پرش به محتوا

بیورک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
بیورک
اوتی‌اف
بیورک حین‌اجرا در پاریس طی نمایش بیورک ارکسترال ۲۰۲۲ خود
نام هنگام تولدبیورک گومندسودواتیر
زادهٔ۲۱ نوامبر ۱۹۶۵ ‏(۶۰ سال)
ریکیاویک، ایسلند
پیشه‌ها
  • خواننده-ترانه‌پرداز
  • آهنگساز
  • تهیه‌کنندهٔ موسیقی
  • بازیگر
  • کنشگر
سال‌های فعالیت۱۹۷۷–اکنون
آثار برجسته
همسرثور الدون (ا. ۱۹۸۶–۱۹۸۷)
شریک(های) زندگیمتیو بارنی
(۲۰۰۲–۲۰۱۳)
فرزندان۲
پدرگودموندور گونارسون
جوایزفهرست کامل
پیشه موسیقی
ژانر
ساز(ها)
  • آواز
  • فلوت
  • پیانو
ناشر(ان)
عضو پیشینِ
وبگاه
امضاء

بیورک گوئدموندسدوتیر (به ایسلندی: Björk Guðmundsdóttir [pjœr̥k ˈkvʏðmʏntsˌtouhtɪr̥]؛ زادهٔ ۲۱ نوامبر ۱۹۶۵)، که به‌طور تک‌نامی با نام بیورک (Björk) شناخته می‌شود، خواننده، ترانه‌سرا، آهنگساز، تهیه‌کنندهٔ موسیقی و بازیگر اهل ایسلند است. او به‌دلیل صدای متمایز، گسترهٔ صوتی سه اکتاو و شخصیت عمومی غیرمتعارف خود شهرت دارد و در طول چهار دهه فعالیت، سبک موسیقایی متنوعی را توسعه داده است که از گونه‌های الکترونیکا، پاپ، دنس، تریپ‌هاپ، جاز و موسیقی آوانگارد تأثیر پذیرفته است. بیورک از پیشگامان تأثیرگذار موسیقی الکترونیک و تجربی به‌شمار می‌رود.[۱]

بیورک که در ریکیاویک زاده و بزرگ شد، در ۱۱ سالگی فعالیت موسیقی خود را آغاز کرد و در ۲۱ سالگی با گروه شوگرکیوبز به شهرت بین‌المللی رسید.[۲] پس از انحلال شگرکیوبز در سال ۱۹۹۲، او با انتشار آلبوم‌های دبیوت، پست (۱۹۹۵) و هموژنیک (۱۹۹۷) که ترکیبی از موسیقی الکترونیک و آوانگارد بودند و تحسین گستردهٔ منتقدان را برانگیختند، به‌عنوان هنرمندی تک‌خوان شناخته شد. آثار بعدی او شامل وسپرتین (۲۰۰۱) با تأثیر از موسیقی گلیچ، آلبوم آکاپلای مدولا (۲۰۰۴)، آلبوم پاپ‌محور ولتا (۲۰۰۷) و پروژهٔ چندرسانه‌ای بیوفیلیا (۲۰۱۱) همراه با اپلیکیشن آیپد بود. پس از درگذشت همکار دیرینه‌اش مارک بل، بیورک با هنرمند آرکا در آلبوم‌های ولنیکیورا (۲۰۱۵) و یوتوپیا (۲۰۱۷) همکاری کرد و آلبوم فوسورا (۲۰۲۲) نخستین تجربهٔ او به‌عنوان تهیه‌کنندهٔ انفرادی بود.

با فروش بیش از ۴۰ میلیون نسخه در سراسر جهان، بیورک از پرفروش‌ترین هنرمندان آلترناتیو در تمام دوران محسوب می‌شود. چندین آلبوم او در جمع ۲۰ اثر برتر بیلبورد ۲۰۰ قرار گرفته‌اند و ۳۱ تک‌آهنگ او وارد ۴۰ اثر برتر جداول موسیقی جهان شده‌اند؛ از جمله ۲۲ اثر در بریتانیا که سه تک‌آهنگ «It's Oh So Quiet", "ارتشی از خودم» و «Hyperballad» در میان ۱۰ آهنگ برتر و قطعاتی چون «تظاهر به مردگی", "احساسات بزرگ» و «Violently Happy» در میان ۲۰ آهنگ برتر جای گرفتند.[۳][۴] افتخارات و جوایز او شامل نشان شاهین، پنج جایزهٔ بریت و ۱۶ نامزدی جایزهٔ گرمی (از جمله ۹ بار در بخش «بهترین آلبوم موسیقی آلترناتیو» که رکورد بیشترین نامزدی در این بخش است) می‌شود. در سال ۲۰۱۵، مجلهٔ تایم او را در فهرست ۱۰۰ فرد تأثیرگذار جهان قرار داد.[۵][۶] مجلهٔ رولینگ استون در سال ۲۰۲۳ او را به‌عنوان شصت‌وچهارمین خواننده و هشتادویکمین ترانه‌سرای برتر تمام دوران معرفی کرد.[۷] بیورک در فیلم رقصنده در تاریکی (۲۰۰۰) ساختهٔ لارس فون تریه نقش‌آفرینی کرد که برای آن برندهٔ جایزهٔ بهترین بازیگر زن جشنواره فیلم کن شد[۸] و برای ترانهٔ «من همه چیز را دیده‌ام» نامزد جایزه اسکار بهترین ترانه گردید. او همچنین از حامیان سرشناس مسائل زیست‌محیطی در ایسلند است. در سال ۲۰۱۵، موزه هنر مدرن نیویورک نمایشگاهی مروری بر آثار او برگزار کرد.[۹]

