسجد حسن پاشا

امروزه برخی از این آثار از میان رفته‌اند.[۱]

نقل‌قول‌ها[ویرایش]

نادر میرزا در خاطرات خود کدخدای شتربان را حاجی میرزا موسی معرفی کرده و هم‌چنین دربارهٔ قنات‌های این محله می‌نویسد:[۱]

قنات امام جمعه:

این کهریز بزرگ که رودی است روان از مشرق می‌آید. این قنات را حاجی میرزا لطفعلی امام جمعه حفر نموده‌است.

قنات امیرنظام:

این کهریز، بساتین نزدیک به قنطرهٔ آجی را آبیاری نماید. این قنات را امیر بزرگ محمدخان زنگنه امر به حفر نموده.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ذوقی، فریبرز و نیکنام لاله، ایوب. تبریز در گذر تاریخ. چاپ اول. تبریز: انتشارات یاران، ۱۳۷۴. 
  2. علی کمالوند. باسکرویل و انقلاب ایران. تهران: لاله زار، ۱۳۳۶. ۳۶، ۳۷، ۵۰.