سایگو تاکاموری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
در این نام ژاپنی، «سایگو» نام خانوادگی است.
سایگو تاکاموری
(به ژاپنی: 西郷隆盛)
Takamori Saigo.png
سایگو تاکاموری
زاده ۲۳ ژانویه، ۱۸۲۸
کایجیما-چو کاگوشیما-جوکا، قلمروی ساتسوما
درگذشت ۲۴ سپتامبر ۱۸۷۷ (۴۹ سال)
یاماشتا-چو، کاگوشیما-فوکا، استان کاگوشیما
شغل سامورایی، سیاستمدار

سایگو تاکاموری (به ژاپنی: 西郷隆盛 Saigō Takamoriسایگو کوکیچی (به ژاپنی: 西郷小吉) یکی از تأثیرگذارترین سامورایی‌ها و یکی از سه قهرمان برجسته نوآوری در تاریخ ژاپن است. دوران زندگی او مصادف با اواخر دوره ادو و دوره میجی بود. او یکی از مشاوران عالی امپراتور میجی و یکی از افراد با نفوذ دولت بود. او فرد مصمم و تاریخ سازی بود که جنبش اصلاحات میجی را طراحی کرد و پیش برد. در آن زمان مقابله با استعمار و نفوذ غربی، یکی از بزرگترین مسائلی بود که ژاپن با آن روبرو بود. سایگو بر آن بود که برای مقابله با غرب ژاپن نیز باید روشی سلطه‌جویانه در پیش بگیرد و پاسخ درست به کره که از داشتن مناسبات سیاسی با ژاپن خودداری داشت، جنگ است. هنگامیکه طرح او برای جنگ از طرف دولت پذیرفته نشد او که مظهر فضیلت‌های سپاهیگری شناخته می‌شد، با همفکرانش از دولت بیرون رفت.[۱]

وضعیت زمانه[ویرایش]

در اواخر قرن نوزدهم ژاپن از نظر اقتصادی کشوری کم‌توسعه‌یافته بود که از سال ۱۶۰۰ توسط خاندان توکوگاوا اداره می‌شد که در سال ۱۶۰۳، لقب شوگون را برای خود انتخاب کرده بودند.

در طول این دوره امپراتوری ژاپن در کناری ایستاده بود و تنها یک نقش تشریفاتی محض داشت. شوگون‌های توکوگاوا از اعضای بسیار بانفوذ طبقه فئودال‌ها بودند که از قلمروهای خود مالیات می‌گرفتند.

در کشور سیاست ساکوکو به معنای سیاست درهای بسته اعمال می‌شد، و هدف آن محدود و ممنوع کردن ارتباط و تجارت مردمان کشور ژاپن با اتباع خارجی بود. در دوره ادو ورود خارجی‌ها و خروج ژاپنی‌ها می‌توانست مجازات مرگ را در پی داشته باشد. شوگون در ادو مستقر بود و تمام تجارت خارجی را کنترل و در انحصار خود درآورده بود. نهادهای اقتصادی و سیاسی، محدود بودند و ژاپن در فقر به سر می‌برد.

مخالفان برعکس این را می‌خواستند. آنان به دنبال آن بودند نهادهای فئودالی قدیم را منسوخ کنند و یک دولت مدرن در ژاپن تشکیل دهند. آنان برای آنکه حامیان خود را افزایش دهند، انگیزه خود را قدرت گرفتن امپراتور ژاپن در امور کشور عنوان می‌کردند. اوکوبو توشیمیچی (۱۸۳۰–۱۸۷۸ میلادی)، از سیاستمداران مشهور این دوره ادعا می‌کرد «یک کشور نمی‌تواند دو سلطنت داشته باشد، یک خانه نمی‌تواند دو ارباب داشته باشد، دولت باید تنها به یک حاکم واگذار شود.» اما قصد اصلی آنان تنها حفظ امپراتور بر سریر قدرت نبود بلکه آنان به دنبال تغییر کامل نهادهای اقتصادی و سیاسی بودند.