زندگی و حرفه

[ویرایش]

۱۹۶۵–۱۹۸۴: دوران کودکی و آغاز فعالیت

[ویرایش]

بیورک گوئدموندسدوتیر در ۲۱ نوامبر ۱۹۶۵ در ریکیاویک زاده شد.[۱۰] او توسط مادرش، هیلدور رونا هاوکسدوتیر (۷ اکتبر ۱۹۴۶ – ۲۵ اکتبر ۲۰۱۸)[۱۱] که از فعالان محیط‌زیست و مخالف ساخت نیروگاه برق‌آبی کارانهیوکار بود، بزرگ شد.[۱۲] والدینش پس از تولد بیورک از هم جدا شدند؛ پدرش گوئدموندور گونارسون یک برق‌کار و رهبر اتحادیه بود. بیورک و مادرش به یک کمون نقل مکان کردند.[۱۳][۱۴] ناپدری او سایوار آرناسون، گیتاریست پیشین گروه Pops است.[۱۴]

بیورک در شش‌سالگی در مدرسهٔ موسیقی کودکان ریکیاویک (Barnamúsíkskóli) ثبت‌نام کرد و پیانوی کلاسیک و فلوت آموخت. او همچنین هم‌مدرسه‌ای پدر لافی، خوانندهٔ ایسلندی، بود.[۱۰] پس از یک اجرای مدرسه که بیورک ترانهٔ موفق سال ۱۹۷۶ من عاشق عاشق شدنم اثر تینا چارلز را خواند، معلمانش نسخه‌ای ضبط‌شده از این اجرا را به ایستگاه رادیویی RÚV – که آن زمان تنها رادیوی ایسلند بود – فرستادند. این اجرا به‌صورت ملی پخش شد و پس از آن، نمایندهٔ شرکت ضبط Fálkinn به بیورک پیشنهاد قرارداد داد. نخستین آلبوم او با نام بیورک، که در زمرهٔ آثار دورهٔ کودکی‌اش قرار می‌گیرد، در ۱۱سالگی ضبط و در دسامبر ۱۹۷۷ در ایسلند منتشر شد.[۱۵]

در دوران نوجوانی، با رواج پانک راک در ایسلند، بیورک گروه پانک دخترانهٔ Spit and Snot را تشکیل داد. در ۱۹۸۰، او گروه جاز فیوژن Exodus را پایه‌گذاری کرد و همچنین با گروه دیگری به نام JAM80 همکاری داشت. او در همین دوره از مدرسهٔ موسیقی فارغ‌التحصیل شد.[۱۰] در سال ۱۹۸۱، بیورک و باسیست یاکوب مگنوسون گروه Tappi Tíkarrass (به ایسلندی: «Cork the Bitch's Ass») را شکل دادند. این گروه در اوت ۱۹۸۲ یک ای‌پی به نام Bitið fast í vitið («Bite Hard Into the Mind») و در دسامبر ۱۹۸۳ آلبوم Miranda را منتشر کرد. Tappi Tíkarrass در مستند Rokk í Reykjavík حضور داشت و تصویر بیورک بر روی جلد نسخهٔ VHS این اثر دیده می‌شود.[۱۰][۱۶]

در همین دوره، بیورک با گیتاریست ثور الدون و گروه سوررئالیستی مدوسا آشنا شد که شامل شاعر سیون نیز می‌شد. این آشنایی به همکاری مادام‌العمر بیورک و سیون انجامید و به تشکیل گروه Rokka Rokka Drum منجر شد.[۱۷] بیورک دوران فعالیتش در مدوسا را «یک دانشگاه آلیِ دست‌ساز و سرشار از خلاقیت» توصیف کرده است.[۱۸] او در سال ۱۹۸۳ در قطعهٔ «Afi» از آلبوم Örugglega اثر بیورگوین گیسلاسون به‌عنوان خوانندهٔ مهمان حضور یافت.[۱۴]

