سد جیرفت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
سد جیرفت
Jiroft-Dam-Abdolreza-Bahremand.png
سد جیرفت در ایران واقع شده
سد جیرفت
موقعیت سد جیرفت در ایران
نام رسمیسد جیرفت
کشورایران
محلشهرستان جیرفت
استان کرمان
مختصات۲۸°۵۴′۰۶″شمالی ۵۷°۲۳′۳۹″شرقی / ۲۸٫۹۰۱۶۸۲۴°شمالی ۵۷٫۳۹۴۱۹۰۱°شرقی / 28.9016824; 57.3941901
گشایش۱۳۷۰
سد و سرریزها
گونه سدبتنی دو قوسی
بر روی رودهلیل رود
ارتفاع از پی۱۳۴ متر
طول تاج۲۷۷ متر
عرض تاجمتر
عرض در پیمتر
گونه سرریزاوجی
مخزن
حجم کل مخزن۴۱۰ میلیون متر مکعب
سد پایین‌دست و سرریزها
گونه سدبتنی دو قوسی
۳۲ مگاوات

سد جیرفت، سدی در شهرستان جیرفت و استان کرمان که بر روی رودخانهٔ هلیل رود احداث شده‌است. در اواخر سال ۱۳۷۰ عملیات اصلی ساختمان سد جیرفت به پایان رسید و در ۶ دی‌ماه همان سال عملیات آبگیری آن آغاز شد.

قابل ذکر است در بهمن سال ۱۳۷۱ پیش از اینکه عملیات آبگیری سد به اتمام برسد، سد جیرفت با سیلی بسیار عظیم با دورهٔ بازگشت حدود ۸۰۰ سال به میزان ۵٬۰۳۵ متر مکعب بر ثانیه مواجه شد که بدون اینکه آسیبی به سد وارد شود، پذیرای سیل ورودی شده و ۵۰٪ آن را ذخیره و نیم دیگر به پائین‌دست رها گردید.[۱]

مساحت حوضهٔ آب‌خیز بالا دست سد، حدود هشت‌صد هزار هکتار می‌باشد.

مشخصات سد[ویرایش]

سد جیرفت یکی از سدهای مدرن و بزرگ در کشور محسوب می‌شود. یک سد بتنی دو قوسی است که ارتفاع آن از پی ۱۳۴ متر و درازای تاج آن ۲۷۷ متر است. ضخامت این سد بین ۱۷ متر در کف تا ۵ متر در تاج متغیر است. حجم مخزن در تراز نرمال در حدود ۴۱۰ میلیون متر مکعب می‌باشد. از نظر بهره‌برداری سد مخزنی، کشاورزی و برق‌آبی محسوب می‌شود. سطح زیر کشت در نظر گرفته شده برای آن ۱۴٬۲۰۰ هکتار است. این سد به صورت چندمنظوره ساخته شده و با داشتن دریاچه‌ای با مساحت ۱٬۰۰۰ هکتار و گنجایش زیاد آن، نقش بسیار مهمی از لحاظ کنترل سیلاب دارد. سرریزهای قابل کنترل و دریچه‌های آن در مجموع قادر به تخلیۀ حداکثر ۶٬۵۰۰ متر مکعب آب در ثانیه هستند.[۱] ظرفیت نصب شده نیروگاه سد ۳۲ مگاوات است.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ بر گرفته از پایان‌نامهٔ فوق لیسانس عبدالرضا بهره‌مند در خصوص روش‌های روندیابی سیل مخزن در سد جیرفت، آذر ۱۳۷۶، دانشگاه تهران)

جستارهای وابسته[ویرایش]