اوایل زندگی[ویرایش]

سایگو تاکاموری در ۲۳ ژانویه، ۱۸۲۸ به عنوان اولین فرزند در یک خانوادهٔ رده پایین سامورایی در قلمروی ساتسوما در جنوب ژاپن متولد شد. پدر وی پس از آن صاحب سه پسر و سه دختر دیگر شد و خانواده در فقر شدیدی روزگار می گذراند. در سال ۱۸۳۹ شانه سمت راست تاکاموری در هنگام دعوا با همسالانش با شمشیر بریده شد و اعصاب دستش آسیب دید. وی پس از آن قادر به‌کارگیری شمشیر نشد و بجای آموزش‌های رزمی به یادگیری en:Discipline (academia) علوم پرداخت. اوکوبو توشیمیچی (سیاستمدار مشهور ژاپن) نیز از همان دوران کودکی با وی در یک مدرسه تحصیل می‌کرد و دوستی این دو شخصیت تاریخی به همین علت ریشه عمیقی داشت.[۲]

اتحاد ساتسوما و چوشو[ویرایش]

نقشه قلمروی ساتسوما (قرمز) در جنوب ژاپن و قلمروی چُوشو (نارنجی)، در دوره ادو ارباب قلمروی ساتسوما خاندان شیمازو و ارباب قلمروی چُوشو خاندان موری بود.

قلمروی ساتسوما و قلمروی چوشو هر دو جزو قلمروهای پرقدرت (یوهان) در دوره باکوماتسو بودند. در سال ۱۸۶۳ قلمروی ساتسوما با کمک قلمروی آیزو قلمروی چوشو را از دنیای سیاست در پایتخت بیرون رانده بود (تغییر سیاسی روز هیجدهم ماه هشت) و در سال بعد ۱۸۶۴ با اسلحه گرم (حادثه کینمون) توانسته بود سربازان قلمروی چوشو را که به کیوتو آمده بودند را شکست دهد و از پایتخت براند. بدین ترتیب رابطه مابین دو قلمرو به دشمنی گرایید.

در سال‌های دهه ۱۸۶۰، ساتسوما تمایل داشت موقعیت ممتاز خود را در راستای حفظ وضعیت موجود حفظ کند، در حالی که هدف چوشو به قیام با هدف سرنگونی حکومت تبدیل شده بود. ساکاموتو ریوما از طریق میانجیگری توانست، رهبران نظامی ساتسوما سایگو تاکاموری و اوکوبو توشیمیچی و از طرف دیگر کیدو تاکایوشی (کاتسورا کوگورو) از قلمروی چوشو را گرد هم بیاورد. اگر چه این دو قلمرو به‌طور سنتی دشمنان شدید یکدیگر بودند، رهبران آن‌ها موافقت کردند که زمان مناسب برای تغییر رسیده‌است و موافقت کردند که در صورت حمله از طرف دیگران به یکدیگر کمک کنند.

همچنین قلمروی چوشو به شدت به سلاح‌های مدرن نیاز داشت، اما ارتباطات بسیار محدودی با قدرت‌های غربی داشت. از طرف دیگر، قلمروی ساتسوما، یک تجارت اساسی قابل توجه با بریتانیای کبیر از طریق توماس بلیک گلاور، یک اسکاتلندی، وابسته به شرکت جاردین ماتسون برقرار کرده بود. با پیشنهاد ساکاموتو ریوما، سایگو توافق کرد که سلاح مورد نیاز قلمروی چوشو برای مبارزه با شوگون‌سالاری توکوگاوا را تأمین کند.

این اتحاد برای حمایت از چوشو جهت مقاومت در برابر عملیات تنبیهی دومین اردوکشی چوشو که در تابستان سال ۱۸۶۶ توسط شوگون‌سالاری انجام شد، بسیار مؤثر بود، و منجر به شکست کامل شوگون‌سالاری در برابر قلمروی چوشو شد.