با توجه به احتمال لغو برنامهٔ رادیویی Áfangar، دو مجری رادیو – آسموندور یوناسون و گودنی رونار – از نوازندگان دعوت کردند تا در یک اجرای زندهٔ پایانی شرکت کنند. بیورک به همراه اینا ملکس (از گروه Fan Houtens Kókó), اینا ارن بندیکتسون (از Purrkur Pillnikk), گودلاوور کریستین اوتارسون و سیگتریگور بالدورسون (از Þeyr)، و بیریگیر موگنسن (از Spilafífl) در این اجرا حاضر شد.[۱۹] این گروه صدایی نزدیک به گوتیک راک ایجاد کرد و بیورک در این دوره سبک آواز خاص خود را که همراه با فریادها و جیغ‌ها بود، شکل داد.[۱۰] گروه در این کنسرت با نام Gott kvöld اجرا کرد و پس از تصمیم به ادامهٔ فعالیت، نام Kukl («جادوگری» به ایسلندی) را برگزید. یکی از آشنایان بیورک استودیوی ضبط خود را در اختیار گروه گذاشت و نخستین تک‌آهنگشان در ۱۹۸۳ منتشر شد.[۱۹] نخستین اجرای بزرگ آنان در یک جشنوارهٔ ایسلندی، با اجرای گروه Crass، گروه پانک آنارشیست انگلیسی، همراه بود و همین آشنایی به قرارداد ضبط با شرکت Crass Records انجامید. آلبوم The Eye در ۱۹۸۴ منتشر شد و گروه تور دوماهه‌ای در اروپا داشت که شامل اجرا در جشنواره روسکیلده دانمارک نیز بود. این اجرا Kukl را به نخستین گروه ایسلندی بدل کرد که در این جشنواره حضور یافته است.[۱۳][۱۹] در همین سال، بیورک کتابی شعر با رنگ‌آمیزی دستی با عنوان Um Úrnat frá Björk منتشر کرد.[۱۰]

۱۹۸۵–۱۹۹۲: گروه شوگرکیوبز

[ویرایش]

آلبوم دوم گروه کوکل با عنوان Holidays in Europe (The Naughty Nought) در سال ۱۹۸۶ منتشر شد. این گروه به دلیل اختلافات شخصی منحل شد، اما بیورک همکاری خود با گوولاوگور را حفظ کرد که تحت نام الگار سسترز شناخته می‌شد. برخی از آهنگ‌هایی که آن‌ها ضبط کردند، به عنوان قطعات جانبی (B-sides) در تک‌آهنگ‌های انفرادی بیورک منتشر شدند.[۲۰][۲۱]

بیورک اولین نقش بازیگری خود را در فیلم The Juniper Tree (فیلم‌برداری در ۱۹۸۶، انتشار در ۱۹۹۰) ایفا کرد؛ داستانی دربارهٔ جادوگری بر اساس قصه‌ای از برادران گریم به کارگردانی نیچکا کین. بیورک نقش مارگیت، دختری که مادرش به دلیل جادوگری کشته شده بود، را بازی کرد.[۲۰] در تابستان همان سال، اعضای سابق گروه شامل اینار اورن و الدون گروه هنری Smekkleysa (به معنای «سلیقه بد» به زبان ایسلندی) را تشکیل دادند که هدف آن همزمان فعالیت به عنوان شرکت ضبط موسیقی و انتشارات کتاب بود.[۲۰][۲۱] دوستان مختلفی مانند ملکس و سیگتریگور از کوکل و همچنین براگی اولافسون و فریدریک ارلینگسون از پورکور پیل‌نیک به این گروه پیوستند و یک گروه موسیقی در این جمع شکل گرفت که هدف آن صرفاً کسب درآمد بود.[۲۲] آن‌ها ابتدا به نام Þukl شناخته می‌شدند اما تبلیغاتشان با نام کوکل (نام گروه قبلی) انجام می‌شد. در کنسرتی که از گروه ایسلندی Stuðmenn حمایت می‌کردند، خود را به عنوان Sykurmolarnir (به معنای «شوگرکیوبز» به ایسلندی) معرفی کردند. اولین تک‌آهنگ دوطرفه آن‌ها با عنوان «Einn mol'á mann» که شامل آهنگ‌های «Ammæli» («تولد») و «Köttur» («گربه») بود، در ۲۱ نوامبر ۱۹۸۶، همزمان با بیست‌ویکمین سالگرد تولد بیورک منتشر شد.[۲۱]

بیورک در یک عکس تبلیغاتی با گروه شوگرکیوبز در سال ۱۹۸۸

در پایان همان سال، شوگرکیوبز با شرکت وان لیتل ایندیپندنت رکوردز قرارداد بستند.[۲۱] اولین تک‌آهنگ انگلیسی آن‌ها با نام «تولد» در ۱۷ اوت ۱۹۸۷ در بریتانیا منتشر شد و یک هفته بعد توسط مجله Melody Maker به عنوان «تک‌آهنگ هفته» انتخاب شد.[۲۱] همچنین شوگرکیوبز قرارداد پخش با شرکت الکترا رکوردز در ایالات متحده امضا کرد و نخستین آلبوم خود به نام زندگی خیلی خوبه را در سال ۱۹۸۸ منتشر کرد.[۲۳] پس از انتشار این آلبوم، الدون و بیورک پس از تولد فرزندشان از یکدیگر جدا شدند، اگرچه هر دو در گروه بودند.[۲۴] این آلبوم بیش از یک میلیون نسخه در سراسر جهان فروش داشت.[۲۳] بیورک در آلبوم Loftmynd اثر Megas (۱۹۸۷) به عنوان خواننده پس‌زمینه همکاری کرد و همچنین در آلبوم‌های بعدی او، Höfuðlausnir (۱۹۸۸) و Hættuleg hljómsveit & glæpakvendið Stella (۱۹۹۰) نیز حضور داشت.[۲۵]

