رمزارز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از ارز رمزی)
ای تی ام خودپرداز بیتکوین شهر بوستون ۲۰۱۴

رمزارز (محاوره ایران ارز دیجیتال،[۱] کریپتوکارنسی) (به انگلیسی: Cryptocurrency) یکی از گونه‌های دارایی دیجیتال است که از فناوری رمزنگاری در طراحی آن استفاده شده و معمولاً به صورت نامتمرکز اداره می‌شود.[۲][۳]

رمزارزها معمولاً به صورت غیر متمرکز کنترل می‌شوند (مثال: بیت کوین غیر متمرکز و ریپل متمرکز)[۴] و از این رو در بسیاری موارد مقابل نظام‌های بانکداری متمرکز قرار می‌گیرند.[۵] نامتمرکزسازی در رمزارزها از طریق فناوری زنجیره بستکی امکان‌پذیر شده‌است که خود گونه‌ای دفتر کل توزیع‌شده است.[۶] تاریخچهٔ شکل‌گیری رمزارزها به دههٔ ۱۹۸۰ میلادی می‌رسد. نخستین رمزارز نامتمرکز بیت‌کوین است که در سال ۲۰۰۹ توسط شخص یا اشخاصی به نام مستعار یا حقیقی ساتوشی ناکاموتو ایجاد و عرضه شد.[۷] از آن زمان تاکنون رمزارزهای متعددی ایجاد شده‌اند[۸] که به آن‌ها آلت‌کوین یا آلتکوین (به انگلیسی: Altcoin) مخفف عبارت (به انگلیسی: alternative coin) (به معنی کوین‌های جایگزین) می‌گویند.[۹][۱۰][۱۱][۱۲]

تعریف

رمزارز (یا ارز رمزپایه) گونه‌ای پول دیجیتال است که در آن تولید واحد پول و تأیید اصالت تراکنش پول با استفاده از الگوریتم‌های رمزگذاری کنترل می‌شود و معمولاً به‌طور نامتمرکز (بدون وابستگی به یک بانک مرکزی) کار می‌کند.[۱۳][۱۴] با توجه به تعدد تعاریف و تغییرات در مصادیق رایج رمزارز این عبارت از نظر حقوقی دقت کافی ندارد.[۲]

در واژه‌نامه مریم-وبستر رمزارز به صورت «هرگونه ارزی که تنها به صورت دیجیتالی وجود دارد، معمولاً صادرکننده یا تنظیم کننده مرکزی ندارد، اما از سامانه توزیع شده برای ذخیره تراکنش‌ها و مدیریت انتشار واحدهای جدید استفاده می‌کند و برای ممانعت از جعل و تراکنش‌های متقلبانه بر رمزنگاری تکیه دارد» تعریف شده‌است.[۱۵] در واژه‌نامه آکسفورد ابتدا در سال ۲۰۱۴ رمزارز همان ارز دیجیتالی تعریف شده بود که در آن از فنون رمزنگاری برای مقرراتگذاری تولید واحدهای جدید ارز و تأیید انتقال وجوه استفاده می‌کند و مستقل از یک بانک مرکزی وجود دارد[۱۶] اما امروزه هر گونه سامانه پول الکترونیکی که برای خرید و فروش آنلاین استفاده می‌شود و نیازی به بانک مرکزی نداشته باشد را رمزارز تعریف می‌کند.[۱۷]

معماری

کیف پول قابل چاپ کردن روی برگه کاغذ: یک آدرس بیتکوین برای دریافت و یک کلید رمز خصوصی متناظر برای خرج کردن آن‌ها (آدرس‌ها به شکل کد کیو آر QR قابل خواندن با دوربین موبایل)

کیف پول رمزارز

کیف پول رمزارز بر خلاف کیف پول الکترونیک آدرس‌ها یا کلید خصوصی و کلید عمومی (یا کلید سید seed به معنای دانه زنجیر سیستم زنجیره بلوکی- بلاک چین) را نگهداری می‌کند. که با آن می‌توان رمز ارز را خرج کرد یا گرفت. خرج کردن با کلید عمومی، دریافت با کلید خصوصی است که با کلید خصوصی در لجر عمومی قابلیت نوشتن وجود دارد. راه‌های نگهداشتن کیف پول روی نرم‌افزار کامپیوتر یا برنامه موبایل به شکل دیجیتال، روی کیف پول به شکل سخت‌افزار، نگهداری آنلاین داخل صرافی اینترنتی رمز ارز است.[۱۸]

