یان وان آیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یان وان آیک
Portrait of a Man by Jan van Eyck-small.jpg
نام یان وان آیک
زادهٔ ۱۳۹۵
درگذشت پیش ۹ ژوئیه ۱۹۴۱
ملّیت فلاندر
سبک رنسانس

یان وان آیک (به فلاندری: Jan van Eyck) یا یوهانس دی آیک، نقاش فلاندری، یکی از بهترین نقاشان سدهٔ ۱۵ میلادی در اروپای شمالی بود.برداشت اشتباهی در قرن ۱۶ وجود داشت که یان وان ایک را مبدع رنگ روغن معرفی می کرد، در صورتی که رنگ روغن به عنوان تکنیکی برای مجسمه های چوبی و اشیا دیگر از خیلی قبل تر وجود داشته و تئوفلیس به طور آشکار دستور نقاشی های پایه روغنی را در رساله اش در ۱۱۲۵ ارائه می دهد.


البته این حقیقت دارد که برادران وان آیک جزء اولین نقاشان هلند آغازین بودند که از رنگ روغن در صفحات چوبی نقاشی استفاده می کردند . و همچنین به جلوه های چشمگیر جدیدی برای لعاب دادن، تکنیک خیس روی خیس و تکنیک های دیگر دست یافتند. بنابراین به دلیل تسلط بر این تکنیک، به طور سنتی لقب پدر نقاشی با رنگ روغن را به او می دهند.
یان وان آیک اغلب به عنوان برادر و هم طراز هوبرت وان آیک شناخته می شود. با این تصور که هر دوی آن ها از شهر مزک واقع در بلژیک به دنیا آمده اند.
البته نام دیگری که در این میان به عنوان مبدع رنگهای بیس روغنی از او یاد می شود استاد شهر فلمال هنرمند برجستۀ سرزمین فلاندر، است که در سدۀ پانزدهم میلادی با ابداع رنگ روغن فصلی نو در تجسم عمیق در فضا و پیوستگی سایه روشن ها در نقاشی گشود.

جوانی[ویرایش]

تاریخ دقیق تولد وان آیک مشخص نیست؛ تنها می‌دانیم ۱۳۹۵ یا کمی زودتر سال تولد وی بوده‌است. اولین نوشته‌ای که در مورد او وجود دارد از دربار یوهان سوم، دوک باواریا در لاهه پایتخت هلند است. در این نوشتار اشاره شده که وان آیک در خلال سال های ۱۴۲۲ تا ۱۴۲۴ خدمتکار دربار به عنوان نقاش بوده‌است که البته دو همکار هم او را یاری می‌رساندند. بر اساس همین نوشتار است که تاریخ تولد وی ۱۳۹۵ میلادی حدس زده شده‌است. نقاشی‌های مینیاتور در کتاب تورین میلان آئورز (به انگلیسی: Turin-Milan Hours) تنها آثار بر جای مانده از وی از همین دوران است. البته اکثر این آثار طی یک آتش سوزی در ۱۹۰۴ از بین رفت و تنها عکس‌هایی از آن‌ها باقی مانده‌است.

موفقیت جهانی[ویرایش]

در پی مرگ دوک باواریا در ۱۴۲۵، وان آیک به خدمت فیلیپ سوم، دوک بورگوندی درآمد. او یک سال در لیل اقامت گزید و بعد به بروژ نقل مکان کرد و تا زمان مرگش در ۱۴۴۱ در آنجا زندگی کرد. در قرن ۲۰ اسنادی منتشر شد که نشان گر فعالیت های او در دربار فیلیپ است.

آثار منتخب[ویرایش]

یان ون آیک علاوه بر آثارش در دادگاه نقاشی هایی برای مشتری های خصوصی تهیه می کرد. برجسته ترین آن ها ستایش بره است که برای یودوک ویت و همسرش الیزابت بورلوت نقاشی شده است. نقاشی این اثر حدوداً قبل از ۱۴۲۶ شروع شده و حداقل تا حدود ۱۴۳۱ کامل شده، این تصویر چند تخته ای پیروزی نهایی واقعیت در شمال را بازنمایی می کند که با آثار عظیم رنسانس اولیه در ایتالیا متمایز بوده است. این اثر در مکان اصلیش در کلیسای سنت باوو در گنت بلژیک نگهداری میشود. قاب تزیینی محجرمذبح گنت، مراسم بشارت تولد مسیح و پیکره های هیجان زده ی قدیس یحیی تعمید دهنده و قدیس یحیی انجیل نویس را نشان می دهد. صنعت رنگ آمیزی بی مانند یان وان آیک در تابلوی مریم عذرا با کشیش وان در پال که در سال ۱۴۳۶ آفریده شد، آشکارا دیده می شود. انتشار رنگ درخشان، دقیقاً مهر شده است تا شکل ها با تمام جزئیاتشان آشکارا از یکدیگر قابل تشخیص باشند.