در سه‌ماهه آخر سال ۱۹۸۸، شوگرکیوبز در آمریکای شمالی تور موفقی برگزار کردند.[۲۳] در ۱۵ اکتبر، این گروه در برنامه پخش زنده شنبه شب حضور یافت. بیورک به‌تنهایی قطعه کریسمس «Jólakötturinn» («گربه کریسمس») را در مجموعه Hvít Er Borg Og Bær اجرا کرد.[۲۵] پس از استقبال ضعیف از آلبوم Here Today, Tomorrow Next Week! (۱۹۸۹) و یک تور طولانی بین‌المللی، گروه به حالت تعطیلی رفت.[۲۴] در این دوره، بیورک شروع به فعالیت‌های انفرادی کرد. در سال ۱۹۹۰، به عنوان خواننده پس‌زمینه در آلبوم Gums از گروه Bless حضور داشت.[۲۵] همچنین در همان سال، آلبوم Gling-Gló را با گروه جاز Tríó Guðmundar Ingólfssonar ضبط کرد که تا سال ۲۰۱۱ پرفروش‌ترین آلبوم او در کشورش به‌شمار می‌رفت.[۲۶][۲۳] بیورک همچنین در آلبوم ex:el گروه ۸۰۸ State شرکت داشت که علاقه‌اش به موسیقی هاوس را پرورش داد. او در آهنگ‌های «Qmart» و «Ooops» که در سال ۱۹۹۱ در بریتانیا به صورت تک‌آهنگ منتشر شد، خوانندگی کرد.[۲۷] همچنین در قطعه «سقوط» از آلبوم جزیره اثر گروه Current 93 و هیلمار ارن هیلمارسون حضور داشت.[۲۷] در همان سال، با هارپیست Corky Hale آشنا شد و جلسه ضبطی با او داشت که بعدها به یکی از ترک‌های آلبوم آینده بیورک با نام دبیو تبدیل شد.[۲۸]

۱۹۹۳–۱۹۹۶: دبِیو و پُست

[ویرایش]

بیورک به لندن نقل مکان کرد تا به فعالیت انفرادی خود ادامه دهد. او همکاری خود را با تهیه‌کننده نِلی هوپر (که پیش از آن با گروه‌هایی مانند مسیو اتک کار کرده بود) آغاز کرد. همکاری آن‌ها منجر به خلق اولین موفقیت بین‌المللی بیورک به عنوان هنرمند انفرادی با آهنگ «رفتار انسانی» شد؛ یک قطعه موسیقی دنس مبتنی بر ریتم گیتاری که از آنتونیو کارلوس ژوبیم نمونه‌برداری شده بود. در بسیاری از کشورها این آهنگ زیاد در رادیو پخش نشد، اما ویدئوی موسیقی آن در شبکه ام‌تی‌وی بسیار پخش شد. کارگردانی این ویدئو توسط میشل گوندری انجام شد که بعدها به همکار مکرر بیورک تبدیل شد.[۲۹] نخستین آلبوم انفرادی بیورک با نام دبیو در ژوئن ۱۹۹۳ منتشر و با استقبال مثبت منتقدان روبرو شد؛ این آلبوم توسط نشریه ان ام ای به عنوان آلبوم سال انتخاب شد و در نهایت در ایالات متحده موفق به دریافت گواهی پلاتین شد.[۳۰]

دبیو جهشی بود برای بیورک که از فعالیت در گروه‌های مختلف در دوران نوجوانی و اوایل بیست‌سالگی به سوی یک فعالیت مستقل حرکت کرد. او نام آلبوم را «دبِیو» گذاشت تا نشان‌دهنده شروعی تازه باشد. این آلبوم ترکیبی از آهنگ‌هایی بود که بیورک از دوران نوجوانی می‌نوشت، همراه با همکاری‌های جدیدش در زمینه ترانه‌سرایی با هوپر. آلبوم که به سمت موسیقی رقص متمایل بود، از سازبندی متنوعی برخوردار بود. یکی از تک‌آهنگ‌های آلبوم، «ونوس در قالب یک پسر»، تنظیمی با تأثیرات بالیوود داشت. بیورک قطعه جاز استاندارد «مانند یک عاشق» را با همراهی هارپ اجرا کرد و قطعه نهایی آلبوم، «The Anchor Song»، با همراهی تنها یک گروه ساکسوفون اجرا شد.

