پرش به محتوا

شهر اشباح

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
شهر اشباح
千と千尋の神隠し
کارگردانهایائو میازاکی
تهیه‌کنندهتوشیو سوزوکی
نویسندههایائو میازاکی
بازیگران
موسیقیجو هیسایشی
فیلم‌بردارآتسوشی اوکویی
تدوینگرتاکشی سیاما
شرکت
تولید
توزیع‌کنندهتوهو
تاریخ‌های انتشار
  • ۲۰ ژوئیه ۲۰۰۱ (۲۰۰۱-0۷-۲۰) (ژاپن)
مدت زمان
۱۲۵ دقیقه
کشورژاپن
زبانژاپنی
هزینهٔ فیلم۱۹٬۲ میلیون دلار
فروش گیشه۳۹۵٬۸ میلیون دلار

شهر اشباح[۱] (به ژاپنی: 千と千尋の神隠し Sen to Chihiro no Kamikakushi، به معنی ناپدید شدن سِن و چیهیرو) یک انیمه ژاپنی در ژانر خیال‌پردازی درام، محصول سال ۲۰۰۱، به نویسندگی و کارگردانی هایائو میازاکی و یکی از محصولات استودیو جیبلی است. از صداپیشگان این فیلم می‌توان به رومی هیراگی، ماری ناتسوکی، میو ایرینو، یاسوکو ساواگوچی، تاکشی نایتو، و بونتا سوگاوارا اشاره کرد.

شهر اشباح به عنوان یکی از برترین پویانمایی‌های تمام دوران به حساب می‌آید[۲] که توانسته در هفتاد و پنجمین دوره جوایز اسکار برنده جایزه اسکار بهترین فیلم پویانمایی بهترین فیلم پویانمایی، و همچنین برنده جایزه خرس طلایی در جشنواره بین‌المللی فیلم برلین سال ۲۰۰۲، در کنار فیلم «یکشنبه خونین» شود.

شهر اشباح با فروشی معادل ۳۹۵ میلیون دلار موفق‌ترین فیلم در گیشهٔ تاریخ ژاپن بود، و این رکورد را به مدت ۱۹ سال در اختیار داشت، تا اینکه فیلم شیطان‌کش: فیلم کیمتسو نو یائیبا: قطار موگن با فروشی معادل ۵۰۰ میلیون دلار آمریکا در سال ۲۰۲۰ از این انیمه پیشی گرفت و به دومین فیلم پر فروش تاریخ ژاپن تبدیل شد.

شرح داستان

[ویرایش]

چیهیرو اوگینو، دختر ده‌ساله‌ای است که همراه با پدر و مادرش، آکیو و یُوکو، به سوی خانهٔ جدیدشان سفر می‌کند. آکیو با انتخاب یک میان‌بر، در مقابل تونلی توقف می‌کند که به شهری تفریحی و به‌ظاهر متروکه می‌رسد. یُوکو، با وجود مخالفت‌های چیهیرو، اصرار به کاوش در آن‌جا دارد. پس از یافتن رستورانی خالی اما پر از غذا، والدین چیهیرو بی‌درنگ مشغول خوردن می‌شوند. در ادامه، چیهیرو به کاوش ادامه می‌دهد و به یک گرمابه همگانی عظیم می‌رسد، عبور قطاری را از زیر پلی مشاهده می‌کند و با پسری به نام «هاکو» آشنا می‌شود که به او هشدار می‌دهد پیش از غروب از بستر رود عبور کند. اما با پدیدار شدن ارواح، چیهیرو درمی‌یابد که والدینش به خوک تبدیل شده‌اند و رودخانه‌ای که از آن عبور کرده بود، اکنون پر از آب است و بازگشت ممکن نیست.

هاکو چیهیرو را پیدا می‌کند و به او می‌گوید که از دیگ‌بان حمام، «کاماچی» ــ موجودی یؤکای که فرمانروای سوسوواتاری‌هاست ــ درخواست کار کند. اما کاماچی از کارگری به نام «لین» می‌خواهد چیهیرو را نزد «یوبابا»، جادوگر اداره‌کنندهٔ حمام که والدینش را نفرین کرده و استاد هاکو است، ببرد. یوبابا با تهدید و ترساندن سعی می‌کند چیهیرو را بترساند، اما سرانجام به او قرارداد کاری می‌دهد. هنگام امضای قرارداد با نام 千尋، یوبابا نویسهٔ دوم نام او را حذف کرده و نامش را به سن (千؟) تغییر می‌دهد. چیهیرو به‌تدریج نام واقعی‌اش را فراموش می‌کند و هاکو توضیح می‌دهد که یوبابا از طریق گرفتن نام، افراد را کنترل می‌کند؛ اگر کاملاً نامش را فراموش کند ــ همان‌گونه که خودش روزی کرد ــ دیگر هرگز قادر به ترک دنیای ارواح نخواهد بود.

کارگران گرمابه ــ به‌جز کاماچی و لین ــ اغلب سن را مسخره می‌کنند. در حین کار، او موجودی خاموش به نام «بی‌چهره» را به اشتباه مشتری پنداشته و به داخل دعوت می‌کند. نخستین مشتری واقعی سن، روح رودخانه‌ای آلوده است. سن پس از تمیز کردن او، تکه‌ای قی‌آور جادویی به‌عنوان قدردانی دریافت می‌کند. در این میان، بی‌چهره به کارگران حمام طلا می‌دهد، که از روح رودخانه تقلید کرده، و در ازای آن غذا می‌خواهد. اما وقتی سن طلا را نمی‌پذیرد و او را ترک می‌کند، بی‌چهره با خشم چند کارگر را می‌بلعد.

سن شاهد حملهٔ شیکیگامی‌هایی به یک اژدها می‌شود و درمی‌یابد که آن اژدها، هاکوی دگرگون‌شده است. زمانی‌که هاکوی زخمی به پنت‌هاوس یوبابا سقوط می‌کند، سن به‌دنبالش می‌رود. یکی از شیکیگامی‌هایی که بر پشت او پنهان شده بود، به «زنیبا» ــ خواهر دوقلوی یوبابا ــ تبدیل می‌شود که پسر یوبابا، «بو»، را به موش تبدیل کرده و نسخه‌ای جعلی از او می‌سازد. زنیبا به سن می‌گوید که هاکو مُهر طلایی جادویی‌ای را از او دزدیده که دارای نفرینی مرگبار است. هاکو به شیکیگامی حمله می‌کند و زنیبا ناپدید می‌شود. پس از سقوط به اتاق دیگ‌خانه، سن بخشی از قی‌آور را به او می‌دهد تا مهر و یک کرم انگل‌مانند را بالا بیاورد که سن با انزجار آن را می‌کُشد.

سن تصمیم می‌گیرد مهر را به زنیبا بازگرداند و از او پوزش بخواهد. او با بی‌چهرهٔ بادکرده روبه‌رو شده و باقی قی‌آور را به او می‌دهد تا کارگران بلعیده‌شده را بالا بیاورد. بی‌چهره سن را دنبال می‌کند و لین کمک می‌کند تا از حمام خارج شوند. سن، بی‌چهره و بو با بلیت‌هایی که کاماچی داده، سوار قطار می‌شوند تا به دیدار زنیبا بروند. در این میان، یوبابا تقریباً دستور قربانی‌کردن والدین سن را صادر می‌کند، اما هاکو فاش می‌کند که بو ناپدید شده و پیشنهاد می‌دهد در ازای آزادی سن و خانواده‌اش، او را بازگرداند. یوبابا می‌پذیرد، اما به شرط آن‌که سن آزمون نهایی را بگذراند.