پرتره ی آرنولفینی[ویرایش]

اثر پرتره ی آرنولفینی مربوط به جیووانی دی نیکولا آرنولفینی و همسرش است، گرچه به عنوان سند ازدواجشان تلقی نمی شود. برعکس آن چه اغلب پنداشته می شود, همسر او باردار نیست بلکه دامن پیراهنش را به نشانه ی مد آن زمان بالا گرفته.


آرنولفینی عضوی از یک خانواده ی تاجر اهل لوکای بروژ بود. زوج در فضای داخلی مجهزی نشان داده شده اند.وان آیک با امضایی آراسته نوشته «یان وان آیک این جا بود ۱۴۳۴». تشابه به گرافیتی مدرن در اینجا تصادفی نیست. وان آیک اغلب آثارش را با شوخ طبعی امضا می کرد. آینه دو فیگور را در چارچوب در منعکس می کند. امکان دارد یکی از آن ها خود وان آیک باشد.آرنولفینی دست راستش را شاید به نشانه ی سلام کردن به طرف آن ها بلند کرده.
در این تابلو خبری از قدیسان نیست ولی فضای معنویت بر صحنه حاکم است.تقریبا هر شیئی که در تابلو مجسم شده، به گونه ای، نمادی از تقدس ازدواج است.
وان آیک شدیداً به تاثیرات نور علاقه داشت و رنگ روغن اجازه ی ظریف تصویر کردن را به او می داد.

ستایش بره[ویرایش]

در مرکز تصویر گوسفندی وجوددارد که توسط ۱۴ فرشته احاطه شده است و در جلو آنها آبی که منشا حیات است به رودخانه کوچکی می ریزد. از سمت بالا کبوتری در حال تقدیس “بره” است که در واقع همان روح القدس می باشد. به طور کلی ۴ گروه از مردمان در چهارگوشه تصویر جمع شده اند. در گوشه پایین سمت چپ فیلسوف ها و نویسنده های کافر قبل از مسیح و نیز پیامبران یهودی هستند که البته دربین ۴ گروه فقط بعضی از افراد این گروه زانو زده اند در حالی که کتاب مقدس را در دست گرفته اند. از جزئیات لباس های این گروه میتوان فهمید که از قسمت های مختلف دنیا آمده اند.
در گوشه پایین سمت راست پرهیزکاران مسیحی هستند که در پیشاپیش آنها پاپ ایستاده است. در بالا هر دو سمت تصویر شهدای مسیحیت دیده می شود با این تفاوت که مردان در سمت چپ تابلو و زنان در سمت راست تابلو هستند. مردان مشخصا با لباس های مقدس ترسیم شده اند و زنان با شاخه ای از نخل خرما که نشانه ی شهادت است ترسیم شده اند.
نمادپردازی نیز همانند رنگ، در سراسر تابلو گسترده و مهار شده است، و این لار نیز دور کامل حکایت هبوط و نجات آدم را مجسم می سازد. دسته تای تخت مریم عذرا و سرستون های روایتی شبه ستون های پشت او اشاره ای به پیش بینی بازگشت مسیح در عهد عتیق هستند.

ستایش بره, ۱۴۳۲


به طور خلاصه در مورد جزئیات قاب دور نقاشی اصلی باید بگوییم در بالا و وسط عیسی را که همانند پادشاهان نشسته است و در کنار او یحیی تعمید دهنده و مریم باکره دیده می شود. پس از آن فرشته هایی در حال نواختن موسیقی دیده می شوند و سپس آدم و حوا به صورت برهنه دیده می شوند درحالی که حوا سیب معروف خود را به دست گرفته است.

