ادوارد شواردنادزه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اِدوارْدْ شِوارْدْنادْزِ
دومین رئیس‌جمهور گرجستان
مشغول به کار
نوامبر ۱۹۹۵ – نوامبر ۲۰۰۳
پیش از او: زویاد گامساخوردیا
بعد از او: نینو بورجادزه
وزیر امور خارجه اتحاد جماهیر شوروی
مشغول به کار
ژوئیه ۱۹۸۵ – دسامبر ۱۹۹۰
اطلاعات شخصی
تولد ۲۵ ژانویهٔ ۱۹۲۸(۱۹۲۸-01-۲۵)
ماماتی، گوریا، ماورای قفقاز شوروی
مرگ ۷ ژوئیه ۲۰۱۴ میلادی (۸۶ سال)
تفلیس، گرجستان
ملیت  گرجستان
حزب سیاسی اتحادیه شهروندان گرجستان
همسر نانولی شورادنادزه (متوفی)
فرزندان دو فرزند
پیشه ، سیاستمدار
تخصص نظامی
دین ارتدکس گرجی[۱]
خدمت نظامی
سال‌های خدمت ۱۹۶۴–۱۹۷۲
درجه RAF A F6MajGen since 2010par.svg سرلشکر

اِدوارْدْ آمْبْرُسیسْ دْزِ شِوارْدْنادْزِ (به گرجی: ედუარდ ამბროსის ძე შევარდნაძე) (زاده ۲۵ ژانویه ۱۹۲۸ - درگذشته ۷ ژوئیه ۲۰۱۴) آخرین وزیر امور خارجه وقت اتحاد شوروی، دومین رئیس‌جمهور گرجستان و سیاست‌مداری گرجی بود، که در سال ۱۹۹۵ رئیس جمهور این کشور شد.[۲]

فعالیت‌های سیاسی پیش از استقلال کشورش[ویرایش]

ادوارد شواردنادزه در سال ۱۹۲۸ در روستای ماماتی حومه شهر لانچخوتی در غرب گرجستان به دنیا آمد و در سن ۱۸ سالگی به شاخه جوانان حزب کمونیست پیوست. او در سال ۱۹۷۲ به عنوان دبیر اول حزب کمونیست انتخاب شد. شواردنادزه از سال ۱۹۸۵ تا زمان فروپاشی شوروی وزیر امور خارجه بود و نقشی مهم در پایان دادن به دوره جنگ سرد و فروریختن دیوار برلین ایفا کرد. این پست با کنار رفتن آندره گرومیکو خالی شده بود. شواردنادزه در سال ۱۹۹۰ برای مدت کوتاهی از مقام وزارت خارجه کناره گرفت اما در سال ۱۹۹۱ و در آستانه فروپاشی شوروی دوباره به این پست بازگشت.[۳] برخی آمارها می‌گوید زمانی که وی وزیر امور داخلی گرجستان بود، وزارت تحت امر او ۲۵ هزار نفر را در جریان مبارزه با فساد دستگیر کرد که ۱۷ هزار نفرشان عضو حزب کمونیست بودند و هفتاد نفر هم عضو سرویس اطلاعاتی اتحاد شوروی، که به کا گ ب معروف بود.[۴]

دیدار با آیت‌الله خمینی[ویرایش]

در ۱۳ دی ۱۳۶۷ پیامی از طرف آیت‌الله خمینی توسط هیئت منتخب رهبر وقت ایران در مسکو به آقای میخائیل گورباچف تحویل داده شده بود. در آن نامه آیت‌الله خمینی نوشته بود «از این پس کمونیسم را باید در موزه‌های تاریخ سیاسی جهان جستجو کرد» و رئیس جمهور وقت شوروی را به مطالعه متون اسلامی دعوت کرده بود. ادوارد شواردنادزه، در اواخر زمستان سال ۱۳۶۷ خورشیدی، به عنوان وزیر خارجه شوروی و برای رساندن پاسخ نامه میخاییل گورباچف، رئیس جمهور وقت شوروی به آیت‌الله خمینی به ایران سفر کرد. پاسخ نامه آقای گورباچف در روز هفتم اسفند ۱۳۶۷ توسط ادوارد شواردنادزه و در جماران تهران به اطلاع آیت‌الله خمینی رسید.[۳][۴]

سفر شواردنادزه به ایران حاشیه‌هایی هم داشت.[۳][۴] قبل از آمدن شواردنادزه، آیت‌الله خمینی می‌گفت که «به پای شوادنادزه بلند نمی‌شوم.» اما سایر مقامات ایران اصرار داشتند تا همان‌طور که شوروی با مقامات ما طبق قوانین بین‌المللی رفتار می‌کند، ما هم باید طبق عرف جهانی، به‌پای آن‌ها بلند شویم؛ اما آیت‌الله خمینی نمی‌پذیرفت. به همین دلیل مقامات تصمیم گرفتند که ابتدا از میهمانان در اتاقی دیگر پذیرایی شود و بعد رهبر ایران به جمع آن‌ها اضافه شوند تا دیگران به احترام امام از جایشان بلند شوند و به این ترتیب مشکل را حل کردند.[۵]