در مراسم جوایز بریت سال ۱۹۹۴، بیورک جوایز بهترین خواننده زن بین‌المللی و بهترین هنرمند تازه‌کار بین‌المللی را از آن خود کرد.[۳۱] موفقیت دبیو باعث شد او با هنرمندان بریتانیایی و دیگر کشورها در قطعات تک همکاری کند. او با دیوید آرنولد در آهنگ «تظاهر به مردگی» همکاری کرد که تم فیلم جوان آمریکایی(۱۹۹۳) بود و به عنوان ترک اضافی در بازانتشار دبیو قرار گرفت. همچنین در پروژه Nearly God از تریکی دو قطعه خواند، در آهنگ «لیلیت» از آلبوم Not for Threes اثر Plaid حضور داشت و ترانه قصه‌های وقت خواب را برای آلبوم ۱۹۹۴ مدونا به همین نام هم‌نویسی کرد. بیورک همچنین نقش مدل در فیلم آماده پوشیدن (۱۹۹۴) را بدون ذکر نام بازی کرد.

آلبوم دوم انفرادی بیورک، پست، در ژوئن ۱۹۹۵ منتشر شد. این آلبوم با همکاری نلی هوپر، تریکی، گراهام ماسی از گروه ۸۰۸ استیت و تهیه‌کننده الکترونیک هاوی بی تولید شد. پس از موفقیت دبیو، بیورک به دنبال صداهای متنوع‌تر بود و به خصوص به موسیقی رقص و تکنو علاقه‌مند شد. تولیدات تریکی و هاوی بی حال‌وهوایی از تریپ‌هاپ و الکترونیکا به آهنگ‌هایی مانند «احتمالاً ممکنه» و «لذت» دادند. تأثیر این تهیه‌کنندگان و دوست قدیمی او گراهام ماسی باعث شد بیورک قطعاتی با ضرب‌آهنگ‌های صنعتی قدرتمند مانند «ارتشی از خودم» خلق کند. این آلبوم در فهرست «۹۰ آلبوم برتر دهه ۹۰» مجله اسپین رتبه هفتم را کسب کرد و در فهرست «۱۰۰ آلبوم برتر ۱۹۸۵–۲۰۰۵» رتبه ۷۵ را داشت.[۳۲][۳۳] آلبوم‌های پست و هموژنیک به ترتیب در رتبه‌های ۲۱ و ۲۰ فهرست «برترین آلبوم‌های دهه ۹۰» مجله پیچفورک قرار گرفتند.[۳۴][۳۵] در سال ۲۰۰۳، آلبوم پست در رتبه ۳۷۳ فهرست «۵۰۰ آلبوم برتر تمام دوران‌ها» مجله رولینگ استون قرار گرفت.[۳۶] در این دوره، رسانه‌ها با خلق شخصیتی تحت عنوان «پیکسی» (پری کوچک) دربارهٔ بیورک، به عجیب و غریب بودن او اشاره کردند که این موضوع بعدها در آلبوم‌های بعدی‌اش توسط خود او مورد واکاوی قرار گرفت.[۳۷][۳۸]

اگرچه بیورک بیشتر برای ویدئوهایش مورد توجه رسانه‌های اصلی قرار گرفت تا تک‌آهنگ‌هایش، اما آلبوم پست چندین موفقیت پاپ در بریتانیا داشت و در نهایت در ایالات متحده گواهی پلاتین دریافت کرد.[۳۰] همچنین بیورک در آلبوم مشترک ۱۹۹۵ هکتور زازو با نام Chansons des mers froides (آهنگ‌های دریای سرد) با اجرای آهنگ سنتی ایسلندی «Vísur Vatnsenda-Rósu» مشارکت داشت.

۱۹۹۷–۲۰۰۰: هموژنیک و رقصنده در تاریکی

[ویرایش]
بیورک در حال اجرا در تور هموژنیک سال ۱۹۹۷

بیورک لندن را ترک کرد و به اسپانیا رفت، جایی که هموژنیک را ضبط کرد.[۳۹] این آلبوم در سال ۱۹۹۷ منتشر شد. بیورک در این پروژه با تهیه‌کنندگان مارک بل از گروه ال‌اف‌او، هاوی بی و ائومیر دئوداتو همکاری داشت و نسخه‌های ریمیکس متعددی نیز پس از آن منتشر شد. هموژنیک یکی از تجربی‌ترین و برون‌گراترین آثار بیورک به‌شمار می‌رود، با ضرب‌آهنگ‌های عظیمی که بازتابی از مناظر ایسلند هستند؛ به‌ویژه در آهنگ «یوگا» که ترکیبی از سازهای زهی غنی با بافت خشن و الکترونیکی دارد. این آلبوم در سال ۲۰۰۱ در ایالات متحده گواهی طلایی دریافت کرد.[۳۰] انتشار این آلبوم با مجموعه‌ای از ویدئوهای موسیقی همراه بود که چندین مورد آن در ام تی وی پخش شد. ویدئوی «Bachelorette» توسط همکار همیشگی بیورک، میشل گوندری، و ویدئوی «همه آکنده از عشقند» توسط کریس کانینگهام کارگردانی شد. تک‌آهنگ «همه آکنده از عشقند» همچنین نخستین تک‌آهنگ DVD منتشرشده در ایالات متحده بود که راه را برای دیگر هنرمندان در گنجاندن ویدئوی DVD و ویژگی‌های چندرسانه‌ای در تک‌آهنگ‌ها باز کرد. بیورک در این دوره ترانه‌هایی شخصی‌تر نوشت و گفت: «فهمیدم که به پایان دوره برون‌گرایی رسیده‌ام. باید به خانه برمی‌گشتم و دوباره خودم را پیدا می‌کردم.»[۳۹]