اختلاف با دولت[ویرایش]

در سال ۱۸۷۳ میلادی، کشور کره به درخواست ژاپن مبنی بر ایجاد روابط دوستانه مابین دو کشور جواب رد داد و هیأتی که از جانب ژاپن فرستاده شده بود را نپذیرفت. از این رو در هنگام مأموریت ایواکورا عده‌ای در کابینهٔ دولت میجی به رهبری سایگو طرحی برای حمله به کشور کره به منظور تنبیه آن کشور آماده کردند که پذیرفته شد. در همان زمان ایواکورا تومومی عضو برجستهٔ مشاورین دولت از مأموریت آمریکا و اروپا به ژاپن برگشت و با طرح مزبور مخالفت کرد. پس از این مخالفت عده‌ای از جمله سایگو، اِتُو شیمپِی، ایتاگاکی تایسوکه و گُوتُو شُوجیرو استعفاء کردند و هر یک راهی جداگانه برای مبارزه با دولت در پیش گرفتند.[۳]

نارضایتی سامورایی‌ها[ویرایش]

سه اقدام دولت باعث نارضایتی سامورایی‌ها در این دوران شد. نخست آنکه کره بنادر خود را بر روی کشتی‌های ژاپنی گشود که یک پیروزی دیپلماتیک برای ژاپن بود و با این پیروزی نیاز به جنگ از بین رفته و همین موضوع باعث نارضایتی جناحی شد که شکست مذاکرات با کره را به عنوان بهانه‌ای برای حمله قرار داده بود. دوم سامورایی‌ها امتیاز بستن دو شمشیر را که آخرین تشخص اجتماعی برای آنان محسوب می‌شد از دست دادند و پس از آن مقرری‌ای که برای آنان قرار داده بودند نیز قطع شد و به اجبار مقرری به بازخرید یا به اوراق بهادار تبدیل شد.[۴]

شورش ساتسوما[ویرایش]

سایگو تاکاموری در خلال شورش ساتسوما ۱۸۷۷ (در حالت نشسته و در یونیفرم غربی)، در حالیکه افسرانش در آرایش سامورایی گرد او جمع شده‌اند. مقالهٔ خبری در له موند ایلستره، ۱۸۷۷).

سایگو به کاگوشیما رفت و در آنجا مدرسه‌ای را بنا کرد. ساموراییهایی که در این دوران در حال از دست دادن قدرت و ناراضی از دولت بودند، دور او جمع شدند و او در جایگاه رهبری شورش ساتسوما جهت سرنگونی دولت قرار گرفت. تعداد شورشیان سامورایی به ۲۰٬۰۰۰ نفر بالغ می‌شد. آن‌ها قصد داشتند به پایتخت آمده و دولت را سرنگون کنند. این شورش از چندین ماه در سال ۱۸۷۷ بطول انجامید اما نتوانست از مرزهای کیوشو فراتر رود و سرانجام توسط نیروهای دولتی سرکوب شد و به کاگوشیما عقب رانده شد. سایگو قبل از دستگیری خودکشی کرد بدین صورت که از دوستش خواست که او را گردن بزند. چند سال بعد در مجمع عمومی اعلام قانون اساسی سایگو از اتهامات وارده مبری دانسته شد.[۵]

آثار[ویرایش]

مجسمه سایگو تاکاموری در پارک اوئنو

امروزه در پارک اوئنو مجسمه‌ای از سایگو بر پاست است و مردم با احترام از او یاد کرده و از برابر مجسمهٔ او می‌گذرند. هر چند از نظر سیاسی امروزه به نظر می‌رسد که نظر دیگر تجددخواهان ژاپن که به ستیزه‌جویی سایگو میدان ندادند درست بوده‌است.[۶]

فیلم آخرین سامورایی در سال ۲۰۰۳ میلادی، با شرکت تام کروز و کن واتانابه (در نقش سایگو) براساس شورش ساتسوما ساخته شده‌است.[۷]

سالشماری رویدادها[ویرایش]