سن به دیدار زنیبا می‌رود. زنیبا برای او یک بند جادویی مو می‌سازد و فاش می‌کند که یوبابا از کرم برای کنترل هاکو استفاده می‌کرده است. سپس هاکو در قالب اژدها سن و بو را بازمی‌گرداند، در حالی‌که بی‌چهره تصمیم می‌گیرد نزد زنیبا بماند. در میانهٔ پرواز، سن به یاد می‌آورد که زمانی در کودکی به درون رودخانهٔ «کوهارو» افتاده و سالم به ساحل رسیده بود، و هویت واقعی هاکو را حدس می‌زند: روح رودخانهٔ کوهارو (ニギハヤミ コハクヌシ Nigihayami Kohakunushi؟).

هنگامی‌که به گرمابه بازمی‌گردند، یوبابا سن را می‌آزماید تا در میان گروهی از خوک‌ها، پدر و مادرش را شناسایی کند. سن پاسخ می‌دهد که هیچ‌یک از خوک‌ها والدینش نیستند، و با درست بودن پاسخ، قراردادش از بین می‌رود و نام واقعی‌اش به او بازگردانده می‌شود. هاکو او را تا بستر خشک‌شدهٔ رود همراهی کرده و قول می‌دهد دوباره یکدیگر را ببینند. چیهیرو از بستر رود عبور کرده و نزد والدینش بازمی‌گردد. اندکی پیش از ترک مکان برای رفتن به خانهٔ جدید، چیهیرو به پشت سر نگاه می‌کند، در حالی‌که بند مویش که از زنیبا هدیه گرفته، همچنان سالم است.

تولید

[ویرایش]

توسعه و الهام‌بخشی

[ویرایش]

هایائو میازاکی تابستان‌ها را همراه با خانواده و پنج دختر جوان که از دوستان خانوادگی‌شان بودند، در یک کلبه کوهستانی می‌گذراند. ایده ساخت شهر اشباح زمانی شکل گرفت که او خواست فیلمی برای این دختران بسازد. میازاکی پیش از آن فیلم‌هایی مانند همسایه من توتورو و سرویس تحویل کیکی را برای کودکان خردسال و نوجوانان کارگردانی کرده بود، اما تا آن زمان فیلمی برای دختران ده‌ساله نساخته بود. او برای ایده گرفتن، مجله‌های شوجو مانگا (مانند ناکایوشی و ریبون) را که آن دخترها در کلبه جا گذاشته بودند مطالعه کرد، اما احساس کرد که این مجلات تنها به موضوعاتی چون دلبستگی‌های زودگذر و روابط عاشقانه می‌پردازند. میازاکی بر این باور بود که این موضوعات چیزی نیست که این دختران جوان در قلب خود به آن اهمیت دهند و تصمیم گرفت فیلمی درباره یک قهرمان زن جوان بسازد که آن‌ها بتوانند او را الگوی خود قرار دهند.[۳]

میازاکی سال‌ها بود که می‌خواست فیلم جدیدی تولید کند، اما دو طرح پیشنهادی قبلی او رد شده بود؛ یکی بر پایه کتاب ژاپنی «شهر شگفت‌انگیز آن سوی مه» اثر ساچیکو کاشیوابا و دیگری درباره یک قهرمان نوجوان. سومین طرح او که در نهایت به شهر اشباح تبدیل شد، با موفقیت همراه بود. هر سه داستان پیرامون یک گرمابه جریان داشتند که میازاکی آن را با الهام از گرمابه‌ای در زادگاهش طراحی کرده بود. او همیشه این گرمابه را مکانی اسرارآمیز می‌دانست؛ چرا که در کنار یکی از وان‌های آن درِ کوچکی قرار داشت. میازاکی همواره کنجکاو بود که پشت آن در چیست و داستان‌های متعددی درباره‌اش مکتوب کرد که یکی از آن‌ها الهام‌بخش محیط گرمابه در شهر اشباح شد.[۳]

تولید شهر اشباح در فوریه ۲۰۰۰ با بودجه‌ای معادل ۱٫۹ میلیارد ین (۱۵ میلیون دلار آمریکا) آغاز شد.[۴] این فیلم با مشارکت شرکت‌های توکوما شوتن، نیپون تله‌ویژن، دنتسو، بوئنا ویستا هوم اینترتینمنت، توهوکو‌شینشا فیلم و میتسوبیشی ساخته شد.[۵] سرمایه‌گذاری ۱۰ درصدی شرکت دیسنی، حق نخستین واگذاری را برای پخش این اثر در آمریکای شمالی به آن‌ها داد. میازاکی و کارکنان استودیو جیبلی، همانند فیلم شاهزاده مونونوکه، در این اثر نیز به تجربه و آزمون در زمینه پویانمایی رایانه‌ای پرداختند. آن‌ها با به‌کارگیری رایانه‌های بیشتر و نرم‌افزارهایی چون سافت‌ایمج سه بعدی، کار با این برنامه‌ها را آموختند، اما این فناوری را با هوشمندی به کار بستند تا به جای تحت‌الشعاع قرار دادن داستان، به بهبود جلوه‌های آن کمک کند. بیشتر شخصیت‌ها به صورت دستی طراحی شدند و میازاکی پا به‌پای پویانماها کار می‌کرد تا از کیفیت و دقت اجرای آن‌ها اطمینان یابد.[۴] بزرگ‌ترین چالش در ساخت فیلم، کاهش زمان آن بود. با آغاز تولید، میازاکی دریافت که اگر بخواهد داستان را بر پایه طرح اولیه خود پیش ببرد، زمان فیلم بیش از سه ساعت خواهد شد. از همین رو، او ناچار شد صحنه‌های بسیاری را از داستان حذف کند و برای حفظ سادگی اثر، از زرق‌وبرق‌های بصری آن بکاهد. میازاکی نمی‌خواست قهرمان داستان یک «دختر زیبا» باشد. در ابتدا، او از ظاهر معمولی و بی‌روح چیهیرو ناامید شده بود و با خود می‌گفت: «او باانمک نیست. کاری هست که بتوانیم برای ظاهرش انجام دهیم؟» اما با نزدیک شدن به پایان فیلم، او با آسودگی خاطر احساس کرد که «او به زنی دلربا تبدیل خواهد شد.»[۳]

میازاکی در طول دوره تولید، بارها با بازدید از موزه معماری فضای باز ادو-توکیو در کوگانی، توکیو ایده می‌گرفت. او در طراحی برخی از ساختمان‌های جهان ارواح، از بناهای سبک شبه‌غربی دوره میجی در این موزه الهام گرفت. این موزه حس نوستالژی شدیدی در میازاکی ایجاد می‌کرد. یکی دیگر از منابع الهام بزرگ او، نوتویا ریوکان بود؛ یک مسافرخانه سنتی ژاپنی در استان یاماگاتا که به دلیل معماری چشم‌نواز و ویژگی‌های زینتی‌اش شهرت دارد. در حالی که برخی از کتاب‌های راهنما و مقالات ادعا می‌کنند که شهر قدیمی و طلایی جیوفن در تایوان به عنوان مدل الهام‌بخش این فیلم خدمت کرده است، میازاکی این موضوع را تکذیب کرده است. گرمابه دوگو اونسن نیز یکی دیگر از منابع الهام برای طراحی گرمابه فیلم بود.