در سال ۱۹۹۹، از بیورک خواسته شد موسیقی متن فیلم رقصنده در تاریکی را بنویسد و تهیه کند؛ یک درام موزیکال دربارهٔ مهاجری به نام سلما که تلاش می‌کند هزینه عمل جراحی برای جلوگیری از نابینایی پسرش را فراهم کند. کارگردان، لارس فون تریه، در نهایت از او خواست نقش سلما را نیز بازی کند و او را متقاعد کرد که تنها راه واقعی برای خلق این شخصیت، ایفای نقش آن توسط آهنگساز موسیقی فیلم است.[۴۰] بیورک سرانجام پذیرفت و فیلم‌برداری در اوایل ۱۹۹۹ آغاز شد. این فیلم در سال ۲۰۰۰ در پنجاه و سومین جشنواره فیلم کن به نمایش درآمد، نخل طلای جشنواره را دریافت کرد و بیورک نیز جایزه بهترین بازیگر زن را برای نقش‌آفرینی‌اش به دست آورد.[۴۱] گزارش شده است که روند فیلم‌برداری از نظر جسمی و احساسی چنان طاقت‌فرسا بود که بیورک عهد کرد هرگز دوباره بازیگری نکند.[۴۲] او بعدها بیان کرد که همیشه می‌خواست در طول زندگی‌اش فقط در یک موزیکال بازی کند و رقصنده در تاریکی همان اثر بود.[۴۳]

موسیقی متن این فیلم با عنوان «آهنگ‌های سلما» منتشر شد. این آلبوم شامل دوئت «من همه چیز را دیده‌ام» با تام یورک از گروه رادیوهد بود که نامزد جایزه اسکار بهترین ترانه اوریجینال شد و در مراسم اسکار ۲۰۰۱ بدون حضور تام یورک اجرا شد، جایی که بیورک با لباس مشهور «قوی» خود حاضر شد.[۴۴]

۲۰۰۱–۲۰۰۳: وسپرتین و برترین‌ها

[ویرایش]
بیورک با لباس قوی خود در مراسم جایزه اسکار در سال ۲۰۰۱

در سال ۲۰۰۱، بیورک آلبوم وسپرتین را منتشر کرد که در آن از ارکسترهای مجلسی، گروه‌های کر، آوازهای آرام و نجواگونه، «میکروبیت» هایی ساخته‌شده از صداهای خانگی و مضامین شخصی و آسیب‌پذیر بهره گرفته شده بود. او برای این آلبوم با موسیقی‌دانان تجربی از جمله گروه Matmos، دی‌جی دانمارکی توماس ناک و نوازندهٔ چنگ زینا پارکینز همکاری داشت. منابع الهام اشعار این اثر شامل آثار شاعر آمریکایی ای. ای. کامینگز، فیلم‌ساز مستقل آمریکایی هارمونی کورین و نمایشنامهٔ ماقبل‌آخر سارا کین، نمایش‌نامه‌نویس انگلیسی، با عنوان Crave بودند. هم‌زمان با انتشار این آلبوم، کتابی رومیزی با نثر آزاد و مجموعه‌ای از عکس‌ها منتشر شد.[۴۵] بیورک تور جهانی وسپرتین را آغاز کرد که اجراهای آن در سالن‌های تئاتر و اپرا برای دستیابی به «بهترین کیفیت آکوستیک ممکن» برگزار می‌شد. او را در این اجراها گروه Matmos، پارکینز و یک گروه کر اینوئیت که از طریق آزمونی در سفر به گرینلند پیش از تور انتخاب شده بودند، همراهی می‌کردند.[۴۶] این آلبوم تا پایان سال ۲۰۰۱ دو میلیون نسخه فروخت و در زمان خود سریع‌ترین فروش را در میان آثار بیورک داشت.[۴۷]

