محمد واعظزاده خراسانی
 |
||
| شناسنامه | ||
|---|---|---|
| لقب | آیتالله و علامه | |
| زادروز | ۱۳۰۴ | |
| زادگاه | مشهد، ایران | |
| فرزندان | صادق واعظ زاده | |
| دین | اسلام | |
| مذهب | شیعه دوازده امامی | |
| استادان | سید حسین طباطبایی بروجردی، سید روحالله خمینی، سید محمد حجت، سید صدرالدین صدر، سید محمدرضا گلپایگانی، محمدعلی اراکی، علامه طباطبایی، مهدی واعظ خراسانی |
|
|
|
||
محمد واعظ زاده خراسانی (۲۵ خرداد ۱۳۰۴ - مشهد) محقق و متفکر اسلامی معاصر، مؤسس دانشگاه مذاهب اسلامی و نخستین دبیر کل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی است. وی علوم دینی خویش را در حوزههای علمیه نجف، مشهد و قم نزد اساتید و مراجع بزرگی چون سید حسین طباطبایی بروجردی، سید روحالله خمینی و علامه طباطبائی آموخت و دارای اجازه نقل حدیث از مراجع بزرگ است. وی هم اکنون نایب رئیس اتحادیه بین المللی علمای مسلمان می باشد.[۱]
محتویات |
زندگی [ویرایش]
وی در سال ۱۳۰۴ خورشیدی (۱۳۴۳ هجری قمری) در مشهد و در یک خانواده روحانی که تا چند پشت از وعاظ نامی خراسان بودهاند دیده به جهان گشود. خاندان وی حدود دویست سال در راه وعظ و تدریس علوم به مسلمانان فعالیت داشتهاند. [۱] وی از اوایل تحصیلات حوزوی هنگامیکه هنوز از سطح فارغ نشده بود، از بیانات قرآنی و تفسیری پدر خود حاج شیخ مهدی واعظ خراسانی، نخست در نجف در سالهای ۱۳۱۸ تا ۱۳۲۱ و سپس در مشهد از سال ۱۳۲۱ تا ۱۳۲۹ در مسجد گوهرشاد بهره فراوان برد.[۲] او همچنین داماد سید میرزا هاشم میردامادی است.
تحصیلات [ویرایش]
وی پس از گذراندن دوره مکتبخانه و مدرسه در سال ۱۳۱۸ شمسی همراه پدرش راهی نجف اشرف شده و تا اواسط سال ۱۳۲۱ در آنجا ادبیات و مقدمات و سطوح ابتدایی فقه و اصول را فراگرفت. در این سال به مشهد مراجعت نمود در حوزه علمیه مشهد تحصیلات حوزوی را تا سال ۱۳۲۸ در رشتههای مختلف علوم اسلامی اعم از نقلی و عقلی و معارف و نیز سطوح عالی و بخشهایی از درس خارج فقه و اصول را نزد استادان آن حوزه مانند: سید یونس اردبیلی، کفائی، میرزا مهدی اصفهانی، حاج شیخ هاشم قزوینی، حاج شیخ مجتبی قزوینی، حاج شیخ کاظم دامغانی و دیگران طی نمود. وی در حوزه با سید علی سیستانی هم مباحثه بود. در شهریور سال ۱۳۲۸ شمسی به حوزه علمیه قم منتقل و طی ۱۱ سال از درسهای استادان بزرگ آن سامان و مراجع تقلید وقت بروجردی، سید محمد حجت، سید صدرالدین صدر، سید محمدرضا گلپایگانی و محمدعلی اراکی و چند سال از درس اصول آیت الله خمینی و از درس فلسفه سید محمدحسین طباطبایی استفاده نموده و در علوم نقلی و عقلی از ایشان اجازه اجتهاد دریافت کرد، و همچنین اجازه نقل حدیث را از شخصیتهای بزرگ و از جمله علامه شیخ آقابزرگ تهرانی، علامه سمنانی، رامهرمزی و اجازه شفاهی از آیت الله بروجردی اخذ نمود . وی در حوزه علمیه قم در تدوین کتاب حدیث بزرگ جامع احادیث الشیعه نزد آیت الله بروجردی شرکت داشتهاست. در این دوره وی از مؤسسین و نویسندگان مجله قدیمی و پربار «درسهایی از مکتب اسلام» بود که از سال ۱۳۳۷ در قم انتشار یافت و با توجه به وجهه و معروفیت نویسندگان و گردانندگان آن با موفقیت همراه شد. اعضای دیگر هیئت تحریریه این مجله آقایان سید موسی صدر، علی دوانی، جعفر سبحانی، مجدالدین محلاتی، ناصر مکارم شیرازی، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، حسین نوری همدانی و سید مرتضی جزایری بودند.[۳] وی پس از مراجعت از قم و استقرار در مشهد در سال ۱۳۳۹ به کانون نشر حقایق اسلام که محمد تقی شریعتی مؤسس آن بود رفت و آمد داشت و گاهی به جای شریعتی تفسیر میگفت.[۴] در همین سال از وی به جهت تدریس در دانشگاه مشهد مقدس (دانشگاه فردوسی) دعوت بعمل آمد و با تشویق سید محمد بهشتی در دانشکده معقول و منقول سابق (دانشکده الهیات و معارف اسلامی کنونی) در رشته تاریخ فقه جعفری به تدریس مشغول گردید .
