شیر غارنشین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
شیر غارنشین
محدودهٔ زمانی: پلیستوسن، ۰٫۱ تا ۰٫۰۱۳ میلیون سال پیش
Panthera leo spelaea in Vienna.jpg
اسکلت شیر غارنشین در موزه تاریخ طبیعی وین
آرایه‌شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پستانداران
راسته: گوشت‌خوارسانان
زیرراسته: گربه‌سانان
تیره: گربه‌ایان
زیرخانواده: پلنگیان
سرده: پلنگ‌مانندها
Species: P. spelaea
نام علمی
Panthera spelaea
مترادف
  • Felis spelaea
    (گولدفوس، ۱۸۱۰)
  • Panthera leo spelaea
    (بول و ویلنوو، ۱۹۲۷)
  • Panthera leo vereshchagini
    (باریشنیکوف و بوشکورو، ۲۰۰۱)

شیر غارنشین (نام علمی: Panthera spelaea) که با نام‌های شیر غارنشین اوراسیایی، شیر غارنشین اروپایی و شیر استپ نیز شناخته می‌شود،[۱] گونه‌ای پلنگ‌مانند منقرض‌شده است که منشأ فرگشتی آن به کمتر از ۶۰۰٬۰۰۰ سال پیش در اروپا باز می‌گردد. این جانور به طور سنتی به عنوان یک زیرگونه پیشاتاریخی از شیر (Panthera leo) در نظر گرفته می‌شود. با این حال بررسی‌های تازه بر روی نمونه‌های سنگواره و دی‌ان‌ای شیر غارنشین نشان می‌دهند که این جانور گونه‌ای جدا از شیرهای امروزی که در آفریقا و آسیا زیست می‌کنند بوده‌است.[۲] طبق تخمین تبارزایشی اجداد شیر غارنشین و شیر امروزی حدود ۱٫۹ میلیون سال پیش از هم جدا شده‌اند.[۳][۴] بررسی‌های ژنتیکی نشان می‌دهند که میان اجداد این دو گونه تا حدود ۵۰۰٬۰۰۰ سال پیش آمیزش‌هایی وجود داشته اما از حدود ۴۷۰٬۰۰۰ سال پیش به بعد دیگر هیچ گونه آمیزش ژنتیکی میان آن‌ها رخ نداده‌است.[۵]

قدیمی‌ترین سنگواره‌های شیر غارنشین که از یاقوتستان روسیه هستند با تاریخ‌گذاری رادیوکربن به حدود ۶۲٬۴۰۰ باز می‌گردند. آخرین شیرهای غارنشین احتمالاً حدود ۱۳٬۰۰۰ پیش منقرض شدند.[۶]

فرگشت[ویرایش]

پیدایش نخستین گربه‌سان مانند شیر به حدود ۱٫۷ تا ۱٫۲ میلیون سال پیش در تنگ الدوای تانزانیا بر می‌گردد. این گربه‌سان شیرمانند اولیه در نیمه اول پلیستوسن میانه از آفریقای شرقی به اروپا مهاجرت کرد و نزدیک به حدود ۶۱۰٬۰۰۰ سال پیش منشأ فرگشت گونه‌ای موسوم به شیر موسباخ (Panthera fossilis) شد.[۷] شیر غارنشین احتمالاً حدود ۴۶۰٬۰۰۰ سال پیش در اروپای مرکزی از این گونه به وجود آمد و بین ۴۵۰٬۰۰۰ تا ۱۴٬۰۰۰ سال پیش در سراسر اوراسیا گسترش یافت. شواهد ژنتیکی حاکی از وجود آمیزش‌هایی میان نیاکان شیر غارنشین با نیاکان شیرهای امروزی است اما به نظر می‌رسد از حدود ۴۷۰٬۰۰۰ سال پیش به بعد هیچ گونه آمیزشی میان این دو جمعیت رخ نداده‌است.[۷][۲][۵]

قطعات استخوانی یافت شده از شیر غارنشین در لهستان دارای قدمتی بین ۱۰۹٬۰۰۰ تا ۵۷٬۰۰۰ سال پیش است.[۸] طبق تخمین‌ها آخرین شیرهای غارنشین در اوراسیا بین ۱۴٬۹۰۰ تا ۱۴٬۱۰۰ سال پیش و در برینجیا بین ۱۳٬۸۰۰ تا ۱۳٬۳۰۰ سال پیش منقرض شدند.[۶][۵] بررسی داده‌های دی‌ان‌ای حاکی از وجود یک نسب مشترک نزدیک میان شیر غارنشین و گونه‌ای معروف به شیر آمریکایی (Panthera atrox) است. طبق این داده‌ها شیر آمریکایی حدود ۳۴۰٬۰۰۰ سال پیش از جدا شدن گروهی از شیرهای غارنشین از جمعیت اصلی در آمریکای شمالی به وجود آمد.[۳] دسته‌نمای زیر نشان دهنده روابط خویشاوندی شیر غارنشین با برخی از گونه‌های پلنگ‌مانندها است:[۹]

پلنگ‌مانندها

Panthera palaeosinensis






Panthera blytheae



پلنگ برفی Stamp-russia2014-save-russian-cats-(snow leopard).png







ببر لانگدان



ببر Stamp-russia2014-save-russian-cats-(tiger).png









جگوار اروپایی



جگوار Felis onca - 1818-1842 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - (white background).jpg







پلنگ Felis pardus - 1818-1842 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - (white background).jpg




شیر Felis leo - 1818-1842 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam -(White Background).jpg




