سد مهاباد
| سد مهاباد | |
|---|---|
 سد مهاباد در ضلع غربی شهر مهاباد | |
  موقعیت سد مهاباد در ایران | |
| نام رسمی | سد مهاباد |
| کشور | ایران |
| محل | داخل شهر مهاباد |
| مختصات | ۳۶°۴۶′۰۳″شمالی ۴۵°۴۲′۰۶″شرقی / ۳۶٫۷۶۷۵۴۲°شمالی ۴۵٫۷۰۱۷۰۷°شرقی |
| گشایش | ۱۳۴۹ |
| سد و سرریزها | |
| گونه سد | خاکی با هسته رسی |
| بر روی رود | رودخانه مهاباد |
| ارتفاع از پی | ۴۷٫۵متر |
| طول تاج | ۷۰۰ متر |
| عرض تاج | عرض سد در تاج ۸ متر |
| عرض در پی | ۲۱۵ متر |
| گونه سرریز | ۲ عدد دریچه قطاعی |
| مخزن | |
| حجم کل مخزن | ۱۹۷ میلیون متر مکعب |
| حوضه آبریز | رودخانه کوتر_رودخانه بیطاس |
| مساحت مخزن | ۱۱ کیلومترمربع |
| سد پاییندست و سرریزها | |
| گونه سد | خاکی با هسته رسی |
| کمال قدسی | |
سد مهاباد، یک سد خاکی سنگریزهای با هسته رسی در حاشیه غربی شهر مهاباد در استان آذربایجان غربی است که بر روی رودخانه مهاباد در حوضه آبریز دریاچه ارومیه قرار دارد.[۱][۲] این سد با حجم مخزن ۱۹۷ میلیون متر مکعب جزو ده سد پرآب کشور است و متوسط سالانه آب ورودی به آن ۳۳۹ میلیون مترمکعب است.[۳]
سد مهاباد، نزدیکترین سد بزرگ به یک شهر در ایران است.[۴] این سد توسط مهندسان یوگسلاوی سابق طراحی و در بالادست شهر مهاباد و با فاصله کمتر از یک کیلومتراز آن ساخته شد و در سال ۱۳۴۹ توسط محمد رضا شاه افتتاح گردید. نام آن پیش از انقلاب سد شاهپور اول بود.[۵] هماکنون با گسترش شهر به سمت بالادست و ارتفاعات، این سد در حاشیه یک کیلومتری شهر مهاباد قرار دارد.[۶] جادههای ارتباطی مهاباد به سردشت و پیرانشهر از کنار این دریاچه زیبا عبور میکنند. از نواحی دیدنی اطراف این دریاچه میتوان به جزیره، قاضی آباد، سر میدان و تاقه دار (تک درخت) اشاره کرد. این دریاچه محل مناسبی برای تفریحاتی همچون شنا و ماهیگیری میباشد. از جمله ماهیهای این دریاچه میتوان به ماهی کپور ،گربه ماهی(باقو)، سوف ، آمور، سیم برگ و غیره اشاره کرد که به صورت انبوه، همهساله با صدور مجور برای تعاونی صیادان صید میشوند.
هدف از تاسیس سد مهاباد تامین آب شرب پایدار شهر مهاباد ، تولید انرژی برق ،آبیاری زمین های کشاورزی دشت شهرویران با مساحتی بیش از 12هزار هکتار ، حفاظت شهر مهاباد و روستاهای پایین دست شهر مهاباد در برابر طغیان رودخانه ( کنترل سیلاب ) و همچنین آبادانی منطقه بوده است. همچنین و بعد از گذشت بیش از 50 سال از عمر سد و نیروگاه مهاباد بغیراز اهداف اولیه زمان ساخت، تامین آب مصرفی بخش صنعت ، تامین آب شرب تعداد زیادی از روستاهای حومه شهرستان ، گردشگری و آبزی پروری نیز انجام می پذیرد- کمال قدسی
گسل سد مهاباد
[ویرایش]گسلی به طول ۱۰۰ کیلومتر در نزدیکی این سد قرار دارد که میتواند زلزلهای به بزرگای۸/۹ ریشتر ایجاد کند.[۷] وجود این گسل و چسبیده بودن سد به شهر، همواره یکی از خطرات مهم برای مهاباد بهشمار میرود.[۸]
منابع
[ویرایش]- ↑ «سد مهاباد نزدیکترین دریاچه طبیعی به شهر». www.salameno.com. ۲۰۲۲-۰۳-۰۲. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۷-۲۳.
- ↑ «حاشیههای سد مهاباد و خط قرمزهای آن». www.irna.ir. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۷-۲۳.
- ↑ «دریاچه سد مهاباد». صداوسیمای مرکز مهاباد. بایگانیشده از اصلی در ۳ دسامبر ۲۰۱۳. دریافتشده در ۱ ژانویه ۲۰۱۰.
- ↑ YJC، باشگاه خبرنگاران جوان | آخرین اخبار ایران و جهان | (۱۳۹۶-۰۷-۲۲). «سد مهاباد؛ نگینی در دل شهر/شرایط کیفی آب دریاچه سد مهاباد در راهی غیر قابل بازگشت». fa. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۷-۲۳.
- ↑ «مرکز پژوهشها - تغییر نام سدهای کشور». rc.majlis.ir. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۴-۰۵.[پیوند مرده]
- ↑ YJC، باشگاه خبرنگاران جوان | آخرین اخبار ایران و جهان | (۱۳۹۶-۰۷-۲۲). «سد مهاباد؛ نگینی در دل شهر/شرایط کیفی آب دریاچه سد مهاباد در راهی غیرقابل بازگشت». fa. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۷-۲۳.
- ↑ «زلزله و مسائل زمینساختی شهر و منطقه مهاباد». شهرسازی آنلاین. دریافتشده در ۲۱ دی ۱۳۹۷.
- ↑ «مخاطرات وجود گسلها در مهاباد و راهکارهای مدیریتی جهت کاهش ریسک بهنگام وقوع زلزله». haje.ir. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۳-۱۱.
 | این یک مقالهٔ خرد درباره یک سد یا سیل گیر است. میتوانید با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |