زنجیره بلوکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ساختار زنجیره بلوکی

زنجیرهٔ بلوکی[۱] (به انگلیسی: Blockchain)[۲][۳] یا طبق مصوبه فرهنگستان که Block را در مخابرات بستک[۴] ترجمه کرده‌اند «زنجیره بستک» پایگاه داده توزیع شده و مبتنی بر اجماع است که به صورت مستمر فهرستی از رکوردها (رده‌ها) را که هرکدام به گزینه‌های قبلی فهرست ارجاع می‌دهند را حفظ می‌کند و بدین وسیله در مقابله با تضعیف یا بازنگری غیرمجاز تقویت می‌شود. زنجیره بلوکی خود زیربخشی از فناوری‌های دفترکل توزیع شده (Distributed Ledger) است.[۵]

در این فناوری با وجود کاربران متعددی که به‌طور همزمان داده‌هایی را ثبت و اصلاح می‌کنند و ممکن است که آن داده‌ها با هم تداخل داشته باشند، شبکه قادر به حفظ یکپارچگی محتوای پایگاه داده‌ است. با توجه به ساختار داده‌ای رمزنگاری شده که بلاک چین دارا می‌باشد یکپارچگی بدون هیچ کنترل‌ کننده مرکزی حفظ می‌شود.[۶]در دفاتر کل توزیع شده مربوط به بیتکوین برای مرتب کردن تراکنش‌ها و ممانعت از تناقض یک مسئله ریاضی مطرح می‌شود که حل کردنش سخت است اما پس از حل مسئله تأیید درست بودن راه حل آسان است به این سازوکار، «اثبات کارکرد»(Proof of work) می‌گویند. در روش زنجیرهٔ بلوکی بیتکوین کسی می‌تواند تراکنش‌های هر مرحله را مرتب کند که جواب این سؤال سخت را پیدا کرده باشد و همزمان تغییراتی که قصد اعمال آن را دارد (بلوک جدید) با مراحل قبلی زنجیره تناقض نداشته باشد.[۱]

تاریخچه[ویرایش]

مبادلات بیت‌کوین (ژانویه ۲۰۰۹ تا سپتامبر ۲۰۱۷)

اولین کار روی زنجیره بلوک رمزنگاری شده امن در سال ۱۹۹۱ توسط استوارت هابر و اسکات استورنتا توصیف شد.[۷] در سال ۱۹۹۲، بایر، هاربر و استورنتا درخت درهم‌سازی را به طراحی متصل ساختند، که باعث بهبود کارایی آن شده و اجازه می‌داد که چندین سند در یک بلوک جمع‌آوری شوند.[۸][۹]

یک پایگاه داده زنجیره بلوکی که به‌طور خودمختار مدیریت می‌شود از یک شبکه همتابه‌همتا و یک سرور زمانبندی توزیع شده استفاده می‌کند. اولین زنجیره بلوک توسط یک فرد ناشناس یا گروهی شناخته شده به نام ساتوشی ناکاموتو در سال ۲۰۰۸ معرفی شد. یک سال بعد به عنوان یک جزء اصلی از بیت‌کوین (ارز دیجیتالی) اجرا شد، جایی که آن به عنوان سرفصل عمومی برای همه معاملات در شبکه عمل می‌کرد.[۱۰] با استفاده از یک زنجیره بلوکی، بیت کوین اولین ارز دیجیتال بود که برای حل مشکل دوجانبه بدون نیاز به یک سرپرست قابل اطمینان و الهام بخش بسیاری از برنامه‌های اضافی بود.[۱۱][۱۲]

توصیف[ویرایش]

زنجیره بلوکی معاملات آنلاین امن را تسهیل می‌کند.[۱۳] زنجیره بلوکی یک کتابخانه دیجیتالی غیر متمرکز و توزیع شده‌ است که برای ضبط معاملات در میان رایانه‌های بسیاری استفاده می‌شود تا بتوان بدون تغییر تمام بلوک‌های بعدی و بدون همکاری شبکه مقادیر ثبت شده را با استفاده از پس‌انداز تغییر داد.[۱۰][۱۴] این امر به شرکت کنندگان اجازه می‌دهد تا به بررسی و حسابرسی معاملات ارزان بپردازند.[۱۵]اصالت‌سنجی آن‌ها توسط همکاری جمعی توسط اشتراک منافع جمعی خود تأیید می‌شوند.[۱۶] نتیجه، یک گردش کار قوی است که عدم قطعیت شرکت کنندگان در مورد امنیت داده‌ها یک امر حاشیه ای است. استفاده از یک زنجیره بلوکی ویژگی مشخصه تکثیر بی‌نهایت از یک دارایی دیجیتال را حذف می‌کند. این تأیید می‌کند که هر واحد ارزش تنها یک بار منتقل می‌شود، و مشکل دیرینه هزینه‌های دوگانه را حل کرده‌است. زنجیره بلوکی به عنوان یک پروتکل رمزنگاری ارزش گذاری تعریف شده‌است.[۱۷] این مبادله بر مبنای زنجیره بلوکی می‌تواند سریع تر، با خیال راحت و ارزان‌تر از سیستم‌های سنتی تکمیل شود.[۱۸] زنجیره بلوکی می‌تواند حقوق عنوان را اختصاص دهد، زیرا رکوردی را فراهم می‌کند که باعث ارائه و پذیرش می‌شود.[۱۰]