ناشناس بودن

در شبکه بسیاری از رمز ارزها مانند بیت کوین در حقیقت کاربران نه با نام واقعی خود بلکه با آدرس عمومی کیف پول خود شناخته می‌شوند. تراکنش‌ها، شفاف است و هر کسی می‌تواند بررسی کند یک کیف پول مشخص چه تراکنشاتی در چه تاریخ‌هایی داشته اما به راحتی نمی‌توان این آدرس‌ها را به افراد منتسب کرد. ایده‌های پولشویی راحت و رعایت کامل حریم خصوصی در رمز ارزها تقریباً ناممکن هستند.[۱۹][۲۰][۲۱]البته برخی رمز ارزها مانند مونرو و زی کش به نوعی کاملاً ناشناس اند اما اخباری در زمینه رهگیری تراکنشات همین ارزها نیز وجود دارد و نهادهایی نظیر IRS علناً برای تحقق این امر تلاش می‌کنند.[۲۲][۲۳]

تاریخچه

در سال ۱۹۸۳، دیوید شام یک گونه پول دیجیتال مبتنی‌بر رمزنگاری اختراع کرد که ای‌کش[الف] نام داشت.[۲۴][۲۵] او در سال ۱۹۹۵ یک پول دیجیتال دیگر به نام دیجی‌کش[ب] ابداع کرد که روش رمزنگاری آن به گونه‌ای بود که نه بانکی که پول در آن حفظ می‌شد، نه دولت و نه هیچ شخص ثالثی قادر به ردگیری تراکنش‌های مالی نبودند.[۲۶]

در سال ۱۹۹۶ در فهرست پست‌سپاری دانشگاه ام‌آی‌تی مطالبی منتشر شد که در آن یک نظام رمزپول به تفصیل شرح داده شده بود. این سلسله مطالب در همان سال توسط آژانس امنیت ملی آمریکا در قالب یک گزارش با عنوان «چگونه یک ضرابخانه بسازیم: رمزنگاری پول‌های الکترونیکی گمنام» منتشر شد.[۲۷]

نخستین رمزارزی که به صورت نامتمرکز شروع به کار کرد بیت‌کوین است که در سال ۲۰۰۹ توسط شخصی با نام مستعار ساتوشی ناکاموتو ایجاد شد. این رمزارز از الگوریتم اس‌اچ‌ای-۲ برای اثبات کار خود استفاده می‌کند.[۲۸][۲۹]

در دنیای سرگرمی و تلویزیون

سریال بازی مرکب که به یکی از پرطرفدارترین سریال‌های تاریخ تبدیل شده است برند رمزارز مخصوص به خود را معرفی کرد که قیمت آن به شکل سرسام‌آوری در حال بالا رفتن بود.[۳۰]این رشد با سرعت سرسام‌آوری ادامه داشت[۳۱]اما بعد از مدت کوتاهی، رمزارز منسوب به سریال بازی مرکب با ارزش ۳ میلیون پوند یک‌ شبه سقوط کرد[۳۲][۳۳]و ارزش این رمز ارز تقریبا به صفر رسید[۳۴]سپس مشخص شده که این ارز دیجیتال یک کلاهبرداری بوده که بیش از ۳ میلیون دلار به خریدارانش ضرر زده است.‌[۳۵]

همچنین سلبریتی‌های هندی از دنیای بالیوود و ورزش کریکت به طور فزاینده‌ای یادگاری‌های دیجیتال خود را از طریق توکن‌های غیرقابل تعویض (NFT) راه‌اندازی می‌کنند و امید دارند که با جلب نقدینگی از طریق افزایش علاقه به چنین دارایی‌ها، هزاران دلار به‌دست آورند، NFTها نوعی دارایی دیجیتال هستند که از بلاک‌چین برای ثبت مالکیت اقلامی مانند تصاویر، فیلم‌ها و سایر مجموعه‌ها استفاده می‌کنند. اکنون رشد انفجاری این دارایی‌های هیچ نشانه‌ای از کاهش نشان نمی‌دهد.[۳۶]

انتقادات

از آنجا که رمزارزها به صورت نامتمرکز اداره می‌شوند، قدرت کشورها برای کنترل اقتصاد (که معمولاً از طریق بانک مرکزی اعمال می‌شود) را تضعیف می‌کنند. این امر توسط برخی از دوست‌داران رمزارزها یک ویژگی مثبت تلقی می‌شود، اما توسط برخی از دولت‌ها یک ویژگی منفی محسوب می‌گردد.[نیازمند منبع] همچنین ماهیت رمزنگاری‌شدهٔ تراکنش‌های مبتنی بر رمزارز باعث می‌شود که ردگیری این تراکنش‌ها دشوار یا غیرممکن باشد که این امر به عقیدهٔ برخی منتقدین زمینه‌ای مناسب برای استفاده از رمزارزها جهت پولشویی فراهم می‌کند.[نیازمند منبع]