بشارت[ویرایش]

همچنان که به تابلو ی بشارت نگاه می‌کنیم از تلألو ملایم نور آگاه می‌شویم که هر چه را در بر دارد نورانی می‌کند. از پوشش فوقانی بام گرفته تا پرتو درخشان جواهر فرشته.این حضور درخشان جدا از درخشندگیش نوری معنوی هم هست که جانشین خداییست که هر آن چه را آفریده دوست می‌‌دارد.

سمبولیسم حتی عمیق‌تر هم می‌‌شود: قسمت فوقانی کلیسا تاریک است و تک پنجره خدا را به تصویر می‌کشد اما در پایین ۳ پنجره ی روشن که ما را به یاد تثلیث می‌‌اندازد وجود دارد و این که چگونه مسیح نور جهان است.این نور مقدس از همه جا می‌تابد.

دیگر آثار[ویرایش]

آثار دیگر وان آیک شامل دو تخته ی یادبود، مریم عذرا با صدراعظم رولین لوور و مریم عذرا با کشیش وان در پال بروژ، موزه ی گرونینگ و در کنار دیگر آثار دینی بشارت نگارخانه ملی هنر آمریکا قرار دارد. تعدادی پرتره ی فراموش نشدنی از همسرش مارگارتا بروژ موزه ی گرونینگ و پرتره ای که احتمال می رود خودنگاره ی خودش باشد, پرتره ی مرد که به اشتباه پرتره ی مرد با عمامه ی قرمز لقب داده می شود. در حالی که مرد دستار به سر دارد. بر سر بقیه ی آثار جدل است و احتمال می رود که به دست دستیاران یا دنبال کنندگانش کشیده شده باشد.
تابلوهای وان آیک از چنان رسمیت سنگینی برخوردارند که هرگونه حرکت و عمل در آن ها مقید می شود. مثلا گروه بندی های متقارن وی از سکوت و رسمیت نمادین مراسم قداس برخوردارند.هر شخص وشیئی در جای مقررش واقع شده و چنانکه شایسته ی این مراسم مقدس باشد، تزیین شده است.در سنت دیرینه ی تذهیب کاری و نسخه های خططی، پذیرفته شده بود که کتاب مقدس باید ارزشی معادل کلمات خود داشته باشد؛ یان وان آیک که خود یک مینیاتور ساز و تذهیب کار بود، به گونه ای غریزی، یک سبک غنی تزئینی برای اعلام پیام خوش بینانه ی خویش دائر بر نجات انسان ابداع کرد.

سمبولیسم وان آیک[ویرایش]

وان آیک موضوعات و پرتره هایی دینی نقاشی می کرد که در بی نظیر بودن تکنیکی و پیچیدگی ذهنی و غنی بودن سمبولیسم بی همتایند.
به طور قطع نقاشی های تخته‌ای رابرت کمپین هنرمند اهل تورنه که اخیرا اهمیتش در تاریخ هنر فلاندر ثابت شده در شکل گیری هنرمندانه ی وان ایک تاثیر داشته.و به نظر می‌رسد که از طریقه هنر کمپین رئالیسم بی‌ پروا، سمبولیسم مبدل، و احتمالا تکنیک روغنی درخشان را که به عنوان مشخصهٔ ویژهٔ خودش به کار می‌‌رود، را فرا گرفته.

اثار برجسته[ویرایش]

  • مریم عذرا در کلیسا (ق.۱۴۲۵)− رنگ روغن روی چوب– ۱۴×۳۲– س.م
  • ستایش بره (۱۴۳۲) رنگ روغن روی تخته- کلیسای سنت باوو- گنت
  • بشارت (ق.۱۴۲۵-۱۴۳۰) رنگ روغن روی بوم– ۹۳×۳۷– س.م
  • پرتره ی نیکولو البرگتی (ق.۱۴۳۱) رنگ روغن روی تخته–کلیسای سنت باوو– گنت
  • پرتره ی مسیح (ق.۱۴۴۰) چوب بلوط-۳۳/۴×۲۶/۸ س.م- موزه ی گرونینگ- بروژ
  • پرتره ی جیووانی آرنولفینی (۱۴۳۵) رنگ روغن روی تخته-۲۹×۲۰ س.م- موزه ی اشتاتلیچ-برلین

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Jan van Eyck»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۵ اکتبر ۲۰۰۹).

http://www.britannica.com/EBchecked/topic/199258/Jan-van-Eyck*