رمزارز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از ارز رمزپایه)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

رمزارز[۱] یا ارز رمزی[۲] (به انگلیسی: cryptocurrency) یکی از انواع ارز مجازی است که از فناوری رمزنگاری در طراحی آن استفاده شده و معمولاً به صورت غیرمتمرکز اداره می‌شود.[۳][۴] به دلیل اینکه رمزارزها پدیده ای نوظهور هستند و مصادیق جدیدی از آن‌ها ایجاد می‌شود تعاریف آن‌ها نیز در مراجع مختلف متنوع ذکر شده‌است[۳]. ارزهای رمزنگاری شده می‌توانند مانند سایر ارزهای فیات ( بدون پشتوانه) قابلیت مبادله، انجام تراکنش، خرید آنلاین و ... داشته باشند. بیت‌ کوین در سال ۲۰۰۹ به عنوان اولین ارز رمزپایه غیر متمرکز ایجاد شد[۵] از آن زمان تاکنون ارزهای رمزنگاری شده متعددی ایجاد شده‌اند[۶] که بسیاری از آن‌ها ارزهای جایگزین بیتکوین[۷] نیز نامیده می‌شوند.

ارزهای رمزنگاری شده به صورت غیرمتمرکز کنترل می‌شوند[۸] که در مقابل نظام‌های بانکداری متمرکز قرار می‌گیرد.[۹] غیرمتمرکز سازی در ارزهای رمزنگاری شده از طریق تکنولوژی زنجیره بلوکی امکان‌پذیر شده‌است که خود یکی از انواع دفتر کل توزیع شده می‌باشد.[۱۰]

مشهورترین ارز رمزنگاری شده موسوم به بیت‌ کوین است. هر بیت‌کوین سلسله‌ای از کد و ارقام است که ویژگی خاصی دارند. اگر این اعداد را درون یک عملگر معلوم وارد نماییم، خروجی آن عددی به اندازه‌ی کافی رُند خواهد بود. مبادله‌ی ارزهای رمزنگاری شده به قوانین کشوری و بین‌کشوری وابسته است که می‌تواند به ‌رسمیت ‌شناخته ‌شدن و معتبر دانستن آن را به خود مربوط سازد. امّا آمار جهانی نشان از پیشرفت غیرقابل کتمان پذیرش ارزهای رمزی به عنوان وسایل مبادله طی زمانی کوتاه (کمتر از یک دهه) دارد.[۱۱]

قوانین رمز ارز ها در ایران[ویرایش]

در ایران هنوز مانند بسیاری از کشورهای دیگر، تصمیم قطعی دربارهٔ استفاده و تولید از این نوع پول گرفته نشده‌است. البته به تازگی استخراج رمز ارزها به عنوان یک صنعت به رسمیت شناخته شده‌است و صحبت‌هایی مبنی بر تولید یک رمز ارز ملی در دولت رئیس‌جمهور روحانی به میان آمده است.

اداره نظام‌های پرداخت معاونت فناوری‌های نوین بانک مرکزی، نسخه ۰.۰ قوانین حوزه رمزارز را بر روی سایت خود قرار داد. این قواعد در ۱۳ صفحه و ۷ سرفصل زیر تدوین شده‌اند:

  • الزامات حوزه رمزارزهای جهان‌روا
  • الزامات ICO
  • الزامات حوزه رمزارز بانک مرکزی
  • الزامات حوزه رمزارز منطقه‌ای
  • الزامات عمومی صرافی‌ها
  • الزامات عمومی حوزه کیف پول‌های رمزارزی
  • استخراج

نکات مهم در قوانین رمزارز به شرح زیر است[ویرایش]

  1. اولین نکته مهم در این متن، استفاده از واژه «رمزارز» به جای واژه غلط «ارز دیجیتال» است.
  2. نکته دوم اشاره بانک مرکزی به مرور شش ماهه تحولات این حوزه و اعمال تغییرات در این قواعد در صورت لزوم است.
  3. چهار رمزارز و توکن مورد اشاره در نسخه انتشاری بانک مرکزی: بیت کوین، اتریوم، XRP، تتر
  4. قیمت بیت کوین و قیمت اتریوم امروز با سقوط قابل توجه در لحظه نگارش این متن در سایت کوین مارکت کپ به ترتیب برابر با 3457 دلار و 104 دلار می‌باشد. همچنین قیمت ریپل (XRP) برابر با ۲۹ سنت است.
  5. بانک مرکزی توکن را رمزارزی جدید و صرفا نتیجه‌ای از یک ICO در نظر گرفته است.
  6. بانک مرکزی هر چند صرافی رمزارز را تعریف کرده است، اما از تعریف قوانین ارائه مجوز به صرافی خودداری کرده و آن را به بعد موکول کرده است.
  7. بانک مرکزی از ارائه قوانین حوزه استخراج خودداری کرده و به دلیل «صنعت خوانده شدن استخراج» آن را به سازمان‌های دیگر واگذار کرده است.
  8. بانک مرکزی ارائه قوانین توکن‌های با پشتوانه غیر از فلزات باارزش، ارز و ریال را به بورس ایران واگذار کرده‌ است.
  9. بانک مرکزی تنها رمزارزهای منطقه‌ای و رمزارز با پشتوانه ریال (که انتشار و ساخت آن در اختیار بانک مرکزی است) را برای پرداخت‌های درون کشور مجاز دانسته است.


خلاصه بخش‌های مهم و اساسی قوانین منتشره بانک مرکزی برای رمزارز[۱۲][ویرایش]

تعریف رمزارز از نظر بانک مرکزی[ویرایش]

رمزارز یک نوع دارایی مالی است که بر بستری دیجیتال، غیر متمرکز و شفاف به نام زنجیره بلوک موجودیت می‌یابد. این دارایی‌ها می‌توانند در شرایطی کارکرد پولی به خود بگیرند.

  • رمزارز بانک مرکزی: شکل الکترونیک همان پولی است که توسط بانک مرکزی خلق و صادر می‌شود و قابلیت آن را دارد که منطبق بر اصول رمزنگاری، در یک بستر توزیع شده و بصورت فرد به فرد بدون دخالت هیچ نهاد واسط پرداخت تبادل شود. این نوع رمزارز به پشتوانه پول ملی کشور (ریال) صادر می‌شود.
  • رمزارز منطقه‌ای: رمزارزی است که به پشتوانه یک دارایی مورد توافق در یک پیمان چندجانبه‌ی پولی بین چند کشور و با هدف تسهیل و تسریع تبادلات تجاری بین آن کشورها صادر و استفاده می‌شود.
  • صرافی رمزارزی: نهادی است که وظیفه تبدیل رمزارز کاربران به سایر رمزارزها، پول ملی کشور یا سایر ارزهای رایج دنیا و برعکس را برعهده دارد.


رمزارزهای جهانروا تنها در صرافی‌هایی که مقررات آن در بخش الزامات عمومی صرافی‌ها آورده شده است، قابل خرید و و فروش و تبادل هستند. در حال حاضر استخراج رمزارزهای جهانروا در کشور به عنوان یک صنعت در نظر گرفته شده و مقررات‌گذاری در این حوزه از حیطه وظایف و نظارت بانک مرکزی خارج است. انتشار توکن با پشتوانه ریال تنها در کنترل و اختیار بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است. توکن با پشتوانه ریال تنها در بانک‌های مجاز و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران قابل تبادل است.


انتشار توکن با پشتوانه سایر دارایی‌ها از حیطه نظارت و اختیارات بانک مرکزی خارج بوده و تابع قوانین بورس جمهوری اسلامی ایران خواهد بود. مقررات در این حوزه با محوریت سازمان بورس و اوراق بهادار و با همکاری بانک مرکزی جهوری اسلامی ایران تدوین و ابلاغ خواهد شد.

توکن با پشتوانه سایر دارایی‌ها در بورس کالا و اوراق بهادار، قابل تبادل است. انتشار توکن بدون پشتوانه از حیطه وظایف بانک مرکزی خارج بوده و تابع قوانین بورس جمهوری اسلامی ایران خواهد بود. توکن بدون پشتوانه در بورس کالا و اوراق بهادار، قابل تبادل است. استفاده از توکن بدون پشتوانه به عنوان ابزار پرداخت در کشور ممنوع است. رمزارز منطقه‌ای می‌تواند به عنوان ابزار پرداخت در کشور مورد استفاده قرار گیرد. صرافی‌های دارای مجوز از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، پس از احراز شرایطی که توسط بانک مرکزی اعلام می‌گردد، مجاز به ارائه خدمات صرافی رمزارزی می‌باشند. فهرست رمزارزهای قابل مبادله در صرافی‌های رمزارزی، توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین و در بازه‌های سه ماهه به صرافی‌های رمزارزی ابلاغ خواهد شد. صرافی‌های رمزارزی ملزم به رعایت قوانین مبارزه با پولشویی و شناسایی مشتریان (KYC) خواهند بود. خرید و فروش رمزارز به صورت فردی تنها در صورت احراز کامل هویت و ردوبدل شدن اطلاعات هویتی و اسناد و اطلاعات مربوط به منشأ منابع مالی یا رمزارز مجاز است. سقف تبدیل ریال به رمزارزها و بالعکس، در صرافی‌های مجاز تابع مقررات عمومی قوانین ارزی کشور خواهد بود.

بررسی پیش‌نویس قواعد و قوانین رمز ارز ها منتشره ۸ بهمن[۱۳][ویرایش]

این اقدام که باعث تعجب و غافلگیری عده‌ای در اکوسیستم فینتک و رمز ارز ایران شد، البته چندان دور از انتظار هم نبود. پیش از این و در ماه‌های گذشته به کرات گفته‌هایی دال بر انتشار و تدوین قوانین از رسانه‌های مختلف و به طور غیر رسمی منتشر می‌شد که در دو هفته اخیر و در آستانه هشتمین همایش بانکداری الکترونیک که موضوع اصلی آن امسال پیرامون بلاکچین تدوین شده است، شدت و سرعت بیشتری گرفته بود. به عنوان برجسته‌ترین این اخبار و اتفاقات باید پست اینستاگرامی همتی، رئیس کل بانک مرکزی را در نظر گرفت که در متن آن نوشته شده بود: «در همین زمینه هفته آینده خبرهای خوبی از این اقدامات، خصوصا از بابت کسب و کارهای نوپای فناوری اطلاعات، خواهم داد که در کنار دسترسی بهتر و ایمن تر، یک جهش بزرگ در جهت ارتقای رقابت و خدمت رسانی بهتر به مردم خواهد بود.»

با توجه به وضعیت سیاست‌های ارزی و بانکی و سرعت گرفتن اقدامات بانکی در یک سال گذشته در زمینه‌های فینتک و رمز ارز ها بهترین برداشت از این پست اینستاگرامی می‌توانست خبر اقدامات جدید بانک مرکزی در حوزه‌های فینتک، بانکداری باز و سیستم‌های نوین پرداخت و بلاکچین و رمز ارز ها باشد. امروز و در پیامی ویدئویی به هشتمین همایش بانکداری الکترونیک و نظام های پرداخت همتی صحت این حدس را تائید کرد و از ایجاد پلتفرم برای بلاکچین‌ها، تدوین سیاست‌های رمز ارز ها و خدمت برداشت مستقیم به عنوان خبرهای مهمی که قول آن را داده بود یاد کرد. به این ترتیب به نظر نمی‌رسد آگاهان این حوزه و دنبال‌کنندگان روزانه حوزه اقتصاد چندان از اعلام این قوانین غافلگیر شده باشند.