بسیاری از رمزارزها از الگوریتم‌هایی برای استخراج[پ] پول جدید یا ثبت اثبات کار یا کسر هزینهٔ تراکنش استفاده می‌کنند که مبتنی بر روش‌های رمزنگاری پیچیده هستند. معمولاً این الگوریتم‌ها، هر چه شمار کاربرانی که در تلاش برای استخراج رمزارز یا کسب حق تراکنش هستند بیشتر بشود سخت‌گیر می‌شوند و حل آن‌ها نیازمند محاسبات پیچیده‌تر و وقت‌گیرتری توسط رایانه خواهد بود. این امر منجر به مصرف مقدار فراوانی از انرژی برق می‌شود که این نیز مورد نقد منتقدین مانند حکومت چین و ایلان ماسک بوده‌است.[۳۷] در مقابل، مدافعان رمزارزها ذکر می‌کنند که بانک‌داری رایج نیز با مصرف مقدار بسیاری منابع و انرژی همراه است و محاسباتی را ارائه می‌کنند که نشان می‌دهد که رمزارزها از این جهت کم‌هزینه‌تر از بانک‌داری رایج و همین‌طور صنعت طلا هستند.[۳۸][۳۹]

با فراگیر شدن کاربرد رمزارزها، میزان مصرف برق برای استخراج آن‌ها نیز به طرز چشمگیری افزایش یافته‌است، چنان‌که در سال ۲۰۱۸ پیش‌بینی شد که مقدار برقی که کشور ایسلند در این سال مصرف رمزارزها می‌کند بیشتر از مقدار برقی باشد که برای مصارف خانگی به کار می‌گیرد.[۴۰] در برخی کشورها نیز دولت‌ها اقدام به تعیین تعرفه‌های مالیاتی کرده‌اند که ویژه مصرف برق برای رمزارزها است؛ دولت ایران قیمت برق مصرفی برای استخراج رمزارزها را متفاوت از برق مصرفی خانگی و حتی صنعتی در نظر گرفته و تعرفه صادراتی برای آن تعیین کرده‌است.[۲][۴۱][۴۲]