تمرکززدایی[ویرایش]

با ذخیره داده‌ها در سراسر شبکه، زنجیره بلوکی خطراتی را که با ذخیره داده‌ها به‌طور مرکزی نگه داشته می‌شوند حذف می‌کند.[۱۰] زنجیره بلوکی غیر متمرکز ممکن است از ارسال پیام ad-hoc و شبکه توزیع شده استفاده کند.

شبکه آن دارای نقاط متمرکز آسیب پذیری است که کراکرهای کامپیوتر می توانند از آن استفاده کنند؛ به همین ترتیب، هیچ نقطه مرکزی از شکست وجود ندارد. روش های امنیتی زنجیره بلوکی شامل استفاده از رمزنگاری کلید عمومی است.[۱۱]

کاربردهای فناوری زنجیره بلوکی[ویرایش]

اولین و معروف‌ترین استفاده از فناوری زنجیره بلوکی در دفتر کل تراکنش‌های بیتکوین اتفاق افتاده‌ است که الهام بخش ایجاد دیگر ارزهای رمز پایه(cryptocurrencies)و پایگاه‌های داده توزیع شده مستحکم شده‌است[۱۹]

فناوری زنجیره بلوکی خدمات مبتنی بر تراکنش را دگرگون خواهد کرد و در زمینه‌های زیر بکار گرفته خواهد شد:[۲۰]

  • پول دیجیتال (Digital Currency)
  • قراردادهای هوشمند (Smart Contracts)
  • اوراق بهادار (Securities)
  • ثبت و نگهداری سوابق (Record Keeping)

این فناوری در گستره وسیعی از کاربردهای مالی و غیر مالی قابل استفاده است برای استفاده از زنجیره بلوکی در بورس اوراق بهادار، بیمه و بانکداری مطالعات و پروژه‌های متعددی در جریان است. اینترنت اشیا توزیع شده، زیرساخت امنیتی بدون کلید، خادم‌های نام توزیع شده، دفاتر اسناد رسمی، ذخیره‌سازی توزیع شده بعضی از کاربردهای این فناوری به‌شمار می‌آیند.[۱]

ایستگاه‌های شارژ خودروهای برقی با استفاده از زنجیره بلوکی[ویرایش]

ایستگاه‌های شارژ خودروهای برقی عمدتاً در کنار خانه‌های افراد قرار گرفته است؛ بنابراین وقتی خانه را به سمت محل کار ترک می‌کنند، شارژر بلااستفاده می‌ماند. با استفاده از فناوری زنجیره بلوکی می‌توان یک پلتفرم بدون واسطه طراحی کرد که به صاحبان خودروهای برقی امکان کسب درآمد می‌دهد. رانندگان از طریق این فناوری دستگاه‌های شارژر را از صبح تا عصر به اشتراک می‌گذارند و پول آن را می‌گیرند. به این شکل تعداد ایستگاه‌های شارژ خودروهای برقی در کالیفرنیا از چند عدد به چند صد عدد رسیده‌ است.[۲۱]

مسائل حقوقی فناوری زنجیره بلوکی[ویرایش]

مراکز سیاست پژوهی مختلف دنیا در تلاش برای درک فرصت‌ها و تهدیدهای فناوری زنجیره بلوکی برای منافع ملی خودشان هستند. همه کشورهای عضو شورای امنیت منجمله، روسیه، چین، فرانسه، ایالات متحده آمریکا و انگلیس در مراکز سیاست پژوهی پارلمانی و دولتی خود در حال ارزیابی این فناوری هستند. ارزیابی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی جمهوری اسلامی ایران نشان می‌دهد که بسیاری از قوانین و مقررات مصوب در ایران که زمانی نسبت به فناوری خنثی تصور می‌شدند امروزه به صورت‌های متنوعی قابل اجرا خواهند بود، یعنی قانون گذاران از یک طریقه اجرای قانون که با فناوری آن عصر قابل اجرا بوده‌است حمایت کرده‌اند و فناوری زنجیره بلوکی در صورت عملیاتی شدن می‌تواند تغییر بسیاری از قوانین کشور ایران را ممکن سازد. تغییر ساختار از متمرکز به توزیع شده یکی روندهایی است که این فناوری در اجرایی سازی آن کمک خواهد کرد. استفاده از این فناوری در انتخابات و رای‌گیری که نیازمند همکاری دو دستگاه شورای نگهبان و وزارت کشور است نیز قابل بررسی ذکر شده‌ است.[۱]