در یک سال گذشته و پس از اوج گیری قیمت بیت کوین و سایر رمز ارز ها و البته قیمت دلار هم زمان با این اتفاقات موج بزرگی از کاربران بلاکچین و رمز ارز ها به این حوزه هجوم آوردند. فقدان قوانین و اعلام بخشنامه‌های چند سطری و ممنوع سازی برخی خدمات (مانند ممنوع شدن خرید و فروش رمز ارز ها توسط صرافی های ارز مجاز تحت نظر بانک مرکزی و بانک ها توسط بخشنامه بانکی مرکزی) باعث شده بود فضایی خاکستری و نامناسب در این حوزه به وجود بیاید. از طرف دیگر این فضای خاکستری باعث شده بود پوشش مناسبی توسط رسانه‌ها حول این موضوعات صورت نگیرد که منجر به دانش ناکافی و غلط جامعه از رمز ارز ها، بیت کوین و بلاکچین شده بود. اکثریت قشر معمول جامعه بیت کوین و رمز ارز را معادل با ساختارهای هرمی و سرمایه گذاری در رمز ارز را معادل با کلاهبرداری می‌دیدند که باعث گریز سرمایه در بازار رو به نزول قیمت رمز ارزها شد. استارت آپ های متعددی در این فضای خاکستری دست به گریبان شک و حیران در دو راهی فعالیت قانونی یا غیر قانونی بودند و کسب و کارهای مختلفی نیز به صورت زیرزمینی در این حوزه فعالیت می‌کردند. علاوه بر این موارد ایران در حال از دست دادن فرصت‌های متعدد فناوری و سرمایه‌ای بود و در همین زمان ضررهای متعدد به دلیل عدم وجود قانون متوجه کشور و سرمایه‌گذاران با دانش کم می‌شد. همه این عوامل به وضوح نیاز به شفاف‌سازی قانونی در این حوزه را نشان می‌دهد.

  1. «ارز مجازی: قانونگذاری در کشورهای مختلف و پیشنهاد ها برای ایران». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. بازبینی‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۸. 
  2. "ارزهای رمزی از منظر کارکردهای پول". 2018. خبرگزاری ایلنا. Accessed January 5 2018. http://www.ilna.ir/بخش-اقتصادی-4/570947-ارزهای-رمزی-از-منظر-کارکردهای-پول.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ابوالقاسم رجبی. «ارز مجازی: قانونگذاری در کشورهای مختلف و پیشنهاد ها برای ایران». 1397/06/11. 
  4. Andy Greenberg (20 April 2011). "Crypto Currency". Forbes.com. Retrieved 8 August 2014.
  5. Sagona-Stophel, Katherine. "Bitcoin 101 white paper". Thomson Reuters. Missing or empty |url= (کمک)
  6. Tasca, Paolo (7 September 2015). "Digital Currencies: Principles, Trends, Opportunities, and Risks". Social Science Research Network. Retrieved 21 January 2016.
  7. alternative coins
  8. McDonnell, Patrick "PK" (9 September 2015). "What Is The Difference Between Bitcoin, Forex, and Gold". NewsBTC. Retrieved 15 September 2015.
  9. Allison, Ian (8 September 2015). "If Banks Want Benefits Of Blockchains, They Must Go Permissionless". NewsBTC. Retrieved 15 September 2015.
  10. "All you need to know about Bitcoin". timesofindia-economictimes.
  11. چوبچیان، پوریا: ارزهای رمزی از منظر کارکردهای پول. خبرگزاری ایلنا. ۱۳۹۶/۰۹/۲۵. کد خبر: ۵۷۰۹۴۷
  12. «انتشار نسخه اولیه قوانین رمز ارز توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران». فینمگ - مجله مالی اقتصادی. 2019-01-28. بازبینی‌شده در 2019-02-06. 
  13. «بررسی پیش‌نویس قواعد و قوانین رمز ارز ها منتشره ۸ بهمن». فینمگ - مجله مالی اقتصادی. 2019-01-30. بازبینی‌شده در 2019-02-06.