وی در زمینههای تفسیر قرآن، فقه، فقه الحدیث، تاریخ تفسیر، تاریخ حدیث، تاریخ علوم عقلی، تاریخ فقه، قواعد فقه، تاریخ علوم اسلامی، تاریخ اسلام و فلسفه و کلام به تدریس و ارشاد دانشجویان همت گماشتهاست و سالها بعنوان استاد تمام وقت در دانشگاههای مختلفی چون علوم اسلامی رضوی مشهد، دانشگاه تربیت مدرس و دانشکده الهیات دانشگاه تهران به تربیت دانشجویان جوان پرداخته و تاکنون به این مهم اشتغال دارد.
دریافت لقب علّامه از سوی رهبر جمهوری اسلامی [ویرایش]
در پی استعفای آیت الله واعظ زاده خراسانی در سال ۱۳۸۰ از سمت دبیرکلی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، آیت الله سید علی خامنهای در تاریخ ۳۱ شهریور ۱۳۸۰ آیت الله محمدعلی تسخیری را به این سمت منصوب کرد، در متن حکم آیت الله خامنهای به تسخیری آمدهاست:[۵]
بسم الله الرحمن الرحیمجناب حجت الاسلام والمسلمین آقای تسخیری دامت برکاته
اکنون که جناب علّامه فرزانه آقای حاج شیخ محمد واعظزاده پس از سالها تلاش مفید در مقام دبیر کلی مجمع تقریب مذاهب اسلامی از سمت خود استعفا کردهاند، ضمن تقدیر صمیمانه از سعی مشکور ایشان، جنابعالی را که بر خوردار از صلاحیتها و تجارب علمی وعملی فراوان و چهره شناخته شدهای در جهان اسلام میباشید، به دبیر کلی آن مجمع منصوب میکنم. ...
فعالیتهای فرهنگی و سیاسی [ویرایش]
- برگزاری کنگره جهانی هزاره شیخ طوسی در سال ۱۳۵۰ شمسی با شرکت علما وپیشوایان فرق مختلف اسلامی و عدهای از مستشرقین (به مناسبت هزارمین سال ولادت طوسی)
- شرکت در کنگرههای مختلف در داخل و خارج کشور قبل و بعد ازانقلاب اسلامی که در یکی از همین کنگرهها ایجاد مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی را پیشنهاد و در ۱۹ مهر ۱۳۶۹ با حکم سید علی خامنهای دبیر کلی آن به عهده وی گذاشته شد و تا سال ۱۳۸۰ این مسئولیت را برعهده داشت.[۶]
- مدیر گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده علوم معقول و منقول مشهد (الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد)(سال ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۶)
- سرپرستی نشریه دانشگاه الهیات مشهد.
- مدیریت مجله آستان قدس رضوی.
- تأسیس دانشگاه مذاهب اسلامی در تهران.
- عضویت در شورای عالی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.
- عضویت در هیاتهای امنای دانشگاه مذاهب اسلامی، مدرسه عالی شهید مطهری، دانشگاه علوم اسلامی رضوی و شورای عالی کتابخانه ملی.
- مدیریت دو گروه قرآن و اقتصاد اسلامی در بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.
- نایب رئیس اتحادیه بین المللی علمای مسلمان.
وی از اکثر کشورهای اسلامی دیدار نموده و با مقامات سیاسی، اندیشمندان و شخصیتهای برجسته جهان اسلام تماس حاصل کرده و در دهها کنگره بین المللی سخنرانی نمودهاست.
آثار [ویرایش]
تصحیح، تحقیق، تعلیق و ترجمه [ویرایش]
- ترجمه و تحقیق کتاب «الجمل و العقود فی العبادات » از شیخ طوسی.
- تصحیح و تحقیق دو کتاب «المقنع و الهدایة » از شیخ صدوق.
- گردآوری و تصحیح و انتشار مقالات کنگره شیخ طوسی در سه جلد و نیز کتاب رجال و فهرست شیخ طوسی از سوی آن کنگره در دو جلد.