از وسپرتین سه تک‌آهنگ منتشر شد: «مکان مخفی»، «شعر پاگانی» و «پیله». موزیک ویدیوی نخستین تک‌آهنگ، «مکان مخفی»، در شبکه ام‌تی‌وی۲ پخش شد و سپس به‌صورت دی‌وی‌دی سینگل منتشر گردید. موزیک ویدیوی «شعر پاگانی» که شامل تصاویر سوراخ‌کاری‌های بدن، نمایش سینه‌های بیورک و شبیه‌سازی عمل جنسی دهانی بود، باعث بروز جنجال بیشتری با شبکه ام تی وی شد و پخش آن در این شبکه ممنوع گردید. این کلیپ در سال ۲۰۰۲ به‌صورت سانسورنشده در برنامهٔ ویژهٔ شبانهٔ «جنجالی تربن موزیک ویدئوها» در ام‌تی‌وی۲ به نمایش درآمد. ویدیوی «پیله» نیز بیورک را ظاهراً در حالت برهنه (درحالی‌که در واقع لباس تنگی بر تن داشت) نشان می‌داد که نوک سینه‌هایش نخ قرمزی ترشح می‌کنند و در نهایت او را درون یک پیله می‌پیچند. این ویدیو که به کارگردانی هنرمند ژاپنی ایکو ایشیوکا ساخته شده بود، هرگز از ام‌تی‌وی پخش نشد.[۴۸] بیورک برای ضبط قطعه «Gollum’s Song» برای فیلم ارباب حلقه‌ها: دو برج دعوت شد، اما به دلیل بارداری از پذیرش آن خودداری کرد و این ترانه توسط امیلیانا تورینی، خوانندهٔ ایسلندی، اجرا شد.

در سال ۲۰۰۲، جعبه‌سی‌دی Family Tree منتشر شد که شامل آثاری کمیاب و نسخه‌های پیش‌تر منتشرنشده از آثار بیورک، از جمله همکاری او با کوارتت برادسکی، بود. هم‌زمان با آن، آلبوم برترین‌ها نیز به‌عنوان مروری بر ۱۰ سال فعالیت انفرادی او منتشر شد که فهرست آهنگ‌های آن از طریق نظرسنجی در وبگاه رسمی بیورک و توسط طرفداران انتخاب شده بود. نسخهٔ دی‌وی‌دی این آلبوم نیز عرضه شد که شامل تمامی موزیک ویدیوهای انفرادی بیورک تا آن زمان بود. تک‌آهنگ تازهٔ این مجموعه با نام «It’s in Our Hands» در جدول بریتانیا به رتبه ۳۷ رسید.[۴۹] موزیک ویدیوی این اثر که به کارگردانی اسپایک جونز ساخته شده بود، بیورک را در دوران بارداری نشان می‌داد. او در ۳ اکتبر ۲۰۰۲ دخترش، ایسادورا بیارکاردوتیر بارنی، را به دنیا آورد.[۵۰]

بیورک و کوارتت برادسکی قطعه «Prayer of the Heart» را که در سال ۲۰۰۱ توسط آهنگ‌ساز جان تاونر برای او نوشته شده بود، ضبط کردند و این قطعه در سال ۲۰۰۳ در یک نمایش اسلاید برای عکاس آمریکایی نن گلدین پخش شد. در همان سال، بیورک مجموعهٔ جعبه‌ای Live Box را منتشر کرد که شامل چهار سی‌دی با ضبط‌های زندهٔ آلبوم‌های پیشین و یک دی‌وی‌دی با ویدیوی یک قطعه از هر سی‌دی بود. هر یک از این چهار سی‌دی بعدها به‌صورت جداگانه و با قیمت کمتر منتشر شد.[۵۱]

ترانه‌شناسی

[ویرایش]
مقاله‌های اصلی: ترانه‌شناسی بیورک، فهرست ترانه‌های ضبط‌شده توسط بیورک، و ویدئوشناسی بیورک

کتاب‌شناسی

[ویرایش]
  • ۱۹۸۴ – Um Úrnat frá Björk
  • ۱۹۹۵ – Post
  • ۲۰۰۱ – Björk/Björk as a book
  • ۲۰۰۳ – Live Book
  • ۲۰۱۱ – Biophilia – Manual Edition
  • ۲۰۱۲– Biophilia Live
  • ۲۰۱۵ – Björk: Archives
  • ۲۰۱۷ – 34 Scores for Piano, Organ, Harpsichord and Celeste

