آزمایش خون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نمونه‌گیری خون توسط سیستم وگوتاینر برای آزمایش خون

آزمایش خون یک روند مربوط به علوم آزمایشگاهی است که بر روی یک نمونه خونی گرفته شده از سیاه‌رگ، سرخ‌رگ و یا مویرگ انجام می‌شود. به چند آزمایش خون مرتبط به‌هم یک پانل می‌گویند.[۱] آزمایش خون اغلب در بهداشت و درمان برای تعیین وضعیت فیزیولوژیک و بیوشیمیایی، مانند بیماری، میزان مواد معدنی، اثر بخش بودن دارویی، و عملکرد اندام درونی بدن استفاده می‌شود. نمونه پانل‌های خون بالینی همیشه شامل یک پانل متابولیک پایه یا شمارش کامل خون هستند. آزمایش خون همچنین در آزمایش مواد مخدر برای تشخیص سوء مصرف مواد مخدر بکار می‌رود.

خون‌گیری[ویرایش]

خون‌گیری وریدی به‌عنوان یک روش کم‌تهاجمی برای داشتن سلول‌ها و مایع برون‌سلولی یا همان پلاسما از بدن بیمار برای آزمایش امروزه بهترین روش است. ازآنجا که جریان خون در سراسر بدن به‌عنوان وسیله فراهم‌آوری اکسیژن و مواد غذایی و حمل مواد زائد دفعی به سیستم‌های دفعی بدن وجود دارد، بسیاری از وضعیت‌های بالینی بدن را تحت تاثیر قرار می‌دهد. به همین دلیل، آزمایش خون یکی از پرکاربردترین آزمایش‌های پزشکی است.[۲] مداخله پزشکی خون‌گیری از وظایف تکنیسین آزمایشگاه، پرستار و مسئول خون‌گیری است. در اورژانس، نیروهای امدادگر دوره دیده و پزشکان آمبولانس نیز می‌توانند اقدام به خون‌گیری نمایند. متخصصین تنفسی همچنین برای آنالیز خون شریانی باید دوره ویژه خون‌گیری از سرخ‌رگ را گذرانده باشند.[۳][۴]

انواع آزمایش خون[ویرایش]

نمونه‌های گرفته‌شده خون. برچسب‌های بارکد دارای اطلاعات مربوط به شخص مربوط به هر نمونه است که برای حفظ حریم شخصی، نام بیمار نوشته نمی‌شود.
نتیجه آزمایش خون یک فرد سالم

بیوشیمی[ویرایش]

یکی‌از پانل‌های خون در بخش بیوشیمی برای اندازه‌گیری سدیم، پتاسیم، کلرید، بی‌کربنات، نیتروژن اوره خون (BUN)، منیزیم، کراتینین، گلوکز و گاهی نیز کلسیم بکار می‌رود. آزمایش‌های مربوط به کلسترول در دو گروه ال. دی. ال و اچ. دی. ال و نیز تری‌گلیسرید تعریف می‌گردند.[۵] برخی آنالیزها مانند اندازه‌گیری گلوکز و یا پروفایل لیپیدها در بخش بیوشیمی، در فرد ناشتا انجام شده و پیش از خون‌گیری فرد بین ۸ تا ۱۲ ساعت پیش از آن نباید چیزی خورده و یا نوشیده باشد.[۶]

بیشترین استفاده خون در آزمایشگاه‌ها از سیاه‌رگ گرفته می‌شود درحالیکه گروهی از آزمایش‌های تخصصی مانند ای. بی. جی نیازمند نمونه خون گرفته شده از سرخ‌رگ یا شریان است. اندازه‌گیری و آنالیز گازهای درون خون شریانی بهترین وسیله برای مانیتورینگ و کنترل سطح کربن دی‌اکسید و اکسیژن در فهم و درک عملکرد شش‌ها است و نیز این خون در آنالیز و اندازه‌گیری اسیدی‌بازی خون یا همان سطح پی‌اچ و اندازه سطح بی‌کربنات در تعیین وضعیت دقیق متابولیک خون است.[۷]

محدودهٔ معمول[ویرایش]

Test[۸][۹] پایین بالا واحد توضیحات
سدیم (Na) 136 145 mmol/L
پتاسیم (K) 3.5 5.0 mmol/L
اوره 2.5 6.4 mmol/L BUN - نیتروژن اوره خون
اوره 15 40 mg/dL
کراتینین - مرد ۶۲ ۱۱۵ μmol/L
کراتین - زن ۵۳ ۹۷ μmol/L
 ;کراتینین- مرد 0.7 1.3 mg/dL
کراتینین - زن ۰٫۶ ۱٫۲ mg/dL
قند خون (fasting) 3.9 5.8 mmol/L همچنین ببینید: هموگلوبین گلیکوزیله
گلوکز (fasting) 70 120 mg/dL

پروفایل مولکولی[ویرایش]

ارزیابی سلولی[ویرایش]

جای‌گزینی[ویرایش]

در سال ۲۰۰۸، دانشمندان اعلام کردند که آزمایش بر روی بزاق بسیار مقرون به صرفه‌تر بوده و در نهایت می‌تواند جایگزین برخی آزمایش‌های خون شود چراکه بزاق شامل ۲۰٪ از پروتئین‌های موجود در خون است.[۱۰]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. "Blood Panel". Retrieved 2013-10-28. 
  2. "Venipuncture - the extraction of blood using a needle and syringe". Retrieved June 21, 2012. 
  3. Aaron SD, Vandemheen KL, Naftel SA, Lewis MJ, Rodger MA (2003). "Topical tetracaine prior to arterial puncture: a randomized, placebo-controlled clinical trial". Respir Med. 97 (11): 1195–1199. doi:10.1016/S0954-6111(03)00226-9. PMID 14635973. 
  4. "Michigan careers". Michigan.gov. 2010-01-05. Retrieved 2011-08-09. 
  5. Belargo, Kevin. "Cholesterol Levels". Manic EP. Retrieved 17 January 2012. 
  6. "Fasting blood samples". NHS UK. Retrieved June 21, 2012. 
  7. "Blood gases". NHS UK. Retrieved June 21, 2012. 
  8. C. A. Burtis and E. R. Ashwood, Tietz Textbook of Clinical Chemistry (1994) 2nd edition, ISBN 0-7216-4472-4
  9. "Blood tests normal ranges". Monthly Prescribing Reference. Retrieved June 21, 2012. 
  10. "Press TV - Saliva test to substitute blood test". Presstv.ir. Retrieved 2011-08-09.