خود شواردنادزه هم دلهره داشت و نگران بود که مبادا آیت‌الله خمینی سؤالی بپرسد که او نتواند پاسخ دهد. به‌طوری که پیش از ملاقات با آیت‌الله خمینی به سفیر ایران در شوروی گفت: «من به عنوان وزیر امور خارجه ملاقات‌های زیادی با سران کشورها داشته‌ام، ولی در مورد هیچ‌کدام این قدر دلهره نداشته‌ام و نمی‌دانم چه می‌شود... چه کنم؟ بروم جلو و با امام دست بدهم؟» سفیر هم در پاسخ، از او خواست که هیچ حرکتی را زودتر از آیت‌الله خمینی انجام ندهد.[۵]

شواردنادزه که طی ملاقات با رهبر ایران، به یک گفتگوی سرد و در حد سخنان معمولی دیپلماتیک اکتفا کرده بود؛ ناگهان با چشمان متعجب ملاحظه می‌کند که رهبر ایران بین سخنان او، با گفتن جملهٔ کوتاهِ «به ایشان (گورباچف) بگویید که من می‌خواستم جلوی شما یک فضای بزرگتر باز کنم ...» جلسه را ترک می‌کند.[۵][۶] بعدها و در سال ۱۳۸۹ شواردنادزه در دیدار با سفیر ایران در گرجستان، گفت که همواره به خود می‌بالد که تنها مقام عالی رتبه خارجی بود که افتخار ملاقات با امام خمینی را داشته است.[۵][۷][۸]

شواردنادزه پس از استقلال گرجستان[ویرایش]

در سال ۹۲، گرجستان اولین رئیس جمهور خود، زویاد گامساخوردیا را در انتخابات برگزید. اما چند ماه بعد و در پی کودتا علیه دولت گامساخوردیا، عملاً اداره امور به دوش شواردنادزه افتاد که پست ریاست مجلس و همچنین ریاست شورای ریاست گرجستان را به عهده داشت. او در سال ۱۹۹۵، رسماً از طریق صندوق رای به عنوان دومین رئیس‌جمهور کشور تازه‌استقلال‌یافته گرجستان انتخاب شد. در سال ۲۰۰۰ بار دیگر به این مقام رسید. گرجستان تحت اداره شواردنادزه به غرب و بویژه به آمریکا بسیار نزدیک شد. او می‌خواست گرجستان عضو پیمان دفاعی آتلانتیک شمالی (ناتو) شود. دولت شواردنادزه از آمریکا کمک‌های اقتصادی و نظامی قابل توجهی دریافت کرد. وی گرجستان را در مسیر پایان دادن به بی‌ثباتی و جنگ داخلی رهبری کرد، اما در سال ۲۰۰۳ و جریان وقوع انقلاب گل رز به رهبری میخیل ساآکاشویلی، از مقام ریاست جمهوری استعفا داد و آخرین سال‌های عمر را، به دور از سیاست، در منزل مسکونی خود، واقع در تفلیس گذراند. وی خاطراتش را نیز منتشر کرد.[۲]

مرگ[ویرایش]

او بعد از یک دوره طولانی بیماری در روز دوشنبه ۷ ژوئیه ۲۰۱۴ در ۸۶ سالگی در تفلیس درگذشت. این خبر را «مارینا دویتاشویلی»، دستیار آقای شواردنادزه، در یک کنفرانس خبری اعلام کرده است.[۲][۹]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Kolstø, Pål. Political Construction Sites: Nation-Building in Russia and the Post-Soviet States, p. 70. Westview Press, Boulder, Colorado, 2000.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ تفلیس.کام: ادوارد شواردنادزه، دومین رئیس جمهور گرجستان، درگذشت. دو شنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۳–۸ ژوئیه ۲۰۱۴.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ «ادوارد شواردنادزه درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ شواردنادزه؛ از گلاسنوست تا دیدار با آیت‌الله خمینی بی‌بی‌سی فارسی
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ «امام با عرقچین و شمد وارد جلسه شد/ شواردنادزه: از دیدار با امام خمینی به خود می‌بالم». مشرق، 1393/04/17. بازبینی‌شده در 1395/05/26. 
  6. «فیلم/دیدار ادوارد شوارد نادزه با امام (ره)». فرهنگ، 1393/04/19. بازبینی‌شده در 1395/05/26. 
  7. «سفیر کشورمان در گرجستان با ادوارد شواردنادزه دیدار کرد». ایسنا، 1389/03/16. بازبینی‌شده در 1395/05/26. 
  8. «تقدیم نامه متکی به شواردنادزه توسط سفیر/ به افتخار دیدار با امام به خود می‌بالم». عصر ایران، 1389/03/16. بازبینی‌شده در 1395/05/26. 
  9. ادوارد شواردنادزه، آخرین وزیر خارجه اتحاد شوروی درگذشت دویچه‌وله فارسی
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Eduard Shevardnadze»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۴).