توشیو سوزوکی، تهیه‌کننده فیلم، به تأثیرات و الهام‌های اروپایی نیز در تولید شهر اشباح اشاره می‌کند. او ساختار فیلم را متأثر از آثار اروپایی می‌داند، چرا که میازاکی خود تحت تأثیر پویانمایی‌های اروپایی همچون «ملکه برفی» (محصول ۱۹۵۷) و «دختر چوپان و دودکش‌پاک‌کن» قرار داشته است.

موسیقی

[ویرایش]

موسیقی متن شهر اشباح توسط همکار همیشگی میازاکی، جو هیسایشی، آهنگسازی و رهبری شد و ارکستر نیو ژاپن فیلارمونیک آن را اجرا کرد.[۶] این آلبوم موسیقی جوایز متعددی از جمله جایزه بهترین موسیقی در پنجاه و ششمین دوره مسابقات فیلم ماینیچی، جایزه بهترین موسیقی در بخش فیلم‌های سینمایی نمایشگاه بین‌المللی انیمه توکیو ۲۰۰۱ و جایزه آلبوم پویانمایی سال در هفدهمین دوره جوایز گلد دیسک ژاپن را از آن خود کرد. هیسایشی بعدتر ترانه‌ای برای قطعه «روز یک تابستان» سرود و نسخه جدید این آهنگ را «نام زندگی» نامید که توسط آیاکا هیروهارا اجرا شد.

ترانه پایانی فیلم با عنوان «همیشه با من» توسط یومی کیمورا، آهنگساز و نوازنده لیر اهل اوساکا، نوشته و اجرا شد.[۷] شعر این ترانه را دوست کیمورا، واکاکو کاکو سروده بود. این آهنگ در ابتدا قرار بود برای فیلم دیگری از میازاکی به نام «رین، نقاش دودکش» استفاده شود که هرگز منتشر نشد.[۷] میازاکی در بخش ویژگی‌های خاص دی‌وی‌دی ژاپنی اثر توضیح می‌دهد که این ترانه چگونه الهام‌بخش او برای خلق شهر اشباح شده است.[۷] این ترانه در چهل و سومین دوره جوایز رکورد ژاپن به مقام گلد دست یافت.

افزون بر موسیقی متن اصلی، یک آلبوم تصویر نیز با عنوان «آلبوم تصویر شهر اشباح» منتشر شده که دربردارنده ۱۰ قطعه موسیقی است.

درون‌مایه‌ها

[ویرایش]

ماوراءطبیعت‌گرایی

[ویرایش]

درون‌مایه‌های اصلی شهر اشباح که به‌شدت تحت تأثیر افسانه‌های محلی شینتو-بودایی ژاپنی است، بر شخصیت اصلی داستان، چیهیرو، و سفر برزخی او در قلمرو ارواح تمرکز دارد. مکان مرکزی فیلم یک گرمابه ژاپنی است که انواع و اقسام موجودات افسانه‌ای ژاپن، از جمله کامی، برای استحمام به آنجا می‌آیند. میازاکی به آیین‌های انقلابین اشاره می‌کند که در آن روستاییان کامی‌های محلی خود را فرا می‌خوانند و آن‌ها را به حمام‌های خود دعوت می‌کنند.[۸] چیهیرو همچنین با کامی‌های جانوران و گیاهان روبه‌رو می‌شود. میازاکی در این باره می‌گوید:

در زمان پدربزرگ و مادربزرگ من، باور بر این بود که کامی در همه جا وجود دارد – در درختان، رودخانه‌ها، حشرات، چاه‌ها و هر چیز دیگری. نسل من این را باور ندارد، اما من این ایده را دوست دارم که همه ما باید برای همه چیز ارزش قائل شویم زیرا ممکن است ارواح در آنجا حضور داشته باشند و ما باید برای هر چیزی ارزش قائل شویم زیرا نوعی زندگی در هر چیزی جریان دارد.[۸]

ورود کهن‌الگویی چیهیرو به دنیایی دیگر، وضعیت او را به چیزی میان کودک و بزرگسال تغییر می‌دهد. چیهیرو در این محیط ماورالطبیعه، خارج از مرزهای جامعه نیز قرار می‌گیرد. استفاده از واژه کامیکاکوشی (به معنی واقعی کلمه «پنهان‌شده توسط خدایان») در نام ژاپنی فیلم و افسانه‌های مربوط به آن، این گذر آستانه‌ای را تقویت می‌کند: «کامیکاکوشی به معنای حکم "مرگ اجتماعی" در این دنیاست و بازگشت به این دنیا از کامیکاکوشی به معنای "رستاخیز اجتماعی" بود.»[۹]

درون‌مایه‌های اضافی از طریق شخصیت بی‌چهره بیان می‌شوند؛ او بازتاب‌دهنده شخصیت‌های پیرامون خود است، با الگوبرداری یاد می‌گیرد و ویژگی‌های هر کسی را که می‌بلعد به خود می‌گیرد. این ویژگی دگرگونی بی‌چهره را به یک موجود هیولایی در گرمابه رقم می‌زند. پس از اینکه چیهیرو با یک واجوشنگ (کوفته تهوع‌آور) بی‌چهره را نجات می‌دهد، او دوباره کمرو می‌شود. در پایان فیلم، زنیبا تصمیم می‌گیرد از بی‌چهره مراقبت کند تا او بتواند بدون تأثیرات منفی گرمابه رشد کند.[۱۰]

فانتزی

[ویرایش]

این فیلم با اثر لوئیس کارول یعنی آلیس در سرزمین عجایب و آن‌سوی آینه مقایسه شده است، چرا که داستان‌های آن‌ها در دنیای پندارین می‌گذرد، شامل اختلال در منطق و ثبات است و نقش‌مایه‌هایی مانند خوراکی‌هایی با ویژگی‌های دگرگون‌کننده در آن‌ها به چشم می‌خورد؛ هرچند برخی دیگر از روندها و درون‌مایه‌ها مشترک نیستند.[۱۱][۱۲][۱۳]

یوبابا شباهت‌های بسیاری با کالسکه‌چی در فیلم سال ۱۹۴۰ یعنی پینوکیو دارد؛ از این جهت که او انسان‌ها را به خوک تبدیل می‌کند، همان‌طور که پسربچه‌های شهربازی جزیره لذت به الاغ تبدیل می‌شدند. با استخدام شدن در گرمابه، تصاحب نام واقعی چیهیرو توسط یوبابا به شکل نمادین آن کودک را می‌کشد،[۱۴] که پس از آن باید وارد دنیای بزرگسالی شود. او سپس بر پایه الگوی تک‌اسطوره، یک آیین گذر را تجربه می‌کند؛ چیهیرو برای بازیابی پیوستگی با گذشته خود، باید هویتی تازه خلق کند.[۱۴]

فرهنگ سنتی ژاپن

[ویرایش]