منابع

[ویرایش]
  1. ↑ "Björk Biography by Stephen Thomas Erlewine". AllMusic (به انگلیسی). Archived from the original on 4 September 2023. Retrieved 2023-09-04.
  2. ↑ "Pazz & Jop 1988: Critics Poll". Robert Christgau. 28 February 1989. Archived from the original on 24 December 2016. Retrieved 5 March 2015.
  3. ↑ "Bjork | full Official Chart History". www.officialcharts.com (به انگلیسی). Official Charts Company. Archived from the original on 27 May 2018. Retrieved 10 May 2018.
  4. ↑ Roberts, David. Guinness Book of British Hit Singles & Albums. Guinness World Records Ltd 17th edition (2004), p. 60 شابک ‎۰−۸۵۱۱۲−۱۹۹−۳
  5. ↑ Abramović, Marina (16 April 2015). "Björk". Time. Archived from the original on 28 March 2016. Retrieved 25 April 2015.
  6. ↑ "Kanye West, Björk & Taylor Swift named among Time's 100 Most Influential People". Fact. 16 April 2015. Archived from the original on 20 April 2015. Retrieved 25 April 2015.
  7. ↑ ”200 Best Singers of All Time بایگانی‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۳ توسط Wayback Machine”. Rolling Stone. Published 1 January 2023. Accessed 9 September 2023.
  8. ↑ "Festival de Cannes: Dancer in the Dark". festival-cannes.com. Archived from the original on 20 September 2012. Retrieved 11 October 2009.
  9. ↑ "Bjork". MoMA Press. Museum of Modern Art. 17 June 2014. Archived from the original on 22 October 2014. Retrieved 23 September 2014.
  10. ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ ۱۰٫۴ ۱۰٫۵ [12]
  11. ↑ [13]
  12. ↑ [14]
  13. ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ [15]
  14. ↑ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ۱۴٫۲ [16]
  15. ↑ [22]
  16. ↑ [23]
  17. ↑ [24]
  18. ↑ [25]
  19. ↑ ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ ۱۹٫۲ [26]
  20. ↑ ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ ۲۰٫۲ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام saga وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  21. ↑ ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ ۲۱٫۲ ۲۱٫۳ ۲۱٫۴ "Dr. Gunni's History of Icelandic Rock Part 25". The Reykjavik Grapevine. Archived from the original on 5 March 2014. Retrieved 5 March 2014.
  22. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام source27 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  23. ↑ ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ ۲۳٫۲ ۲۳٫۳ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام source28 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  24. ↑ ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام source29 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  25. ↑ ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ ۲۵٫۲ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام source16 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  26. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام source12 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  27. ↑ ۲۷٫۰ ۲۷٫۱ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام part27 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  28. ↑ "Bjork – Biography". Rolling Stone. Archived from the original on 7 July 2011. Retrieved 5 March 2014.
  29. ↑ "Michel Gondry". Filmbug. Archived from the original on 20 May 2012. Retrieved 15 March 2012.
  30. ↑ ۳۰٫۰ ۳۰٫۱ ۳۰٫۲ "RIAA Searchable Database". RIAA. Archived from the original on 26 June 2007. Retrieved 23 December 2011. Note: reader must define search parameter as "Bjork".
  31. ↑ The Brit Awards بایگانی‌شده در ۱۹ آوریل ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine. everyHit.com. Retrieved 28 February 2011.
  32. ↑ "The 90 Greatest Albums of the '90s". Spin. September 1999.
  33. ↑ "125 Best Albums of the Past 25 Years". Spin. 30 November 2010. Archived from the original on 29 September 2013. Retrieved 23 December 2011.
  34. ↑ "Staff Lists: Top 100 Albums of the 1990s". Pitchfork Media. 17 November 2003. Archived from the original on 28 May 2012. Retrieved 23 December 2011.
  35. ↑ "Staff Lists: Top 100 Albums of the 1990s". Pitchfork Media. 17 November 2003. Archived from the original on 1 April 2015. Retrieved 23 December 2011.
  36. ↑ "500 Greatest Albums: Post – Bjork". Rolling Stone. Archived from the original on 9 September 2012. Retrieved 23 December 2011.
  37. ↑ (Pytlik 2003، ص. x)
  38. ↑ Kessler, Ted (20 September 1997). "Björk: Homogenic". NME. p. 54. Archived from the original on 17 August 2000. Retrieved 27 October 2015.
  39. ↑ ۳۹٫۰ ۳۹٫۱ Ellen, Barbara (22 July 2001). "'I used to think I'd live forever...'". The Guardian. Retrieved 4 January 2016.
  40. ↑ Why she decided to act, bjork.com بایگانی‌شده در ۲۲ دسامبر ۲۰۰۷ توسط Wayback Machine
  41. ↑ Why she decided to act, bjork.com بایگانی‌شده در ۲۲ دسامبر ۲۰۰۷ توسط Wayback Machine
  42. ↑ Chris Heath (17 October 2011). "Lars and His Real Girls". GQ. Archived from the original on 10 December 2016. Retrieved 9 December 2016.
  43. ↑ Why she won't make another movie, bjork.com بایگانی‌شده در ۲۲ دسامبر ۲۰۰۷ توسط Wayback Machine
  44. ↑ Khan, Urmee (9 October 2008). "Liz Hurley 'safety pin' dress voted the greatest dress". The Daily Telegraph. London. Archived from the original on 10 January 2022.
  45. ↑ "Vespertine Book". {{cite web}}: Missing or empty |url= (help)
  46. ↑ "Vespertine Tour". {{cite web}}: Missing or empty |url= (help)
  47. ↑ "Vespertine Sales". {{cite web}}: Missing or empty |url= (help)
  48. ↑ "Vespertine Music Videos". {{cite web}}: Missing or empty |url= (help)
  49. ↑ "Björk – Greatest Hits". {{cite web}}: Missing or empty |url= (help)
  50. ↑ "Isadora Birth". {{cite web}}: Missing or empty |url= (help)
  51. ↑ "Björk – Live Box". {{cite web}}: Missing or empty |url= (help)

پیوند به بیرون

[ویرایش]
آیکون خرد

این یک مقالهٔ خرد هنرمندان است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید.

برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=بیورک&oldid=43047063»