- شرکت در تالیف جامع احادیث الشیعه اثر آیت الله بروجردی.
- طرح و مشارکت در تالیف کتاب «المعجم فی فقه لغة القرآن و سر بلاغته » که زیر نظر وی در گروه قرآن بنیاد پژوهشهای اسلامی در دست تالیف است و تاکنون بیست و دو جلد از آن چاپ شدهاست.
- طرح و مشارکت در تالیف کتاب «نصوص فی علوم القرآن » که در گروه قرآن آن بنیاد در دست تالیف است.
- طرح و مشارکت در تالیف کتاب «نصوص فی الاقتصاد الاسلامی کتابا و سنة و فقها» که در گروه اقتصاد الاسلامی آن بنیاد در دست تالیف است.
- مقدمه و تقریظ بر کتابهایی چند از جمله مقدمه مفصل سلسله کتب رجالیه آیت الله بروجردی که زیر نظر استاد واعظ زاده در مشهد چاپ شدهاست. نیز مقدمه «الرسائل العشر» از شیخ طوسی که از سوی انتشارات جامعه مدرسین در قم چاپ گردیدهاست و جز اینها.
کتابها [ویرایش]
- امام خمینی و انقلاب اسلامی: این کتاب مجموعه مقالات استاد درباره انقلاب اسلامی، آیت الله خمینی و مرجعیت است.
- پیام وحدت: مجموعه مصاحبههای مطبوعات، شخصیتها و مؤسسات فرهنگی و علمی، با استاد در این کتاب فراهم آمدهاست.
- ندای وحدت: مجموعه سخنرانیهای استاد در نماز جمعه تهران است که به زبانهای عربی، انگلیسی و اردو برگردان شدهاست.
- حیاة الامام البروجردی: این کتاب مقدمه سلسله تحقیقات رجال شناختی آیت الله بروجردی است که زیر نظر استاد چاپ شدهاست.
- الحجّ فی السّنة: در این نوشتار، حج از دیدگاه روایات شیعه و اهل سنّت مورد بررسی قرار گرفتهاست.
- دراسات و بحوث: این کتاب مجموعهای دو جلدی است که در جلد اول ۲۳ مقاله و در جلد دوم ۱۵ مقاله در پیرامون تاریخ اسلام، وحدت اسلامی و منابع اسلامی، تدوین شدهاست.
- رسالة الشیخین: حاوی مکاتبه میان استاد و شیخ بن باز مفتی فقید کشور عربستان سعودی است.
- زندگانی آیت الله العظمی بروجردی: این نوشتار به مناسبت کنگره بزرگداشت آیت الله بروجردی و شیخ محمود شلتوت تدوین شدهاست.
- سه گفتار درباره شهید مطهری: این کتاب حاوی سه سخنرانی استاد در مورد زندگی علمی مرتضی مطهری است.
- الوحدة الاسلامیّة؛ عناصرها و موانعها: این کتاب، شامل بخشی از مقالات عربی استاد در زمینه وحدت اسلامی است.
- مجموعه مقالات استاد: این مجموعه را بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در چند مجلّد در دست چاپ دارد.
- نشریه "مجلة رسالة التقریب".
افتخارات [ویرایش]
- برنده جایزه جهانی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران (سال ۱۳۸۶)
- استاد نمونه کشوری (سال ۱۳۸۷)
منابع [ویرایش]
- پایگاه مجلات تخصصی نور، سلطانی، عباس علی، (۱۳۸۲)، "زندگینامه استاد محمد واعظ زاده خراسانی"، مجله دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مشهد، تابستان ۱۳۸۲، شماره ۶۰ (از صفحه ۱۱ تا ۱۸).
- پایگاه حوزه، در محضر استاد واعظزاده پیرامون نهج البلاغه، رهبری و حکومت اسلامی،۱۴ اردیبهشت ۱۳۸۷.
- واعظ زاده خراسانی، محمد. میراث ماندگار. انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۸۲.
پانویس [ویرایش]
- ↑ پایگاه اطلاع رسانی بصیرت. «حاج شیخ مهدی واعظ خراسانی» (فارسی). ۲۷/۲/۸۶.
- ↑ میراث ماندگار. ۱۳.
- ↑ سیدهادی خسروشاهی. «مجله مکتب اسلام به روایت خسروشاهی» (فارسی). تارنمای " تاریخ ایرانی"، 12 اردیبهشت 1390.
- ↑ میراث ماندگار. ۱۵.
- ↑ شیعه نیوز. «هفدهمین سالروز تاسیس مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی» (فارسی). ۲۱/۲۷/۸۶.
- ↑ همان