شیر غارنشین Stamps of Moldova 2010 Panthera leo spelaea (mod).jpg



شیر آمریکایی








اطلاعات اجمالی[ویرایش]

شیر غارنشین در کنار لاشه یک گوزن شمالی اثر هانریش هاردر هنرمند آلمانی

بررسی غارنگاره‌های موجود از شیر غارنشین نشان می‌دهد که جنس نر آن یا کاملاً فاقد یال بوده یا یال مختصری بر روی گردن خود داشته‌است. با این وجود همانند سایر پلنگ‌مانندها در این گونه نیز نرها نسبت به ماده‌ها از اندازه و وزن بیشتری برخوردار بودند. صفت غارنشین از آن‌جا به این جانوران داده شده که بقایای آن‌ها بیشتر در غارها یافت شده‌است ولی این‌که آن‌ها براستی در غار می‌زیستند مورد تردید است. شیر غارنشین در زیستگاه گسترده‌ای شامل جنگل‌های سوزنی‌برگ و علف‌زارها زندگی می‌کرد و شکارهای اصلی آن شامل گیاه‌خواران بزرگی مانند تارپان، گوزن شمالی و نیاگاو بوده‌است.

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • Burger, Joachim et al. , 2004. Molecular phylogeny of the extinct cave lion Panthera leo spelaea. Molecular Phylogenetics and Evolution, 30: 841-849. PDF fulltext
  1. Diedrich, C. G. (2014). "Palaeopopulations of Late Pleistocene Top Predators in Europe: Ice Age Spotted Hyenas and Steppe Lions in Battle and Competition about Prey". Paleontology Journal. 2014: 1–34. doi:10.1155/2014/106203.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Burger, J.; Rosendahl, W.; Loreille, O.; Hemmer, H.; Eriksson, T.; Götherström, A.; Hiller, J.; Collins, M. J.; Wess, T.; Alt, K. W. (2004). "Molecular phylogeny of the extinct cave lion Panthera leo spelaea". Molecular Phylogenetics and Evolution. 30 (3): 841–849. doi:10.1016/j.ympev.2003.07.020. PMID 15012963.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ Barnett, R., Shapiro, B., Barnes, I. A. N., Ho, S. Y., Burger, J., Yamaguchi, N., Higham, T. F., Wheeler, H., Rosendahl, W., Sher, A. V., Sotnikova, M. (2009). "Phylogeography of lions (Panthera leo ssp.) reveals three distinct taxa and a late Pleistocene reduction in genetic diversity" (PDF). Molecular Ecology. 18 (8): 1668–1677. doi:10.1111/j.1365-294X.2009.04134.x. PMID 19302360. Archived from the original (PDF) on 21 January 2012.
  4. Barnett, R.; Mendoza, M. L. Z.; Soares, A. E. R.; Ho, S. Y. W.; Zazula, G.; Yamaguchi, N.; Shapiro, B.; Kirillova, I. V.; Larson, G.; Gilbert, M. T. P. (2016). "Mitogenomics of the Extinct Cave Lion, Panthera spelaea (Goldfuss, 1810), Resolve its Position within the Panthera Cats". Open Quaternary. 2: 4. doi:10.5334/oq.24.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ Manuel, M. d.; Ross, B.; Sandoval-Velasco, M.; Yamaguchi, N.; Vieira, F. G.; Mendoza, M. L. Z.; Liu, S.; Martin, M. D.; Sinding, M.-H. S.; Mak, S. S. T.; Carøe, C.; Liu, S.; Guo, C.; Zheng, J.; Zazula, G.; Baryshnikov, G.; Eizirik, E.; Koepfli, K.-P.; Johnson, W. E.; Antunes, A.; Sicheritz-Ponten, T.; Gopalakrishnan, S.; Larson, G.; Yang, H.; O’Brien, S. J.; Hansen, A. J.; Zhang, G.; Marques-Bonet, T. & Gilbert, M. T. P. (2020). "The evolutionary history of extinct and living lions". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 117 (20): 10927–10934. doi:10.1073/pnas.1919423117. PMID 32366643.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ Stuart, A. J., Lister, A. M. (2011). "Extinction chronology of the cave lion Panthera spelaea". Quaternary Science Reviews. 30 (17): 2329–2340. doi:10.1016/j.quascirev.2010.04.023.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ Sotnikova, M.V. & Foronova, I.V. (2014). "First Asian record of Panthera (Leo) fossilis (Mammalia, Carnivora, Felidae) in the Early Pleistocene of Western Siberia, Russia". Integrative Zoology. 9 (4): 517–530. doi:10.1111/1749-4877.12082. PMID 24382145.
  8. Marciszak, A. & Stefaniak, K. (2010). "Two forms of cave lion: Middle Pleistocene Panthera spelaea fossilis Reichenau, 1906 and Upper Pleistocene Panthera spelaea spelaea Goldfuss, 1810 from the Bisnik Cave, Poland". Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie, Abhandlungen. 258 (3): 339–351. doi:10.1127/0077-7749/2010/0117.
  9. Piras, P.; Silvestro, D.; Carotenuto, F.; Castiglione, S.; Kotsakis, A.; Maiorino, L.; Melchionna, M.; Mondanaro, A.; Sansalone, G., Serio, C. and Vero, V.A. (2018). "Evolution of the sabertooth mandible: A deadly ecomorphological specialization". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology. 496: 166−174. Bibcode:2018PPP...496..166P. doi:10.1016/j.palaeo.2018.01.034.
  • ویکی‌پدیای انگلیسی