امیر پازواری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
شیخ العجم امیر پازواری
نام اصلی امیر پازواری
زمینهٔ کاری شاعر زبان مازندرانی
زادروز دوره مرعشیان
مازندران
مرگ قرن ۹
ملیت State flag of Iran (1933–1964).svg ایرانی مازندرانی
پیشه شاعرمازنی و کشاورز
سال‌های نویسندگی قرن ۹
سبک نوشتاری شاعر غزلیات و دوبیتی به زبان مازندرانی
کتاب‌ها كنزالاسرار

امیر پازواری معروف به شیخ‌العجم و امیرالشعرا از شاعران مازندرانی دوران حکومت مرعشیان است که به زبان مازندرانی شعر می‌سروده‌است.[۱][۲] یکی از روایاتی که در مورد اوست این مطلب است که او پس از تصرف مازندران به دست شاه عباس صفوی به وی پیوست و از شاه القابی دریافت کرد.

پس از مرگ شاه عباس او به پازوار بازگشت و تا آخر عمر در آنجا زیست؛[۳] روایتی نیز نقل می‌کند که وی از ملک‌الشعرای دربار خیرالنساء بیگم مادر شاه‌عباس بوده و در پیش از جلوس شاه‌عباس نیز در دربار صفویه نقش برجسته‌ای داشته.[۴]

آواز امیری[ویرایش]

اشعاری از او باقی‌مانده که بیشتر در مدح علی بن ابی‌طالب گفته شده‌است. امروزه اشعار او در قالب گونه‌ای از آواز با نام آواز امیری یا امیری خوانی در بین مردم مازندران رواج دارد. اشعار او بیشتر دو بیتی بوده و با عبارت «امیر گته» (به فارسی: امیر می‌گفت) شروع می‌شود و در اکثر مواقع به صورت سؤال و جواب شعری آورده می‌شود.[۳][۵][۶]

پازواری در اشارت تاریخی[ویرایش]

در هیچ‌یک از متون به جا مانده از سده ششم تا دوازدهم هجری نشانی از پازواری نیست. نخستین بار الکساندر خودزکو ایران‌شناس لهستانی در سال ۱۸۴۲میلادی از او با نام شیخ‌العجم امیر پازواری نام برد و چند سروده از او را چاپ نمود.[۸] هچنین برنهارد درن خاورشناس روسی با همکاری میرزا محمد شفیع بارفروشی در سن پترزبورگ مجموعه‌ای با نام کنزالاسرار با ترجمه فارسی به چاپ رساند. در ایران نیز نخستین بار رضاقلی خان هدایت طبرستانی در نوشته‌هایش به پازواری اشاره کرده‌است.[۳][۹]

یادبودها[ویرایش]

هر ساله در استان مازندران جشنواره‌ای با مضمون این شاعر برگزار می‌گردد. اکنون به یاد این شاعر شیرین سخن یکی از میادین اصلی در شهر امیرکلا[۱۰] مجسمه یادبودی از امیر پازواری در این میدان نصب گردیده‌است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «لغت‌نامه دهخدا».
  2. Mohammad Davoudi and Manouchehr Sotoudeh, "correction and Persian translation of Divan-e Amir Pazevari". Resanesh Publishing Group, Tehran, Iran, July 2004.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ «موسیقی گیل و گالش».
  4. مقدمه‌ای بر کنزالاسرار، نوشته: جهانگیر نصر اشرفی، چاپ :ساری، مقدمه (صفحات1الی10)
  5. «امیر پازواری».
  6. «نگاهی گذرا به امیریو امیری خوانی». کاراکتر C1 control character در |نشانی= در موقعیت 110 (کمک)
  7. مازندنومه، پایگاه خبری-تحلیلی مازندران
  8. ترانه‌های محلی ساکنان کرانه‌های جنوبی دریای خزر- الکساندر خودزکو، مترجم جعفر خمامی زاده -انتشارات سروش۱۳۸۲ تهران
  9. «گویشهای ایرانی در اسناد تاریخی».
  10. «شهرداری امیرکلا».