پیش بینی‌ها[ویرایش]

گزارش مجمع جهانی اقتصاد از سپتامبر ۲۰۱۵ پیش بینی کرد که تا سال ۲۰۲۵، ده درصد تولید ناخالص داخلی جهان بر روی تکنولوژی زنجیره بلوکی ذخیره خواهد شد.[۲۲][۲۳]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ابوالقاسم رجبی، روح‌الله فریور. «آشنایی با فناوری راهبردی زنجیره بلوکی و کاربردهای آن». 
  2. Morris, David Z. (15 May 2016). "Leaderless, Blockchain-Based Venture Capital Fund Raises $100 Million, And Counting". Fortune. Retrieved 2016-05-23. 
  3. Popper, Nathan (21 May 2016). "A Venture Fund With Plenty of Virtual Capital, but No Capitalist". New York Times. Retrieved 2016-05-23. 
  4. «واژه‌نامه‌های ایرانداک». dic.irandoc.ac.ir. بازبینی‌شده در 2016-11-14. 
  5. Distributed Ledger Technology: beyond block chain (Report). UK Government, Office for Science. January 2016. https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/492972/gs-16-1-distributed-ledger-technology.pdf. Retrieved 29 August 2016.
  6. attila, Juri; Seppälä, Timo; & Holmström, Jan. (2016). Product-centric Information Management: A Case Study of a Shared Platform with Blockchain Technology. Industry Studies Association Conference. UC Berkeley: Berkeley Roundtable on the International Economy. Retrieved from: http://escholarship.org/uc/item/65s5s4b2
  7. Haber, Stuart; Stornetta, W. Scott (January 1991). "How to time-stamp a digital document". Journal of Cryptology 3 (2): 99–111. Retrieved 4 July 2017. 
  8. Narayanan, Arvind; Bonneau, Joseph; Felten, Edward; Miller, Andrew; Goldfeder, Steven (2016). Bitcoin and cryptocurrency technologies: a comprehensive introduction. Princeton: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-17169-2. 
  9. Bayer, Dave; Haber, Stuart; Stornetta, W. Scott (March 1992). "Improving the Efficiency and Reliability of Digital Time-Stamping". Sequences 2: 329–334. Retrieved 4 July 2017. 
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ Economist Staff (31 October 2015). "Blockchains: The great chain of being sure about things". The Economist. Retrieved 18 June 2016. The technology behind bitcoin lets people who do not know or trust each other build a dependable ledger. This has implications far beyond the crypto currency. 
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ Brito, Jerry; Castillo, Andrea (2013). Bitcoin: A Primer for Policymakers (Report). Fairfax, VA: Mercatus Center, George Mason University. http://mercatus.org/sites/default/files/Brito_BitcoinPrimer.pdf. Retrieved 22 October 2013.
  12. Popper, Nathan (21 May 2016). "A Venture Fund With Plenty of Virtual Capital, but No Capitalist". New York Times. Retrieved 2016-05-23. 
  13. iFour-Team (4 October 2016). "Blockchain - Secured way of transaction". iFour Technolab Pvt. Ltd. Retrieved 2016-11-15. 
  14. Armstrong, Stephen (7 November 2016). "Move over Bitcoin, the blockchain is only just getting started". Wired. Retrieved 2016-11-09. 
  15. Catalini, Christian; Gans, Joshua S. (23 November 2016). "Some Simple Economics of the Blockchain". SSRN 2874598. doi:10.2139/ssrn.2874598. 
  16. Tapscott, Don; Tapscott, Alex (8 May 2016). "Here's Why Blockchains Will Change the World". Fortune. Retrieved 16 November 2016. 
  17. Bheemaiah, Kariappa (January 2015). "Block Chain 2.0: The Renaissance of Money". Wired. Retrieved 13 November 2016. 
  18. Tucci, Michele (29 November 2015). "Can blockchain help the cards and payments industry?". Tech in Asia. Retrieved 16 November 2016. 
  19. "40 Banks Trial Commercial Paper Trading in Latest R3 Blockchain Test - CoinDesk". CoinDesk (in en-US). Retrieved 2016-03-21. 
  20. «کاربردها | بلاک چین منتورز». بازبینی‌شده در 2017-12-01. 
  21. «اتصال ایستگاه‌های شارژ خودروهای برقی در کالیفرنیا از طریق فناوری زنجیره‌بلوک». 
  22. Marr, Bernard. "How Blockchain Technology Could Change The World". Forbes. Retrieved 2017-01-06. 
  23. "Deep Shift: Technology Tipping Points and Societal Impact, Survey Report". World Economic Forum. September 2015. p. 24. Retrieved 7 November 2017.