شهر اشباح شامل دیدگاه‌های انتقادی به جامعه مدرن ژاپن در زمینه شکاف نسل‌ها و مسائل زیست‌محیطی است.[۱۵] چیهیرو به عنوان نمادی از شوجو دیده شده است که نقش‌ها و جهان‌بینی آن‌ها پس از جنگ جهانی دوم در ژاپن به شدت دگرگون شده بود.[۱۵] همان‌طور که چیهیرو به دنبال هویت گذشته خود می‌گردد، جامعه ژاپن نیز در بحبوحه نگرانی از رکود اقتصادی زمان اکران فیلم در سال ۲۰۰۱، در پی پیوند دوباره با ارزش‌های گذشته خود بود.[۱۴] میازاکی در یک گفت‌وگو به این ویژگی نوستالژیک برای ژاپن قدیم اشاره کرده است.[۱۶]

فلسفه ژاپنی نقش بزرگی در شهر اشباح ایفا می‌کند، به ویژه از طریق مفاهیمی مانند کامی و اصولی چون موتائینای و اون.[۱۷] برای نمونه، مفهوم کامی شامل ارواح گوناگونی است که هر یک نماینده عناصر و جنبه‌های متفاوتی از طبیعت هستند. اصل موتائینای که در فرهنگ ژاپن ریشه دوانده، بازتاب‌دهنده حس تاسف نسبت به اسراف و ارزش نهادن به بهره‌گیری کامل از یک شیء یا منبع است. در حالی که اصل اون، که یکی از اصول کلیدی اخلاق ژاپنی به معنای نوعی دین اخلاقی است، نقش بسزایی در رشد شخصیت چیهیرو ایفا می‌کند.

مصرف‌گرایی غربی

[ویرایش]

همانند مفهوم ژاپنی اون، این فیلم را می‌توان تا حدی به عنوان بررسی پیامدهای طمع و مصرف‌گرایی غربی بر فرهنگ سنتی ژاپن دانست.[۱۸] برای نمونه، یوبابا از نظر سبک ظاهری در میان اهالی گرمابه متمایز است؛ او جامه غربی به تن می‌کند و در میان دکوراسیون و مبلمان اروپایی زندگی می‌کند که با سبک ژاپنی ساده‌گرایانه اتاق‌های کارکنانش در تضاد است و نشان‌دهنده نفوذ سرمایه‌داری غربی بر ژاپن در دوران میجی و پس از آن است. در کنار کارکرد آن در درون‌مایه عیان رشد و بلوغ، اقدام یوبابا در گرفتن نام چیهیرو و جایگزینی آن با سن (خوانش دیگری از واژه چی، نخستین بخش از نام چیهیرو به معنی هزار) می‌تواند نمادی از تمرکز تک‌بعدی سرمایه‌داری بر ارزش‌های مادی قلمداد شود.[۱۵]

فضای فیلم بازتاب‌دهنده نقدهای میازاکی بر ارزش‌های مدرن ژاپنی و از بین رفتن میراث فرهنگی است. این گرمابه که در یک شهربازی متروکه واقع شده، نمادی از هویت فرهنگی دگرگون‌شده ژاپن است. این مکان سنتی پیشین، اکنون با تابلوهای نئونی و غربی‌سازی مخدوش شده که گویای زوال فرهنگی است. صحنه‌های آغازین فیلم دغدغه‌های اقتصادی و مصرف‌گرایی را برجسته می‌کنند. جلوه‌های بصری فیلم بر تجاری‌سازی فرهنگ ژاپن پافشاری دارند. آن شهربازی شکست‌خورده استعاره‌ای از ادغام ناموفق دیدگاه‌هاست. طراحی دوران میجی در این پارک، بستر مسخ شدن پدر و مادر چیهیرو می‌شود؛ این خانواده با یک خودروی وارداتی آئودی به آنجا می‌آیند و پدر پیراهن پولو به سبک اروپایی به تن دارد و پیش از آنکه به دلیل عادت‌های بدشان به خوک‌های مصرف‌گرا تبدیل شوند، با گفتن اینکه «کارت‌های اعتباری و پول نقد» همراه دارد به چیهیرو اطمینان خاطر می‌دهد.[۱۹] میازاکی بیان کرده است:

تبدیل شدن پدر و مادر چیهیرو به خوک، نمادی از طمع‌کار شدن برخی از انسان‌هاست. درست در همان لحظه‌ای که چیهیرو می‌گوید چیزی در این شهر عجیب است، پدر و مادرش به خوک تبدیل می‌شوند. کسانی بودند که در دوران اقتصاد حبابی ژاپن (جامعه مصرف‌گرای) دهه ۱۹۸۰ «به خوک تبدیل شدند» و این افراد هنوز متوجه نشده‌اند که خوک شده‌اند. وقتی کسی خوک می‌شود، دیگر به انسان بودن بازنمی‌گردد، بلکه رفته‌رفته «جسم و روح یک خوک» را پیدا می‌کند. این‌ها همان کسانی هستند که می‌گویند: "ما در رکود هستیم و چیزی برای خوردن نداریم." این موضوع تنها به دنیای فانتزی محدود نمی‌شود. شاید این یک تصادف نباشد و آن غذاها در واقع (استعاره‌ای از) "تله‌ای برای شکار انسان‌های گم‌گشته" باشد.[۱۸]

گرمابه ارواح را نمی‌توان مکانی کاملاً بی‌ابهام و عاری از تاریکی دانست.[۲۰] بسیاری از کارکنان با چیهیرو به دلیل انسان بودنش بدرفتاری می‌کنند و فساد در همه جا به چشم می‌خورد؛[۱۵] آنجا مکانی پر از زیاده‌روی و طمع است، همان‌گونه که در نخستین حضور بی‌چهره تصویر می‌شود.[۲۱] در تضاد آشکار با سادگی سفر و دگرگونی چیهیرو، هیاهوی همیشگی و پرهرج‌ومرج کارناوال در پس‌زمینه جریان دارد.[۱۵]

محیط‌زیست‌گرایی

[ویرایش]

تحلیل‌گران بارها به درون‌مایه‌های زیست‌محیطی در فیلم‌های میازاکی اشاره کرده‌اند. در شهر اشباح، به دو نمونه برجسته از اشارات به مسائل زیست‌محیطی توجه شده است. برای نمونه، پم کوتس، از معاونان بخش انیمیشن والت دیزنی، رویارویی چیهیرو با «روح بدبو» را توصیف می‌کند که در نهایت مشخص می‌شود روح یک رودخانه است، اما آن‌قدر با آلودگی و کثیفی مسخ شده که در نگاه نخست نمی‌توان ماهیت آن را تشخیص داد. این روح تنها زمانی دوباره پاکیزه می‌شود که چیهیرو حجم انبوهی از زباله‌ها، از جمله لاستیک‌های خودرو، پسماندها و یک دوچرخه را از بدنش بیرون می‌کشد. این صحنه به آلودگی محیط زیست توسط انسان‌ها و اینکه چگونه مردم می‌توانند بی‌ملاحظه اشیا را بدون اندیشه به پیامدها و فرجام زباله‌ها دور بیندازند، اشاره دارد.[۲۲]

اشاره دوم در خود شخصیت هاکو دیده می‌شود. هاکو نام خود را به یاد نمی‌آورد و گذشته‌اش را گم کرده است، به همین دلیل در گرمابه گرفتار شده است. سرانجام چیهیرو به یاد می‌آورد که او پیش‌تر روح رودخانه کوهاکو بوده که خشک شده و مجتمع‌های آپارتمانی جای آن را گرفته‌اند. انسان‌ها به دلیل نیاز خود به توسعه، بخشی از طبیعت را نابود کرده‌اند و این کار سبب شده هاکو خانه و هویتش را از دست بدهد. این مسئله را می‌توان با جنگل‌زدایی و تخریب زیستگاه‌های طبیعی مقایسه کرد؛ انسان‌ها طبیعت را ویران می‌کنند، توازن را در زیست‌سامانه برهم می‌زنند و برای برآوردن خواسته خود جهت فضای بیشتر (مسکن، مراکز خرید، فروشگاه‌ها و غیره) پناهگاه جانوران را خراب می‌کنند، بی آنکه به چگونگی تأثیر آن بر دیگر موجودات زنده بیندیشند.[۲۳][۲۴]

