محمدامین رسولزاده
 |
|
| شناسنامه | |
|---|---|
| زادروز | ۳۱ ژانویه ۱۸۸۴ |
| زادگاه | نوخالی باکو، جمهوری آذربایجان |
| تاریخ مرگ | ۶ مارس ۱۹۵۵ |
| محل مرگ | استانبول، ترکیه |
| دین | اسلام |
| اطلاعات سیاسی | |
| ترتیب | اولین رییس شورای ملی آذربایجان |
| جناح سیاسی | مساوات و سوشیال دموکرات در آذربایجان، عامیون در ایران |
محمد امین رسولزاده (تولد ۳۱ ژانویه ۱۸۸۴ - مرگ ۶ مارس ۱۹۵۵ استانبول) از بنیانگذاران جمهوری آذربایجان و نخستین رییس جمهور این کشور است. او نخستین رییس جمهور یک کشور در جهان اسلام است[۱]. . در سال ۱۹۰۲ «سازمان جوانان مسلمان» را بنیان گذاشت که از جمله اهداف آن، چاپ و پخش بیانیه و تبلیغ در بین کارگران کارخانهها بود و در این راستا نشریهای بنام «همت» انتشار داد که بعدها «تکامل» شد. او در سال ۱۹۰۵ در جریان مبارزات انقلابی خود با استالین آشنا شد. آنموقع هر دو ۲۰ ساله بودند و رسولزاده به عنوان روزنامهنگار کار میکرد. او مقالههایی را برای انواع روزنامههای مخالف مینوشت و با گروه مساوات آذربایجان همکاری داشت. استالین نیز در باکو بود و کارگران شرکت نفت را علیه سرمایهداری و تزار سازماندهی میکرد. زمانی که مقامات رسمی روسیه تلاش کردند استالین را دستگیر و زندانی نمایند، رسولزاده او را در آپارتمان شخصیاش پنهان کرده و جانش را نجات داده بود. در ۱۹۰۶ در روزنامة «قلم» مقاله مینوشت و آنگاه به سردبیری موقت آن رسید.
محتویات |
[ویرایش] رسولزاده در ایران
در دوران استبداد صغیر (۱۹۰۸-۱۹۰۹) تعدادی از اعضای حزب سوسیال دموکرات باکو از جمله محمدامین رسولزاده در کنار مجاهدین تبریز به مقاومت در برابر نیروهای دولتی پرداختند. پس از فتح تهران (ژوئیه ۱۹۰۹) و در دوره دوم مشروطه پس از تشکیل حزب عامیون (دموکرات) ایران به فعالیت در این حزب پرداخت، در این دوران رسول زاده سردبیر روزنامه ایران نو ارگان رسمی کمیته مرکزی حزب عامیون بود. ایران نو از تاثیرگذارترین و پراهمیتترین نشریات این دوره ایران محسوب میشود. این روزنامه پیشرو برای اولین بار روزنامهنگاری به سبک اروپایی را در ایران آغاز نمود و به دفاع از حقوق غیرمسلمانان و معرفی اندیشههای سوسیالیسم پرداخت. سرانجام رسولزاده در سال ۱۹۱۱ و در کشاکش رقابتها و جدال حزبهای رقیب عامیون و اعتدالیون از ایران اخراج شد.[۲]
[ویرایش] رسولزاده در جمهوری ترکیه
محمد امین رسول زاده، علیه شوروی با ارتش آلمان نازی همکاری کرد و در خدمت نازیسم هیتلری در آمد.[۳]
رسول زاده، در سال ۱۹۴۲، با آن بخش ازنیروی های نظامی ارتش شوروی، قفقازی تبار، خصوصأ آذربایجانی الاصل، که اسیر ارتش آلمان نازی شده بودند و در اردوگاه های اسرای جنگی نگهداری می شدند، برای تحریک و تهیج و تبلیغ این اندیشه که با پیوستن به ارتش آلمان هیتلری، علیه شوروی، این کشور بعد از پیروزی، بر شوروی، آزادی و استقلال آذربایجان را تامین و تضمین خواهد کرد، این چنین در خدمت نازیسم هیتلری در آمد. اما با وجود این همه تبلیغات، بنا به واقعیت تاریخی، اسرای جنگی شوروی آذربایجانی تبار، حاضر به رفتن به جبهه های جنگ علیه ارتش شوروی نمی شوند.[منبع غیر مستقل معتبر تر] این یک واقعیت بود، که برای آلمان هیتلری، هدف استقلال آذربایجان نبود، بلکه هدف دست اندازی به مناطق و معادن نفت قفقاز بود. استراتژی نبرد استالینگراد، که درتاریخ جنگهای جنگ دوم جهانی معروف است، دست یافتن آلمان به مناطق نفتی قفقاز طراحی شده بود.[۴]
بعد از شکست آلمان نازی، جمهوری ترکیه رسول زاده را به خاک ترکیه راه می دهد؟ جواب را این بار از نوشته خود محمد امین رسول زاده، باید جسجو کرد:
طرح و برنامه های ژئوپولیتیک یک کشور را برای سال های آینده، در ابعاد ۶۰ سال و یک قرن طراحی می کنند.
رسول زاده، در مقاله ایکه با عنوان: «آذربایجان در قلمرو توران » در سال ۱۹۳۳، نوشته است، رک و روشن، آینده آذربایجان را در راستای ژئو پولتیک ترکیه، زیر پوشش پان تورانیزم و پان ترکیسم قرار می دهد.[۵]
[ویرایش] پیوند به بیرون
[ویرایش] منابع
- ↑ TRT - نود و یکمین سالگرد رهایی باکو از اشغال ارامنه و روسها
- ↑ آفاری، ژانت، انقلاب مشروطه ایران: ۱۹۲۲ - ۱۹۰۶ (۱۲۹۰ - ۱۲۸۵)
- ↑ محمد امین رسول زاده، - Asre nou
- ↑ محمد امین رسول زاده، - Asre nou
- ↑ محمد امین رسول زاده، - Asre nou
- آبادیان، حسین. رسولزاده، فرقه دموکرات و تحولات معاصر ایران. مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران. تهران. ۱۳۷۶
- علمی، حسین. محمدامین رسول زاده بنیانگذار جمهوری آذربایجان. مجلة وارلیق. زمستان ۱۳۷۲