جستارهای وابسته

یادداشت

  1. ecash
  2. DigiCash
  3. mining

منابع

  1. «آیا سرمایه‌گذاران ارزهای دیجیتال به‌زودی پشیمان می‌شوند؟». همشهری آنلاین. ۲۰۲۱-۰۶-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۶-۱۴.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ابوالقاسم رجبی (۱۱ شهریور ۱۳۹۷). «ارز مجازی: قانونگذاری در کشورهای مختلف و پیشنهادها برای ایران».
  3. Andy Greenberg (20 April 2011). "Crypto Currency". Forbes.com. Retrieved 8 August 2014.
  4. McDonnell, Patrick "PK" (9 September 2015). "What Is The Difference Between Bitcoin, Forex, and Gold". NewsBTC. Retrieved 15 September 2015.
  5. Allison, Ian (8 September 2015). "If Banks Want Benefits Of Blockchains, They Must Go Permissionless". NewsBTC. Retrieved 15 September 2015.
  6. "All you need to know about Bitcoin". timesofindia-economictimes.
  7. Sagona-Stophel, Katherine. "Bitcoin 101 white paper". Thomson Reuters. Missing or empty |url= (help)
  8. Tasca, Paolo (7 September 2015). "Digital Currencies: Principles, Trends, Opportunities, and Risks". Social Science Research Network. Retrieved 21 January 2016.
  9. «آلت‌کوین‌ها چه هستند و چرا به وجود آمده‌اند». عصرایران.
  10. «Buyers beware as "altcoin" frenzy bruises Bitcoin». economictimes. ۱۸ مه ۲۰۲۱.
  11. «What Are Altcoins — and Are the Potential Rewards Worth the Risks?». finance.yahoo. ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۱.
  12. «Elon Musk continues to tweet about altcoins like baby dogecoin—but investors should tread very carefully». cnbc. ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۱.
  13. Schueffel, Patrick (2017). "The Concise FINTECH Compendium" (PDF). Switzerland: Geneva School of Business. p. 8.
  14. "Cryptocurrencies: A Brief Thematic Review". Economics of Networks Journal. Social Science Research Network (SSRN). Archived from the original on 25 December 2017. Retrieved 28 August 2017.
  15. "Definition of CRYPTOCURRENCY". www.merriam-webster.com. Retrieved 2019-08-10.
  16. Rizzo, Pete (2014-05-20). "'Cryptocurrency' Officially Added to Oxford Dictionary Online". CoinDesk. Retrieved 2019-08-10.
  17. «cryptocurrency noun - Definition, pictures, pronunciation and usage notes | Oxford Advanced Learner's Dictionary at OxfordLearnersDictionaries.com». www.oxfordlearnersdictionaries.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۱.
  18. Jokić, Stevo; Cvetković, Aleksandar Sandro; Adamović, Saša; Ristić, Nenad; Spalević, Petar (2019). "Comparative analysis of cryptocurrency wallets vs traditional wallets". Ekonomika. 65 (3): 65–75. doi:10.5937/ekonomika1903065J. ISSN 0350-137X.
  19. GmbH, finanzen net. "Bitcoin anonymity is just a big myth - and using it to launder dirty money is stupid, a crypto ATM chief says". markets.businessinsider.com. Retrieved 2021-08-16.
  20. Galston، Ezra (۲۰۲۱-۰۶-۱۶). «Opinion | Untraceable Bitcoin Is a Myth» (به انگلیسی). Wall Street Journal. شاپا 0099-9660. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۸-۱۶.
  21. "Some things you need to know - Bitcoin". bitcoin.org. Retrieved 2021-08-16.
  22. Chandrasekera, Shehan. "IRS Is Trying To Deanonymize Privacy Coins Like Monero And Zcash". Forbes. Retrieved 2021-08-16.
  23. Sigalos, MacKenzie (2021-06-13). "Why some cyber criminals are ditching bitcoin for a cryptocurrency called monero". CNBC. Retrieved 2021-08-16.
  24. "Archived copy" (PDF). Archived (PDF) from the original on 18 December 2014. Retrieved 26 October 2014.
  25. "Archived copy" (PDF). Archived (PDF) from the original on 3 September 2011. Retrieved 10 October 2012.
  26. Pitta, Julie. "Requiem for a Bright Idea". Archived from the original on 30 August 2017. Retrieved 11 January 2018.
  27. "How To Make A Mint: The Cryptography of Anonymous Electronic Cash". groups.csail.mit.edu. Archived from the original on 26 October 2017. Retrieved 11 January 2018.
  28. Jerry Brito and Andrea Castillo (2013). "Bitcoin: A Primer for Policymakers" (PDF). Mercatus Center. George Mason University. Archived (PDF) from the original on 21 September 2013. Retrieved 22 October 2013.
  29. "Bitcoin developer chats about regulation, open source, and the elusive Satoshi Nakamoto". PCWorld. 26 May 2013. Archived from the original on 3 October 2014.
  30. اقتصاد آنلاین (۷ آبان ۱۴۰۰). «رمزارزِ «بازی مرکب» ۲,۴۰۰ درصد جهش کرد». اقتصاد آنلاین. دریافت‌شده در ۱۵ آبان ۱۴۰۰.
  31. اقتصاد آنلاین (۷ آبان ۱۴۰۰). «رشد ٣٧۴٠٠درصدی اسکوید گیم در چند روز». اقتصاد آنلاین. دریافت‌شده در ۱۵ آبان ۱۴۰۰.
  32. یورونیوز (۱۱ آبان ۱۴۰۰). «رمزارز منسوب به سریال بازی مرکب با ارزش ۳ میلیون پوند یک‌ شبه سقوط کرد». یورونیوز. دریافت‌شده در ۱۵ آبان ۱۴۰۰.
  33. خبرآنلاین (۱۱ آبان ۱۴۰۰). «خریداران رمز ارز بازی مرکب به خاک سیاه نشستند». خبرآنلاین. دریافت‌شده در ۱۵ آبان ۱۴۰۰.
  34. انتخاب (۱۱ آبان ۱۴۰۰). «ارزش رمز ارز بازی مرکب به صفر رسید / کلاهبرداری ۳.۳۸ میلیون دلاری با توکن اسکوئید گیم». انتخاب. دریافت‌شده در ۱۵ آبان ۱۴۰۰.
  35. شهرآرا (۱۱ آبان ۱۴۰۰). «کلاهبرداری نجومی با ارز دیجیتال «بازی مرکب»». شهرآرا. دریافت‌شده در ۱۵ آبان ۱۴۰۰.
  36. همشهری آنلاین (۲ آبان ۱۴۰۰). «ورود آمیتاب باچان و سلمان خان به دنیای رمزارزها». همشهری آنلاین. دریافت‌شده در ۱۵ آبان ۱۴۰۰.
  37. Clifford, Catherine (2021-06-30). "China, Elon Musk raise alarm about bitcoin energy use: Here's how it could be made more 'green'". CNBC. Retrieved 2021-08-16.
  38. «Bitcoin's energy use is less than half of banking, gold sectors: report». ca.finance.yahoo.com (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۸-۱۶.
  39. "Bitcoin mining actually uses less energy than traditional banking, new report claims". The Independent. 2021-05-18. Retrieved 2021-08-16.
  40. "Iceland Could Use More Energy Mining Bitcoin Than Powering Homes in 2018". Yale Environment 360. 12 Feb 2018.
  41. "Iran Finalizes Electricity Pricing Scheme for Cryptocurrency Miners". Bequant Pro. 21 Jul 2019.
  42. «دور زدن ماینرها برای مقابله با تعرفه برق صادراتی». روزنامه تعادل. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۸-۱۶.