بازخورد

[ویرایش]

واکنش منتقدان

[ویرایش]

در وبگاه بازبینی جمعی راتن تومیتوز، این فیلم بر پایهٔ ۲۲۱ بررسی، با میانگین امتیاز ۸٫۶/۱۰، نرخ تأیید ۹۶٪ را دارد. اجماع منتقدان این وبگاه می‌گوید: «شهر اشباح یک افسانهٔ خیره‌کننده، مسحورکننده و به زیبایی ترسیم‌شده است که تماشاگران را نسبت به جهان پیرامونشان کمی کنجکاوتر و شیفته‌تر می‌کند».[۲۵] این وبگاه در سال ۲۰۲۵، فیلم را در رتبهٔ ۲۸ فهرست «۳۰۰ فیلم برتر تمام دوران‌ها» قرار داد.[۲۶] در متاکریتیک، این فیلم بر پایهٔ بررسی‌های ۴۱ منتقد، میانگین وزنی امتیاز ۹۶ از ۱۰۰ را به دست آورده که نشان‌دهندهٔ «تحسین همگانی» است.[۲۷]

راجر ایبرت از شیکاگو سان-تایمز به فیلم چهار ستارهٔ کامل داد و از اثر و کارگردانی میازاکی تمجید کرد. ایبرت همچنین گفت که شهر اشباح یکی از «بهترین فیلم‌های سال» بود و آن را به فهرست «فیلم‌های بزرگ» خود اضافه کرد.[۲۸] الویس میشل از نیویورک تایمز نقد مثبتی بر فیلم نوشت و پویانمایی آن را ستود. میشل مقایسه‌ای مطلوب با کتاب آن‌سوی آینه اثر لوئیس کارول انجام داد و نوشت که «فیلم‌های میازاکی همان‌قدر که دربارهٔ خلق‌وخو هستند، به همان اندازه نیز دربارهٔ حال‌وهوا هستند» و «این احتمال که شخصیت‌های پویانمایی‌شده آن چیزی نباشند که به نظر می‌رسند — چه از نظر روحی و چه از نظر جسمی — تعلیق را افزایش می‌دهد».[۱۳] درک الی از ورایتی گفت که شهر اشباح «می‌تواند مورد پسند کودکان و بزرگسالان قرار گیرد» و پویانمایی و موسیقی آن را تحسین کرد.[۲۹] کنت توران از لس‌آنجلس تایمز کارگردانی میازاکی و صداپیشگی فیلم را ستود و گفت که این فیلم «محصول تخیلی پویا و بی‌باک است که آفریده‌هایش شبیه هیچ چیزی نیست که فرد پیش‌تر دیده باشد».[۳۰] جی بویار، منتقد اورلاندو سنتینل نیز کارگردانی میازاکی را تحسین کرد و گفت این فیلم «انتخابی بی‌نقص برای کودکی است که به خانه‌ای جدید نقل مکان کرده است».[۳۱]

در سال ۲۰۰۴، مجلهٔ سینی‌فانتاستیک این فیلم را به عنوان یکی از «۱۰ پویانمایی ضروری» فهرست کرد.[۳۲] در سال ۲۰۰۵، شهر اشباح توسط آی‌جی‌ان به عنوان دوازدهمین فیلم پویانمایی برتر تمام دوران‌ها رتبه‌بندی شد.[۳۳] این فیلم همچنین نهمین فیلم دارای بالاترین امتیاز در تمام دوران‌ها در متاکریتیک است و بالاترین امتیاز را در میان فیلم‌های پویانمایی سنتی در این وبگاه دارد. این فیلم در سال ۲۰۱۰ در رتبهٔ دهم فهرست «۱۰۰ فیلم برتر سینمای جهان» در مجلهٔ امپایر قرار گرفت.[۳۴] در سال ۲۰۱۰، راتن تومیتوز آن را به عنوان سیزدهمین فیلم پویانمایی برتر این وبگاه رتبه‌بندی کرد،[۳۵] و در سال ۲۰۱۲، رتبهٔ هفدهم را به آن اختصاص داد.[۳۶] در سال ۲۰۱۹، این فیلم در صدر فهرست ۱۴۰ فیلم پویانمایی ضروری این وبگاه قرار گرفت.[۳۷] این فیلم در رتبهٔ ۴۶ فهرست «۱۰۰ فیلم برتر تمام دوران‌ها» در مجلهٔ تایم اوت قرار گرفت.[۳۸] این فیلم در میان ده فیلم برتر فهرست بنیاد فیلم بریتانیا برای «۵۰ فیلم برتر برای کودکان تا سن ۱۴ سال» قرار دارد.[۳۹] در سال ۲۰۱۶، این فیلم در نظرسنجی بی‌بی‌سی به عنوان چهارمین فیلم برتر قرن بیست و یکم توسط ۱۷۷ منتقد فیلم از سراسر جهان انتخاب شد که آن را به بالاترین فیلم پویانمایی در این فهرست تبدیل کرد.[۴۰] در سال ۲۰۱۷، نیویورک تایمز آن را به عنوان دومین فیلم برتر قرن بیست و یکم تا به آن زمان رتبه‌بندی کرد.[۴۱] در سال ۲۰۲۱، انجمن نویسندگان آمریکا فیلم‌نامهٔ شهر اشباح را به عنوان شصت و هفتمین فیلم‌نامهٔ برتر قرن بیست و یکم تا به آن زمان رتبه‌بندی کرد.[۴۲][۴۳] در سال ۲۰۲۲، این فیلم در رتبهٔ ۷۵ فهرست بهترین فیلم‌های مجلهٔ سایت اند ساند قرار گرفت و یکی از دو فیلم پویانمایی بود که به این فهرست راه یافتند (در کنار فیلم دیگر میازاکی یعنی همسایه من توتورو).[۴۴][۴۵] در سال ۲۰۲۵، این فیلم در رتبهٔ ۹ فهرست نیویورک تایمز برای «۱۰۰ فیلم برتر قرن بیست و یکم» قرار گرفت.[۴۶] در ژوئیهٔ ۲۰۲۵، فیلم در رتبهٔ ۱۵ فهرست رولینگ استون برای «۱۰۰ فیلم برتر قرن بیست و یکم» قرار گرفت.[۴۷]

هیروکی آزوما در کتاب خود با نام اوتاکو اشاره کرد: «بین سال‌های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۷، شکل‌ها و بازارهای اوتاکو به سرعت در ژاپن به جایگاه اجتماعی دست یافتند» و پیروزی میازاکی در جوایز آکادمی برای فیلم شهر اشباح را به عنوان یکی از نمونه‌های خود ذکر می‌کند.[۴۸]