سال
رویداد
یادداشت
۱۸۲۷ تولد به عنوان اولین فرزند سایگو ساچیبئه در قلمروی ساتسوما
۱۸۳۹ زخمی شدن شانه با شمشیر در راه بازگشت از مدرسه
۱۸۵۰ وقوع نزاع خانوادگی به سبب جانشینی ارباب قلمروی ساتسوما
۱۸۵۲ اولین ازدواج
مرگ پیاپی پدربزرگ و پدر و مادر
۱۸۵۳ ۸ ژوئیه، ناخدا متیو پری آمریکایی با چهار کشتی وارد خلیج توکیو شد و ژاپن را تحت فشار قرار داد تا بنادر خود را بر روی بازرگانان خارجی باز کند.
۱۸۵۴ رفتن به ادو به عنوان منشی شیمازو ناری‌آکیرا، ارباب ساتسوما
طلاق از اولین همسر
۱۸۵۶ تدارک ازدواج دخترخوانده ارباب ساتسوما، آتسو-هیمه با شوگون سیزدهم
۱۸۵۷ اقامت در ادو
۱۸۵۸ فعالیت در کیوتو در جناح هیتوتسوباشی و همکاری با راهب بودایی کشّو مرگ ناگهانی ارباب ساتسوما
شکست جناح هیتوتسوباشی، توکوگاوا ایه‌موچی شوگون چهاردهم شد بسته شدن عهدنامه دوستی و تجارت بین ایالات متحده آمریکا و ژاپن
اقدام به جونشی (خودکشی پس از مرگ ارباب)، نجات از دریا آغاز تصفیه آنسی و دستگیری مخالفان تجارت خارجی
۱۸۵۹ تبعید به جزیره آمامی اوشیما ‏، ازدواج با دومین همسرش بنام آئی‌کانا
۱۸۶۰ حادثه ساکورادامون (۱۸۶۰)، ترور مشاور ارشد شوگون
۱۸۶۱ تولد پسر ارشد به نام سایگو کیکوجیرو
عفو و بازگشت به قلمروی ساتسوما بدون همسر و فرزندش
۱۸۶۲ تبعید به جزیره اوکینوارابوجیما وقوع حادثه ناماموگی کشته شدن تاجر انگلیسی توسط همراهان ارباب ساتسوما
بمباران کاگوشیما (بمباران ساتسوما) توسط انگلستان
۱۸۶۴ پایان تبعید، اولین دیدار و گفتگو با ساکاموتو ریوما در کیوتو وقوع حادثه کینمون و درگیری نظامی بین قلمروی چوشو و قلمروی ساتسوما در کیوتو
۱۸۶۵ ازدواج با سومین همسرش بنام ایتو
۱۸۶۶ برقرار کردن اتحاد ساتچو مابین قلمروی ساتسوما و قلمروی چوشو توکوگاوا یوشی‌نوبو به عنوان شوگون پانزدهم منصوب شد
۱۸۶۷ برقراری پیمان ساتسودو با همکاری ساکاموتو ریوما مرگ امپراتور کومه‌ای و آغاز سلطنت امپراتور میجی
واگذاری قدرت آخرین شوگون توکوگاوا یوشینوبو به امپراتور میجی
ترور ساکاموتو ریوما
۱۸۶۸ مذاکره با کاتسو کایشو نماینده شوگون، در مورد تسلیم قلعه ادو به امپراتور میجی آغاز اولین نبرد از جنگ بوشین بنام نبرد توبا–فوشیمی
۱۸۶۹ دریافت ۲۰۰۰ ککو به عنوان پاداش از سوی دربار پایان یافتن جنگ بوشین پیروزی امپراتور بر نیروهای وفادار به خاندان توکوگاوا
۱۸۷۰ ترک ادو و بازگشت به ساتسوما به عنوان مشاور
۱۸۷۱ آغاز مأموریت ایواکورا
۱۸۷۲ فرستادن پسر ارشد به آمریکا جهت تحصیل
۱۸۷۳ ترک مشاغل نظامی در دولت به بهانه سردرد و بازگشت به ساتسوما جهت زندگی تغییر سیاسی سال ششم دوره میجی
۱۸۷۴ افتتاح کردن مدارس خصوصی در ساتسوما
۱۸۷۶ صدور فرمان هایتو و ممنوعیت حمل شمشیر توسط سامورایی‌ها
۱۸۷۷ شرکت به عنوان رهبر در جنگ سینان
مرگ در اثر هاراکیری[۸]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • حسنی، عطاءالله. «تاریخ ژاپن و انقلاب میجی». کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، ش. ۵۷–۵۶ (۱۳۸۱). 
  • رجب‌زاده، هاشم. «از چشمه خورشید (یادداشتهایی از ژاپن)». بخارا، ش. ۸ (مهر ۱۳۷۸). 

پیوند به بیرون[ویرایش]