داتیا

داتیا
تقابل میان داتیا و کالیماخوس در جریان نبرد ماراتون
زاده	ماد، شاهنشاهی هخامنشی
وفاداری	شاهنشاهی هخامنشی
جنگ‌ها و عملیات‌ها	شورش ایونیان نخستین تهاجم ایرانیان به یونان

داتیا (به پارسی باستان: *Dātiya؛ به زبان یونانی باستان: Δᾶτις؛ نویسه‌گردانی: Dátis)، از تبار ماد، یکی از سرداران سپاه ایران در زمان داریوش بزرگ در شاهنشاهی هخامنشیان و فرمانده ایران در جریان جنگ های ایران و دولت‌شهرهای یونانی بود. عده‌ای بر این باورند، که او در نبرد ماراتون کشته شد، ولی این مسئله اثبات نشده‌ است. ریشه داتیا از «دا»، که از «دادر» و به معنی داده خدا یا همان خداداد است. فرزندان او بعدها فرمانده سواره نظام خشایارشا شدند.

زندگی‌نامه

قبل از جنگ‌های پارسیان، داتیا یک فرمانده ایرانی در جریان شورش ایونی بود. داتیا در سال ۴۹۴ پیش از میلاد، ضد حمله‌ای علیه ایونی‌ها را رهبری کرد.

داتیا و افسر دیگری به نام آرتافرنه جایگزین فرماندهی به نام مردونیه شدند. به داتیا دستور داده شد که آتن و ارتریا را تصرف کند و بردگان یونانی را نزد پادشاه هخامنشی بیاورد. برای رسیدن به این هدف، داتیا به دنبال ایجاد یک پل در سواحل شرقی یونان بود.

در سال ۴۹۰ پیش از میلاد، داتیا از خط ساحلی ایونی به ساموس رفت و سپس از راه دریای ایکاریا به جزایر دلوس و ناکسوس رفت. وقتی او به آن‌جا رسید، ساکنان جزایر فرار کردند. سپس داتیا برای ساکنان پیامی فرستاد و به آنها گفت که به دنبال آسیب رساندن به آنها نیست. داتیا مقادیر زیادی بخور در محراب آپولو سوزاند.

نیروهای داتیا در راستای سواحل یونان حرکت کردند و شهرها را یک به یک تصرف کردند. شهری به نام کریستوس در مقابل داتیا ایستادگی کرد؛ بنابراین ارتش او متشکل از ۸۰۰۰۰ سرباز و ۲۰۰ نیروی ویژه شهر را محاصره کردند. او محاصره را با از بین بردن محصولات اطراف شهر آغاز کرد و در نهایت، شهر تسلیم شد.

در درازای محاصره اریتریا توسط داتیا در سال ۴۹۰ پیش از میلاد، ایرتری‌ها استراتژی‌های متفاوت زیادی داشتند. برخی از ارتریایی‌ها می‌خواستند شهر را تسلیم کنند و در کوه‌های یونان به جنگ چریکی بپردازند. برخی از ایرتری‌ها می‌خواستند شهر را به پارسیان تسلیم کنند. چهار هزار مستعمره آتنی برای کمک به دفاع از ارتریا از کالسیس وارد شدند. داتیا به ارتریان‌ها حمله کرد که منجر به تلفات زیادی شد. در روز هفتم محاصره، ایرتری‌ها تسلیم شدند و تمام معابد شهر به آتش کشیده شد تا انتقام سوزاندن ساردیس توسط یونانیان گرفته شود. به احتمال زیاد یکی از معابد تخریب شده معبد آپولو دافنفوروس بوده‌ است.

داتیا در همان سال در نبرد ماراتون فرماندهی نیروی تهاجمی ایرانیان را بر ضد آتنی‌ها بر عهده داشت. کتزیاس نقل می‌کند که داتیا در ماراتون کشته شد و آتنی‌ها از تحویل پیکر او خودداری کردند. با این حال، این با ادعای هرودوت مبنی بر زنده ماندن داتیا از نبرد ناهمسانی دارد.

منابع

• پرنیا، حسن. تاریخ ایران باستان. تهران: انتشارات افسون، ۱۳۸۰. شابک ‎۹۶۴-۹۲۹۴۷-۷-۵
• رضایی، عبدالعظیم. تاریخ ده هزار ساله ایران. تهران: انتشارات اقبال، ۱۳۸۰. شابک ‎۹۶۴-۴۰۶-۰۹۷-۰
• Rüdiger Schmitt (۲۰۱۱-۱۱-۱۸). «DATIS». دانشنامه ایرانیکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)