جوایز

[ویرایش]
جایزه سال دسته دریافت‌کننده نتیجه منبع
پنجاه و ششمین دوره جوایز فیلم ماینیچی ۲۰۰۱ بهترین فیلم شهر اشباح برنده [۴۹]
بهترین فیلم پویانمایی شهر اشباح برنده
بهترین کارگردان هایائو میازاکی برنده
پنجاه و دومین جشنواره بین‌المللی فیلم برلین ۲۰۰۲ خرس طلایی شهر اشباح برنده[الف] [۵۰]
[۵۱]
بیست و پنجمین دوره جایزه آکادمی فیلم ژاپن بهترین فیلم شهر اشباح برنده [۵۲]
جایزه پویانمایی توکیو پویانمایی سال شهر اشباح برنده [۵۳]
بهترین کارگردان هایائو میازاکی برنده
هفتاد و پنجمین دوره جوایز اسکار ۲۰۰۳ بهترین فیلم پویانمایی شهر اشباح برنده [۵۴]
سی‌امین دوره جوایز آنی بهترین فیلم پویانمایی شهر اشباح برنده [۵۵]
کارگردانی در تولید یک اثر بلند پویانمایی هایائو میازاکی برنده
بیست و نهمین دوره جوایز ساترن بهترین فیلم پویانمایی شهر اشباح برنده [۵۶]
[۵۷]
پنجاه و هفتمین دوره جوایز فیلم بفتا ۲۰۰۴ بهترین فیلم غیر انگلیسی‌زبان شهر اشباح نامزدشده [۵۸]
[۵۹]

تأثیرات و میراث

[ویرایش]
اتوبوس دوطبقه در لندن که یک بنر تبلیغاتی برای بازیگران اقتباس تئاتری شهر اشباح را در آوریل ۲۰۲۴ حمل می‌کند

صنعت سینما

[ویرایش]

شهر اشباح بارها به عنوان یکی از بهترین فیلم‌های قرن بیست و یکم و همچنین یکی از بهترین فیلم‌های پویانمایی تاریخ معرفی شده است.[۶۰][۶۱][۶۲] مجلهٔ وایس نیز شهر اشباح را بهترین فیلم پویانمایی تمام دوران‌ها اعلام کرد و نوشت که این فیلم «نشان داد پویانمایی چقدر می‌تواند نفس‌گیر، صمیمانه و جدی باشد»، چیزی که «پیکسار، دیزنی و دیگر پویانماهای جریان اصلی، پس از ۱۵ سال هنوز نتوانسته‌اند به معنای واقعی کلمه درک کنند».[۶۳] در سال ۲۰۱۶، بی‌بی‌سی این فیلم را در رتبهٔ چهارم فهرست ۱۰۰ فیلم برتر قرن بیست و یکم قرار داد.[۶۴]

استیون اسپیلبرگ، کارگردان سینما، گفت که شهر اشباح شاید «بهتر از هر فیلم دیزنی» باشد که او تا به حال دیده است.[۶۵] رِینا دنیسون، استاد مطالعات فیلم، تلویزیون و رسانه، به مجلهٔ تایم گفت: «این فیلمی است که توسط یک استاد پویانمایی در اوج توانایی‌هایش ساخته شده و از آن دست آثاری است که کیفیت پویانمایی‌اش واقعاً آن را از هر چیز دیگری در پیرامونش متمایز می‌کند. در آن زمان هیچ‌کس دیگری فیلم‌هایی نمی‌ساخت که این‌طور به نظر برسند یا تا این حد خلاقانه باشند».[۶۶] این فیلم به عنوان اثرگذار بر فیلم‌های پویانمایی گوناگون دیزنی و پیکسار ذکر شده است. هارلی جسوپ، طراح تولید، گفت که او در ابتدا با تماشای شهر اشباح، از عناصر حس معنوی آن الهام گرفت تا آن‌ها را در فیلم کوکو به کار ببرد.[۶۷] کن و رایان فیرپو، همکاران نویسنده، این فیلم را به عنوان یکی از تأثیراتی عنوان کردند که به آن‌ها در کاوش «ایده‌های اخلاق و انسانیت» در فیلم جاودانگان کمک کرد.[۶۸] دومی شی، کارگردان فیلم قرمز شدن، از شهر اشباح به عنوان یکی از فیلم‌های پویانمایی محبوب خود و از منابع الهام فیلمش یاد کرد.[۶۹]

اهمیت تجاری و فرهنگی

[ویرایش]

به نوشتهٔ مجلهٔ تایم، شهر اشباح «در زمانی اکران شد که پویانمایی به طور گسترده به عنوان گونه‌ای صرفاً برای کودکان تلقی می‌شد و تفاوت‌های فرهنگی اغلب به مانعی برای توزیع جهانی آثار پویانمایی تبدیل می‌شد» اما این فیلم «تصورات ازپیش‌شکل‌گرفته دربارهٔ این شکل از هنر را در هم شکست و همچنین ثابت کرد اثری که به زبان ژاپنی و با محوریت عناصر فرهنگ عامهٔ ژاپن ساخته شده، می‌تواند ارتباط عمیقی با مخاطبان در سراسر جهان برقرار کند». دنیسون تأکید کرد که جان لستر و دیزنی «با تبلیغات گسترده برای در نظر گرفته شدن این فیلم در جوایز آکادمی، به دیده شدن بیشتر شهر اشباح در آمریکا کمک کردند» و این موضوع را به عنوان یکی از دلایل برنده شدن جایزه اسکار بهترین فیلم پویانمایی دانست.[۷۰] جاناتان کلمنتس، نویسنده‌ای که آثار منتشرشده‌اش پیرامون فرهنگ شرق آسیا، انیمه و مجموعه‌های تلویزیونی ژاپنی است، تأکید کرد که برنده شدن این فیلم در اسکار «زنگ خطری برای بسیاری از فعالان حوزهٔ سینما بود که سال‌ها پویانمایی ژاپنی را نادیده می‌گرفتند».[۷۱] سوزان نیپیر، استاد مطالعات ژاپن در دانشگاه تافتس، موفقیت‌های شهر اشباح در مراسم‌های بزرگ جوایز غربی را «یک نیروی محرکهٔ بسیار بزرگ برای صنعت پویانمایی ژاپن» خواند. او در ادامه توضیح داد که پویانمایی‌ها در غرب اغلب به عنوان چیزهایی «بچه‌گانه، جلف و آثاری که نباید جدی گرفته شوند» دیده می‌شدند، اما پس از اینکه این فیلم جایزه آکادمی را به خانه برد، مردم کم‌کم پویانمایی را به عنوان «یک شکل هنری واقعی» دیدند.[۷۲][کدام صفحه؟] در سال ۲۰۲۴، بیلی آیلیش ترانهٔ «چیهیرو» را منتشر کرد که با الهام از این فیلم ساخته شده و نام آن برگرفته از شخصیت اصلی است.[۷۳]

اقتباس تئاتری

[ویرایش]

خبر ساخت یک اقتباس تئاتری از شهر اشباح در فوریهٔ ۲۰۲۱ با برنامه‌ریزی برای افتتاحیهٔ جهانی در توکیو در ۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۲ اعلام شد. این نمایش توسط جان کایرد نوشته و کارگردانی شده و شرکت توهو با رضایت استودیو جیبلی، تهیه‌کنندگی آن را بر عهده دارد. نقش چیهیرو به طور مشترک توسط کانا هاشیموتو و مونه کامیشیرایشی ایفا می‌شود.[۷۴][۷۵] در اوت ۲۰۲۳ اعلام شد که این اثر نخستین اجرای اروپایی خود را از آوریل ۲۰۲۴ در لندن کلسیم آغاز خواهد کرد،[۷۶] و بیشتر بازیگران نقش‌های خود را تکرار خواهند کرد.[۷۷]

