نبرد گالیپولی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نبرد گالیپولی[ویرایش]
بخشی از جنگ جهانی اول
[[file:The Battle of Gallipoli, February–April 1915|220px]]
Gallipoli Campaign, April 1915.
تاریخ 25 April 1915 – 9 January 1916
(۸ ماه، ۲ هفته و ۱ روز)
مکان گالیپولی, امپراتوری عثمانی
نتیجه پیروزی امپراتوری عثمانی
جنگ بین
Allies

 United Kingdom

France

قدرت‌های مرکز

 امپراتوری عثمانی
 امپراطوری آلمان[۳]
 اتریش-مجارستان[۴]

فرماندهان و رهبران
پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند Sir Ian Hamilton
پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند Lord Kitchener
پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند John de Robeck
پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند Lord Birdwood
امپراطوری آلمان اتو لیمان فن زاندرس
امپراتوری عثمانی Mustafa Kemal
امپراتوری عثمانی Esat Pasha
امپراتوری عثمانی Vehip Pasha
امپراتوری عثمانی Cevat Pasha
جنگنده
 امپراتوری بریتانیا:
۴۸۹٬۰۰۰[۵]
فرانسه France:
۷۹٬۰۰۰[۵]
5 divisions (initial)
16 divisions (final)
 امپراتوری عثمانی:
۳۱۵٬۵۰۰[۵]
6 divisions (initial)
15 divisions (final)
تلفات و شکست‌ها
220,000, 59% casualty rate[۶] 251,000, 60% casualty rate[۷]
گروهان توپخانه عثمانی در چاناق‌قلعه
دیدبان‌های استرالیایی در نبرد گالیپولی.

نبرد گالیپولی یا نبرد چاناق‌قلعه (به انگلیسی: Battle of Gallipoli)، نام جنگی است که در جنگ جهانی اول بین کشور عثمانی و نیروهای ائتلافی (انگلستان، فرانسه و آنزاک‌ها) در تنگه داردانل در گرفت. این نبرد که بیش از شش ماه طول کشید سرانجام در دسامبر سال ۱۹۱۵ به پایان رسید. در برخی کشورها مانند استرالیا، نیوزلند و ترکیه هر ساله، خاطره این نبرد گرامی داشته می‌شود.

تاریخچه جنگ[ویرایش]

در سال ۱۹۱۴ نیروهای متفقین، به فکر تصرف تنگه داردانل افتادند اما با اعلام بی طرفی دولت عثمانی، این حمله‌ای به آن صورت نگرفت. اما پس از ورود دولت عثمانی به جنگ، وینستون چرچیل که در آن زمان وزیر دریانوردی انگلستان بود، به نقش کلیدی این منطقه برای تسخیر استانبول اشاره کرد و در نهایت توانست نظر خود را به کابینه و ارتش انگلستان بقبولاند. هدف این نبرد به زانو درآوردن عثمانی و امکان ارتباط نزدیک‌تر با روسیه بود.

نخستین بار، در نوزدهم فوریه ۱۹۱۵، ناوگان دریائی مشترک انگلستان و فرانسه با محاصره منطقه، به مدت یک ماه نیروهای عثمانی مستقر در دو سوی تنگه را گلوله باران کردند. نبرد ۱۸ مارس، آخرین برگ این حمله بود که نتیجه را در پایان به سود عثمانی‌ها رقم زد. متفقین در این روز تمام نیروی خود را به کار بستند تا کنترل تنگه داردانل را به دست آورند اما با دفاع عثمانی‌ها، دست آخر هفت کشتی آنان در این روز غرق شد که منجر به عقب‌نشینی این نیروها شد.

متفقین برای جبران این شکست و اعاده حیثیت، تدارک نبرد همه جانبه‌ای را با حضور نیروی دریایی و زمینی دیدند. در ۲۵ آوریل، لشکر هفتاد هزار نفری متفقین، در چاناق‌قلعه پیاده شدند و آنان را ۱۰۹ ناو جنگی و صدها شناور دیگر از دریا حمایت کردند. این نبرد چندین ماه به طول کشید و با دفاع سرسختانه عثمانی‌ها روبرو شد. سرانجام، به دلیل تلفات سنگین، نیروهای متفق در ماه دسامبر آغاز به تخلیه منطقه کردند و کنترل منطقه در دست عثمانی باقی‌ماند.

آمار و ارقام[ویرایش]

توپخانه انگلستان در نبرد گالیپولی

برخی منابع مانند [۸] تعداد کشته شدگان این جنگ را نیم میلیون نفر نوشته‌اند اما بر اساس [۹] شمار کشته شدگان و مجروحان روی هم نیم میلیون نفر بوده‌است که تقریباً دو طرف به اندازه برابر کشته و زخمی داده‌اند. تعداد کشته‌های عثمانی و متفقین به ترتیب ۸۶ و ۴۴ هزار نفر بوده‌است. زخمی شدگان نیز به ترتیب ۹۷ و ۱۶۴ هزار نفر بوده‌اند که جمع تلفات (کشته شدگان و زخمی‌ها) به بیش از نیم میلیون نفر می‌رسد.

دیگر موضوعات[ویرایش]

مصطفی کمال آتاتورک خود مستقیماً فرماندهی ترکها را بر عهده داشته و در تهییج نیروهای عثمانی موثر بوده‌است. چرچیل نیز از سوی دیگر نقش عمده‌ای را در انگلستان در به راه اندازی این جنگ داشته‌است.

این نبرد در استرالیا و نیوزلند با نام نبرد آنزاک نیز شناخته می‌شود و هر ساله مراسم یادبودی در روز آنزاک برای آن بر‌گزار می‌شود. آتا تورک در یکی از سخنرانیها گفت من به شما دستور نمی‌دهم بریم بجنگید , دستور میدهم برید بمیرید

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Les Carlyon, p.518
  2. Mansfield, Peter (1991) A History of the Middle East, London: Penguin, p. 151.
  3. Dale, C. (2003–2008). "German and Austro-Hungarian Forces on Ottoman Fronts 1914–18 (follow link)". German Colonial Uniforms website. Retrieved 7 December 2008. 
  4. Jung Peter, Austro-Hungarian Forces in World War 1 (Part 1),(Osprey, 2003), p.47
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ Erickson, Edward J. (2001). Ordered to die: a history of the Ottoman army in the First World War. Westport, CT: Greenwood Publishing. ISBN 0-313-31516-7, page 94-95
  6. Dennis, Peter. "Gallipoli Campaign." Microsoft Student 2006 [DVD]. Microsoft Corporation, 2005. Microsoft Encarta 2006. 1993–2005 Microsoft Corporation. All rights reserved.
  7. "Sehitsayisi". canakkale1915.com website . 
  8. نبرد چاناق‌قلعه وب‌گاه همسایه
  9. نبرد گالیپولی از ویکی‌پدیای انگلیسی

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

پانویس[ویرایش]


خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «nb» وجود دارد، اما برچسب <references group="nb"/> متناظر پیدا نشد.