بازیگران اصلی
نام شخصیت بازیگر (انتخاب دوگانه)
چیهیرو (千尋) کانا هاشیموتو مونه کامیشیرایشی
هاکو (ハク) کوتارو دایگو هیروکی میورا
کائوناشی (顔無し) کوهارو سوگاوارا توموهیکو تسوجیموتو
رین (リン) میو ساکیفی فو هینامی
کاماجی (釜爺) توموروو تاگوچی ساتوشی هاشیموتو
یوبابا (湯婆婆) / زنیبا (銭婆) ماری ناتسوکی رومی پاک

پانویس

[ویرایش]
  1. ↑ «Tehran International Animation Festival (3rd Festival 2003)». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ دسامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۱ نوامبر ۲۰۰۷.
  2. ↑ "Top 100 Animation Movies" (به انگلیسی). Rotten Tomatoes. Retrieved January 17, 2016.
  3. 1 2 3 Miyazaki on Spirited Away // Interviews //. Nausicaa.net (11 July 2001). Archived from the original on 25 April 2017.
  4. 1 2 The Making of Hayao Miyazaki's "Spirited Away" – Part 1. Jimhillmedia.com. Archived from the original on 12 March 2009.
  5. ↑ Elley, Derek (2002-02-18). "Spirited Away". Variety. Archived from the original on 2024-11-27. Retrieved 2025-02-07.
  6. ↑ Miyazaki's Spirited Away. Milan Records (10 September 2002). CD. Archived from the original on 19 February 2015.
  7. 1 2 3 Yumi Kimura. Nausicaa.net. Archived from the original on 20 April 2012.
  8. 1 2 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام ReferenceA وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  9. ↑ Reider, Noriko T. 11 February 2009. "Spirited Away: Film of the Fantastic and Evolving Japanese Folk Symbols." Film Criticism 29(3):4–27.
  10. ↑ Gomes, Paul. "Lesson Plan – Spirited Away" (PDF). UHM. Archived from the original (PDF) on 5 November 2013. Retrieved 12 August 2013.
  11. ↑ Sunny Bay (22 June 2016). "Beyond Wonderland: 'Spirited Away' Explores The Significance of Dreams in the Real World". moviepilot.com. Archived from the original on 14 August 2016.
  12. ↑ "Influences on the Film | Spirited Away". SparkNotes. 2004. Archived from the original on 14 August 2016.
  13. 1 2 Mitchell, Elvis (20 September 2002). "Movie Review – Spirited Away". The New York Times. Archived from the original on 11 May 2011. Retrieved 2 September 2011.
  14. 1 2 3 Satoshi, Ando. 11 February 2009. "Regaining Continuity with the Past: Spirited Away and Alice's Adventures in Wonderland." Bookbird 46(1):23–29. doi:10.1353/bkb.0.0016.
  15. 1 2 3 4 5 Napier, Susan J. 11 February 2009. "Matter Out of Place: Carnival, Containment and Cultural Recovery in Miyazaki's Spirited Away." Journal of Japanese Studies 32(2):287–310. doi:10.1353/jjs.2006.0057.
  16. ↑ Mes, Tom (7 January 2002). "Hayao Miyazaki Interview". Midnight Eye. Archived from the original on 2 August 2009. Retrieved 1 August 2009.
  17. ↑ Bean, Travis (20 July 2023). "Spirited Away: The Definitive Explanation". Film Colossus. Archived from the original on 28 July 2023. Retrieved 28 July 2023.
  18. 1 2 Gold, Corey (14 July 2016). "Studio Ghibli letter sheds new light on Spirited Away mysteries". SoraNews24. Archived from the original on 7 March 2017. Retrieved 24 April 2017.
  19. ↑ "HSC Extension course" (PDF). New South Wales Department of Education and Training. Archived (PDF) from the original on 30 January 2017. Retrieved 7 July 2016.
  20. ↑ Thrupkaew, Noy. "Animation Sensation: Why Japan's Magical Spirited Away Plays Well Anywhere." American Prospect 13.19: 32–33. Academic OneFile. Gale. 11 February 2009.
  21. ↑ Harris, Timothy. "Seized by the Gods". Quadrant 47.9: 64–67. Academic OneFile. Gale. 11 February 2009.
  22. ↑ Coats, Pam (27 January 2011). "Making of Spirited Away". Archived from the original on 30 April 2022. Retrieved 30 April 2022 – via YouTube.
  23. ↑ Saporito, Jeff. "What does "Spirited Away" say about Environmentalism?". ScreenPrism. Archived from the original on 3 March 2017. Retrieved 1 March 2017.
  24. ↑ "What does "Spirited Away" say about Environmentalism?". The Take. 19 November 2015. Archived from the original on 19 August 2022. Retrieved 30 April 2022.
  25. ↑ "Spirited Away (2002)". Rotten Tomatoes. Fandango. Archived from the original on 11 October 2016. Retrieved 18 July 2023.
  26. ↑ "300 Best Movies of All Time". Rotten Tomatoes. 24 April 2025. Retrieved 24 April 2025.
  27. ↑ "Spirited Away (2002)". Metacritic. CBS Interactive. Archived from the original on 14 June 2019. Retrieved 24 June 2019.
  28. ↑ Ebert, Roger (20 September 2002). "Spirited Away". Chicago Sun-Times. Archived from the original on 27 September 2011. Retrieved 16 February 2023.
  29. ↑ Elley, Derek (18 February 2002). "Spirited Away Review". Variety. Archived from the original on 3 February 2021. Retrieved 2 September 2011.
  30. ↑ Turan, Kenneth (20 سپتامبر 2002). "Under the Spell of 'Spirited Away'". Los Angeles Times. Archived from the original on 19 June 2012. Retrieved 2 September 2011.
  31. ↑ Boyar, Jay (11 October 2002). "'Spirited Away' – A Magic Carpet Ride". Orlando Sentinel. Archived from the original on 4 October 2012. Retrieved 1 September 2011.
  32. ↑ Persons, Dan (February–March 2004). "The Americanization of Anime: 10 Essential Animations". Cinefantastique. Vol. 36, no. 1. p. 48. Archived from the original on 28 April 2017. Retrieved 28 April 2017.
  33. ↑ "The Top 25 Animated Movies of All-Time". IGN Entertainment. Archived from the original on 13 April 2012. Retrieved 6 May 2010.
  34. ↑ "The 100 Best Films of World Cinema – 10. Spirited Away". Empire. Archived from the original on 18 October 2012.
  35. ↑ "Best Animated Films – Spirited Away". Rotten Tomatoes. Flixster. Archived from the original on 27 December 2012. Retrieved 6 May 2010.
  36. ↑ "Best Animated Films". Rotten Tomatoes. Archived from the original on 15 January 2018. Retrieved 2 February 2018.
  37. ↑ "140 essential animated movies to watch now بایگانی‌شده در ۷ اوت ۲۰۲۰ توسط Wayback Machine." Rotten Tomatoes. 2019. Retrieved 28 August 2020.
  38. ↑ "The 100 Best Movies of All Time". Time Out New York. 8 April 2021. Archived from the original on 6 June 2019. Retrieved 21 May 2021.
  39. ↑ "Watch This: Top fifty films for children up to the age of 14". Archived 25 May 2012.
  40. ↑ "The 21st Century's 100 greatest films". BBC. 23 اوت 2016. Archived from the original on 31 January 2017.
  41. ↑ "The 25 Best Films of the 21st Century So Far". The New York Times (به انگلیسی). 9 June 2017. ISSN 0362-4331. Archived from the original on 8 July 2017. Retrieved 12 June 2017.
  42. ↑ Pedersen, Erik (6 December 2021). "101 Greatest Screenplays Of The 21st Century: Horror Pic Tops Writers Guild's List". Deadline Hollywood. Archived from the original on 6 December 2021. Retrieved 16 October 2022.
  43. ↑ "101 Greatest Screenplays of the 21st Century (*so far)". www.wga.org. Retrieved 2025-12-26.
  44. ↑ Ugwu, Reggie (1 December 2022). "Chantal Akerman's 'Jeanne Dielman' Named Greatest Film of All Time in Sight and Sound Poll". The New York Times (به انگلیسی). ISSN 0362-4331. Archived from the original on 1 December 2022. Retrieved 2 December 2022.
  45. ↑ "The Greatest Films of All Time". BFI (به انگلیسی). Archived from the original on 18 March 2021. Retrieved 2 December 2022.
  46. ↑ "The 100 Best Movies of the 21st Century". The New York Times. June 26, 2025.
  47. ↑ "100 Best Movies of the 21st Century". Rolling Stone. July 1, 2025.
  48. ↑ Azuma, Hiroki (10 April 2009). "Preface". Otaku. Minneapolis: University of Minnesota Press. p. xi. ISBN 978-0816653515. Retrieved 31 August 2023.
  49. ↑ 毎日映画コンクール 第56回(2001年). Mainichi Shimbun (به ژاپنی). Retrieved March 3, 2025.
  50. ↑ "Prizes & Honours 2002". Berlinale. Archived from the original on 15 October 2013. Retrieved 9 August 2013.
  51. ↑ Moon, Kat (20 July 2021). "How Spirited Away Changed Animation Forever". Time Magazine. Archived from the original on 5 August 2023. Retrieved 11 September 2025.
  52. ↑ "List of award-winning films at the 25th Japan Academy Awards". Japan Academy Awards Association (به ژاپنی). Archived from the original on 5 March 2012. Retrieved 14 May 2012.
  53. ↑ 新世紀東京国際アニメフェア21 (به ژاپنی). Tokyo Anime Award. Archived from the original on March 29, 2007. Retrieved March 29, 2007.
  54. ↑ "The 75th Academy Awards (2003) Nominees and Winners". Academy of Motion Picture Arts and Sciences. Archived from the original on 30 November 2011. Retrieved 9 August 2013.
  55. ↑ "Legacy: 30th Annual Annie Award Nominees and Winners (2002)". Annie Awards. Archived from the original on February 20, 2009. Retrieved February 20, 2009.
  56. ↑ Phillips, Jevon (March 7, 2003). "'Towers,' 'Report' top Saturn nominees". Variety. Retrieved March 3, 2025.
  57. ↑ "Minority Report & The Lord of the Rings: The Two Towers win big at the 29th Annual Saturn Awards". Saturn Awards. Archived from the original on May 25, 2003. Retrieved May 25, 2003.
  58. ↑ "Film Nominations 2003". BAFTA. Archived from the original on November 3, 2007. Retrieved November 3, 2007.
  59. ↑ "Bafta awards 2004: The winners". BBC News. February 15, 2004. Archived from the original on March 25, 2014. Retrieved March 25, 2014.
  60. ↑ "The 50 Best Movies of the Decade (2000–2009)". Paste. 3 November 2009. Archived from the original on 12 December 2011. Retrieved 14 December 2011.
  61. ↑ "Film Critics Pick the Best Movies of the Decade". Metacritic. 3 January 2010. Archived from the original on 4 February 2017. Retrieved 4 September 2012.
  62. ↑ "Top 100 Animation Movies". Rotten Tomatoes. Archived from the original on 9 May 2013. Retrieved 6 May 2013.
  63. ↑ Ewens, Hannah (20 July 2016). "Why 'Spirited Away' Is the Best Animated Film of All Time". Vice. Archived from the original on 16 April 2022. Retrieved 16 April 2022.
  64. ↑ "The 21st century's 100 greatest films". BBC. 2016-08-23. Retrieved 2025-09-11.
  65. ↑ Peters, Megan (25 April 2018). "Steven Spielberg Reveals How Hayao Miyazaki Inspires Him". comicbook. Archived from the original on 16 April 2022. Retrieved 16 April 2022.
  66. ↑ Moon, Kat (20 July 2021). "How Spirited Away Changed Animation Forever". Time. Archived from the original on 5 August 2023. Retrieved 17 April 2022.
  67. ↑ Bui, Hoai-Tran (28 August 2017). "How 'Coco' Was Influenced By 'John Wick', 'Spirited Away,' And Mexican History". Slash Film. Archived from the original on 16 April 2022. Retrieved 16 April 2022.
  68. ↑ McGlynn, Anthony (15 November 2021). "Eternals was inspired by Spirited Away and Final Fantasy 7". The Digital Fix. Archived from the original on 17 April 2022. Retrieved 17 April 2022.
  69. ↑ Havis, Richard James (9 March 2022). "Anime's influence on Pixar's Turning Red – Spirited Away is director Domee Shi's favourite movie – and how its giant panda is a metaphor for the pains of growing up". South China Morning Post. Archived from the original on 15 April 2022. Retrieved 16 April 2022.
  70. ↑ Moon, Kat (20 July 2021). "How Spirited Away Changed Animation Forever". Time. Archived from the original on 5 August 2023. Retrieved 16 April 2022.
  71. ↑ Clements, Jonathan (28 November 2013). Anime: A History (1st ed.). Bloomsbury Academic. ISBN 978-1844573905.
  72. ↑ Napier, Susan J. (2018). Miyazakiworld: A Life in Art. Yale University Press. ISBN 978-0-300-22685-0.
  73. ↑ Aniftos, Rania (2024-04-12). "Billie Eilish Teases 'Spirited Away'-Inspired Track Off Upcoming Album". Billboard (به انگلیسی). Archived from the original on 2024-05-30. Retrieved 2024-06-02.
  74. ↑ Tartaglione, Nancy (25 February 2021). "'Spirited Away': Hayao Miyazaki's Classic Animated Oscar Winner To Be Adapted For The Stage". Deadline Hollywood. Archived from the original on 26 February 2021. Retrieved 25 February 2021.
  75. ↑ McGee, Oona (10 November 2021). "First look at Studio Ghibli's new Spirited Away live-action stage play". SoraNews24.com. Archived from the original on 17 January 2022. Retrieved 7 January 2022.
  76. ↑ "European premiere of Spirited Away to be staged in London". WhatsOnStage.com. 2 August 2023. Archived from the original on 2 August 2023. Retrieved 2 August 2023.
  77. ↑ "Full cast announced for SPIRITED AWAY European premiere". London Box Office. 1 March 2024. Retrieved 11 March 2024.

پیوند به بیرون

[ویرایش]
  1. ↑ مشترک با فیلم تلویزیونی یکشنبه خونین
خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «persian-alpha» وجود دارد، اما برچسب <references group="persian-alpha"/> متناظر پیدا نشد. ().
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=شهر_اشباح&oldid=43755102»